Đứt tay do dao kéo: Đừng chủ quan với vết cắt nhỏ
Trong lúc thái giò, gọt củ quả hay chặt xương, chỉ một khoảnh khắc lơ là, lưỡi dao sắc có thể gây tổn thương cho bàn tay. Theo hướng dẫn của Mayo Clinic (Hoa Kỳ), khi bị đứt tay, cần thực hiện đúng các bước sau:
Cầm máu đúng cách:
Dùng gạc sạch hoặc khăn sạch ấn chặt lên vết thương trong 5–10 phút. Việc duy trì áp lực liên tục giúp kích hoạt cơ chế đông máu tự nhiên của cơ thể.
Làm sạch vết thương:
Sau khi máu ngừng chảy, rửa dưới vòi nước chảy để loại bỏ dị vật. Có thể dùng xà phòng nhẹ rửa vùng da xung quanh, nhưng không để xà phòng tiếp xúc trực tiếp vào lòng vết cắt.
Sát khuẩn đúng cách:
Rửa bằng nước muối sinh lý (NaCl 0,9%). Sử dụng dung dịch Povidone-Iodine 1% sát khuẩn vùng da xung quanh. Lau lại bằng gạc thấm nước muối sinh lý.
Không nên dùng ô xy già nồng độ cao trực tiếp lên vết thương hở vì có thể làm tổn thương tế bào lành, khiến vết thương lâu liền.
Băng bó bảo vệ:
Dùng băng cá nhân hoặc gạc vô trùng che phủ để tránh vi khuẩn từ thực phẩm, đặc biệt là thịt sống, xâm nhập.
Theo khuyến cáo của World Health Organization (WHO), tuyệt đối không rắc bột kháng sinh, đắp lá, bã trà hay tro bếp lên vết thương. Những biện pháp dân gian này không giúp kháng khuẩn mà còn làm tăng nguy cơ nhiễm trùng sâu, hoại tử da.
Bỏng nhiệt khi làm bếp: Ngâm tay vào nước mát ngay lập tức
Bỏng do dầu mỡ bắn, hơi nước nóng hay chạm vào nồi đang sôi là tai nạn thường gặp trong dịp Tết. Theo hướng dẫn của Hội Bỏng Việt Nam, mục tiêu sơ cứu quan trọng nhất là hạ nhiệt vùng da bị tổn thương càng sớm càng tốt.
Sơ cứu bỏng đúng cách là cần hạ nhiệt vết bỏng ngay lập tức bằng nước mát (Ảnh minh họa: Getty).
Ngâm nước mát:
Đưa vùng bỏng dưới vòi nước chảy nhẹ hoặc ngâm trong nước mát (16–20°C) ít nhất 15–30 phút. Không dùng nước đá vì có thể gây co mạch đột ngột, làm tổn thương nặng thêm.
Tháo trang sức, quần áo chật: thực hiện sớm trước khi vùng da sưng nề.
Che phủ nhẹ nhàng: Dùng gạc vô trùng hoặc khăn sạch che nhẹ vùng bỏng, tránh ma sát.
Những điều tuyệt đối không làm:
Không bôi kem đánh răng (có chất kiềm và mài mòn gây kích ứng). Không bôi mỡ trăn, nước mắm – đây là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Không chọc vỡ bọng nước vì đây là lớp bảo vệ tự nhiên của cơ thể.
Khi nào cần đến cơ sở y tế ngay?
Theo tiêu chuẩn của International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies, cần đến bệnh viện nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:
Với vết cắt:
Sâu hơn 6 mm, nhìn thấy mỡ hoặc gân. Chảy máu phun thành tia. Vết thương do vật rỉ sét, bẩn (nguy cơ uốn ván).
Với vết bỏng:
Diện tích lớn hơn lòng bàn tay. Bỏng ở mặt, khớp tay, chân. Bỏng độ 3 (da trắng nhợt hoặc đen sạm, mất cảm giác).
Dấu hiệu nhiễm trùng: Sưng, nóng, đỏ, đau tăng dần, có mủ, sốt hoặc nổi hạch.
Mất chức năng vận động: Tê bì, mất cảm giác hoặc không thể cử động vùng bị thương.
Chuẩn bị tủ thuốc sơ cứu tại nhà
Gia đình nên trang bị sẵn (để xa tầm tay trẻ em):
Nước muối sinh lý 0,9%. Povidone-Iodine 1%. Gạc vô trùng, băng cá nhân. Panthenol. Thuốc giảm đau Paracetamol.
An toàn thực phẩm và an toàn trong chế biến là hai yếu tố song hành để tạo nên một cái Tết trọn vẹn. Xử trí đúng trong vài phút đầu sau tai nạn có ý nghĩa quyết định đến quá trình hồi phục.
Đừng vì tâm lý ngại đi bệnh viện đầu năm mà tự điều trị khi vết thương có dấu hiệu biến chứng. Can thiệp muộn có thể khiến một tổn thương nhỏ trở thành nhiễm trùng nặng, thậm chí đe dọa tính mạng.
Nguyên Hà - Ngọc Xuyến
