Ngày 21-4, tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI tiếp tục thảo luận tại hội trường về các báo cáo kinh tế - xã hội, ngân sách Nhà nước. Đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) bày tỏ lo ngại về điều mà ông cho là tín dụng "chảy" sai chỗ nhiều năm.
Đại biểu Lê Hoàng Anh phát biểu thảo luận sáng 21-4. Ảnh: Phạm Thắng
Theo đại biểu Lê Hoàng Anh, khu vực đầu tư tư nhân ở Việt Nam đang phụ thuộc tới khoảng 80% vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng. Trong khi đó, mặt bằng lãi suất cho vay còn cao, khiến chỉ những lĩnh vực có lợi nhuận cao hoặc mang tính đầu cơ tài sản mới có khả năng hấp thụ vốn, từ đó phát sinh nhiều hệ lụy.
Thực tế cho thấy phần lớn tín dụng đang "chảy" vào bất động sản đầu cơ. Giá nhà tại Hà Nội và TPHCM đã bị đẩy lên mức rất cao, tương đương khoảng 25-30 lần thu nhập bình quân năm của người dân, trong khi thông lệ lành mạnh trên thế giới chỉ khoảng 3-5 lần.
Điều này, theo ông Lê Hoàng Anh, người trẻ lao động cật lực 30 năm không mua nổi một căn nhà, không bằng người thừa kế một mảnh đất. Ông dẫn chứng Nhật Bản năm 1991, Mỹ năm 2008 hay một số diễn biến gần đây tại Trung Quốc để cho thấy các rủi ro khi tín dụng chảy vào bất động sản quá lớn.
Vị đại biểu đoàn Gia Lai cho biết ở Việt Nam, quy mô tín dụng bất động sản cũng đang tăng nhanh đáng lo ngại. Dư nợ lĩnh vực này đã tăng khoảng 132% trong vòng 4 năm, lên tới khoảng 4,5 triệu tỉ đồng vào năm 2025, cao gấp 2,4 lần tốc độ tăng của tín dụng công nghiệp.
Tín dụng bất động sản hiện lớn gấp 1,8 lần tín dụng công nghiệp và gấp hơn 5 lần tín dụng nông, lâm, thủy sản. Trong khi bất động sản là lĩnh vực không tạo ra giá trị xuất khẩu và việc làm bền vững.
Đáng chú ý, năm 2025, lĩnh vực bất động sản và xây dựng chiếm tới 27,4% tổng tín dụng toàn hệ thống. Riêng trong hai năm 2024 - 2025, tín dụng bất động sản tăng đột biến tới 37,6%. Điều này cho thấy dòng vốn đang bị "giam" trong các tài sản đầu cơ thay vì chảy vào khu vực sản xuất, công nghệ, nơi tạo ra giá trị thực cho nền kinh tế. "Nền kinh tế đang chạy marathon với đôi chân bị trói"- đại biểu Lê Hoàng Anh bày tỏ lo ngại.
Từ thực trạng đó, đại biểu Lê Hoàng Anh kiến nghị Chính phủ cần có giải pháp kiểm soát tín dụng vào bất động sản đầu cơ bằng các công cụ thị trường, thay vì mệnh lệnh hành chính. "Cần điều chỉnh để dòng vốn ưu tiên vào sản xuất, đổi mới sáng tạo và công nghệ cao"- vị đại biểu kiến nghị.
Bên cạnh đó, cần sớm nghiên cứu và áp dụng cơ chế thu phí sử dụng đất dựa trên hiệu quả kinh tế và thời gian đưa đất vào sử dụng. Đại biểu Lê Hoàng Anh đề xuất đưa quy định này vào Luật Thủ đô (sửa đổi) đang được Quốc hội xem xét tại kỳ họp này, và đưa vào dự án Luật Đô thị đặc biệt ở kỳ họp tới, để hoàn thiện khung pháp lý và áp dụng tại các đô thị lớn.
Đại biểu Lê Hoàng Anh đề xuất phương án, với các dự án chậm triển khai quá 24 tháng cần áp dụng mức phí tăng dần theo thời gian. Đối với nhà, đất thứ hai trở lên nhưng không đưa vào khai thác, sử dụng hoặc cho thuê, cần áp dụng cơ chế phí lũy tiến phù hợp.
"Nguồn thu từ các chính sách này nên được đưa vào quỹ phát triển nhà ở xã hội, cải tạo chung cư cũ và đầu tư hạ tầng đô thị thiết yếu"- đại biểu Lê Hoàng Anh kiến nghị. Ông cho rằng đây là giải pháp tác động trực tiếp vào động cơ đầu cơ, góp phần đưa giá đất, giá nhà về gần hơn với giá trị thực, đồng thời tái phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn cho nền kinh tế.
Báo cáo Quốc hội trước đó, Chính phủ cho biết năm 2026 và giai đoạn tới sẽ hiện đại hóa, cơ cấu lại hệ thống tổ chức tín dụng theo hướng bền vững gắn với xử lý nợ xấu, tổ chức tín dụng yếu kém, sở hữu chéo.
Cùng với đó, xây dựng Đề án tiếp tục hiện đại hóa ngân hàng, xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém, tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hoàn thành trong quý II/2026. Chính phủ sẽ chỉ đạo các bộ ngành có giải pháp hướng tín dụng vào sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên; kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.
