Mất gần 40 năm để xác lập vị thế tương xứng
Phát biểu tại hội thảo “40 năm đổi mới: Vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế” do tạp chí Nhà đầu tư tổ chức chiều 13/4, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng Ban Pháp chế, Liên đoàn Công nghiệp và Thương mại Việt Nam (VCCI) đã nhìn lại hành trình gian nan của khu vực kinh tế tư nhân. Theo ông Tuấn, phải mất gần 40 năm đổi mới, vai trò của khu vực này mới được đặt vào vị trí tương xứng.
Năm 2002, kinh tế tư nhân lần đầu được xác định là một thành phần kinh tế. Trải qua 15 năm tiếp theo, vị thế này dần chuyển từ “bộ phận không thể thiếu” đến “một động lực quan trọng” của nền kinh tế. Đến năm 2025, Nghị quyết 68 chính thức thừa nhận đây là một động lực quan trọng nhất, là lực lượng tiên phong thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia, công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Dù đã hình thành được một thế hệ doanh nhân gây dựng sự nghiệp từ hai bàn tay trắng và thể hiện sức chống chịu tốt trong đại dịch, nhưng khu vực tư nhân vẫn tồn tại nhiều nghịch lý.
“Doanh nghiệp đông nhưng chưa mạnh, năng động nhưng chưa sâu, đóng góp lớn nhưng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu còn khiêm tốn”, ông Tuấn nhận định.
Chia sẻ câu chuyện thực tế về khát vọng hội nhập, ông Lê Khắc Hiệp, Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup cho hay, trước đây, Tập đoàn Vingroup đã mở rộng sang nhiều lĩnh vực như bất động sản, du lịch, giáo dục, y tế, bán lẻ… Tuy nhiên, trong định hướng phát triển, Chủ tịch Tập đoàn luôn cho rằng nếu chỉ tập trung vào những lĩnh vực này thì rất khó hội nhập quốc tế.
Vì thế, tập đoàn đã lựa chọn một lĩnh vực mang tính đột phá là công nghiệp ô tô. Thực tế cho thấy, để một quốc gia phát triển, cần có nền công nghiệp, trong đó ngành ô tô đóng vai trò quan trọng. Nhìn lại lịch sử, hầu hết các quốc gia phát triển đều có ngành công nghiệp ô tô lớn mạnh, từ đó dẫn dắt nhiều ngành khác như cơ khí, cao su và nhiều lĩnh vực liên quan. Hiện nay, ô tô không chỉ là phương tiện cơ giới mà đã trở thành sản phẩm công nghệ, giữ vai trò mũi nhọn thúc đẩy phát triển.
Nói về tốc độ phát triển “thần kỳ”, ông Hiệp cho rằng, yếu tố then chốt là quyết tâm của người đứng đầu. Minh chứng là dự án Trung tâm Triển lãm Quốc gia (Cổ Loa, Hà Nội) hoàn thành trong 10 tháng, trong khi ở nước ngoài có thể mất 3-4 năm. Khi có quyết tâm và nỗ lực tối đa, doanh nghiệp có thể vượt qua những việc tưởng chừng không thể.
Trong khi đó, ông Nguyễn Duy Hưng, Thành viên HĐQT Tân Hiệp Phát chia sẻ, giai đoạn hiện nay, điều doanh nghiệp cần trước hết là không bị trói buộc, có môi trường tự do và ổn định để phát triển.
Doanh nghiệp mong muốn cơ quan quản lý không chỉ coi doanh nghiệp là đối tượng quản lý, mà cần đồng hành, chia sẻ, tháo gỡ khó khăn.
“Việc tăng cường đối thoại, lắng nghe, đặc biệt với các doanh nghiệp lớn, sẽ giúp giải quyết hiệu quả các vướng mắc”, ông Hưng đề xuất.
Cần có các tập đoàn kinh tế tư nhân hùng mạnh
Ông Phan Đức Hiếu, Đại biểu Quốc hội, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho rằng, nhìn về tương lai, vai trò dẫn dắt của tập đoàn kinh tế ở Việt Nam rất lớn.
“Đã đến lúc các tập đoàn kinh tế lớn vươn ra nước ngoài, mở rộng thị trường thay vì chỉ cạnh tranh trong nước. Thực tế thời gian qua cho thấy một số doanh nghiệp như Vingroup, Vinamilk, Xuân Thiện Group hay Viettel đã bắt đầu đi theo hướng này. Vì vậy, cần sớm có chính sách phù hợp để thúc đẩy doanh nghiệp Việt chinh phục thị trường quốc tế”, ông nói.
Theo ông Hiếu, khi vươn ra thị trường quốc tế, cần phát huy vai trò và lợi thế của các tập đoàn kinh tế lớn, bởi doanh nghiệp khó có thể đi xa nếu thiếu sự dẫn dắt này. Bài học đặt ra là chính sách ban hành phải đi kèm với cơ chế, thể chế cụ thể để đảm bảo tính khả thi.
PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho hay, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, để trở thành cường quốc kinh tế cần có các tập đoàn lớn đủ sức cạnh tranh, đặc biệt là những tập đoàn kinh tế tư nhân hùng mạnh.
Không chỉ dừng ở quy mô trong nước, các doanh nghiệp còn phải đủ năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu. Trong bối cảnh nền kinh tế vận hành theo chuỗi, việc hình thành các chuỗi giá trị cũng đòi hỏi vai trò dẫn dắt của những tập đoàn lớn.
Theo ông, kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, để tạo nên “kỳ tích kinh tế”, cần có một Nhà nước kiến tạo, điều hành hiệu quả, đồng thời phải có các tập đoàn kinh tế tư nhân đủ mạnh để làm trụ cột.
Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, Việt Nam cần định hình lại chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Lâu nay, chúng ta thường hỗ trợ dàn trải, giống như “rải thóc cho chim sẻ ăn”, nên kết quả cũng chỉ tạo ra những “chim sẻ”. Vì vậy, cần chuyển sang cách làm khác, hỗ trợ trên cơ sở các tập đoàn dẫn dắt, chuỗi nào yếu ở đâu thì tập trung hỗ trợ đúng điểm nghẽn đó.
