Nếu bạn đã quá quen với những khu chợ tiện lợi hiện đại, những siêu thị đèn điện sáng trưng nơi phố thị chật chội, thì có lẽ một sớm mai sương còn giăng lối tại chợ phiên Cao Bằng sẽ mang đến cho bạn một thứ "nhựa sống" hoàn toàn khác biệt. Không ồn ào vội vã, không nói thách chèo kéo, chợ phiên vùng cao mang một dáng vẻ mộc mạc, rộn rã tiếng nói cười và ngập tràn những món ngon bản địa rẻ đến bất ngờ.
Qua lăng kính chân thực của cô nàng Tiktoker Hoài - một người con sinh ra và lớn lên tại mảnh đất Cao Bằng, chúng ta hãy cùng dạo bước khám phá xem phiên chợ vùng biên này có ma lực gì mà khiến cả dân bản địa lẫn khách thập phương một khi đã bước chân vào là "quên lối về" đến thế nhé!
Bát phở 25 ngàn ấm bụng ngày sương và văn hóa ẩm thực "gây thương nhớ"
Bước tới chợ phiên Cao Bằng vào buổi sáng sớm, điều đầu tiên níu chân bạn chắc chắn không phải là những sạp quần áo rực rỡ, mà là làn khói nghi ngút bốc lên từ những nồi nước dùng thơm nức mũi. Người Cao Bằng mến khách, và ẩm thực của họ cũng ấm áp y như vậy.
Theo lời tâm tình của Hoài, người dân quê cô cực kỳ thích ăn bún khô và đậu phụ chao, thế nên dạo quanh bất cứ khu chợ phiên nào bạn cũng sẽ dễ dàng bắt gặp hai thức đồ quen thuộc này được bày bán la liệt. Chúng mộc mạc, bình dị nhưng lại là thứ nguyên liệu không thể thiếu trong mâm cơm nồng ấm của mỗi gia đình nơi đây.
Và nếu nói về đặc trưng lớn nhất của chợ phiên Cao Bằng, thì không thể không nhắc đến những hàng phở luôn trong tình trạng "siêu đông, kín chỗ". Bạn thắc mắc vì sao ư? Bà con vùng cao phần lớn ở những bản làng xa xôi, đường sá đi lại trập trùng khó nhọc, nên thường phải đợi đến đúng ngày chợ phiên mới có dịp xuống núi.
Việc ngồi xuống xì xụp một bát phở nóng hổi trước khi bắt tay vào mua bán hay làm bất cứ việc gì đã trở thành một nét văn hóa, một sự tự thưởng xứng đáng sau những ngày lao động vất vả. Một bát phở đầy đặn thịt thà, nước dùng ngọt thanh ở chợ phiên giá chỉ vỏn vẹn 25 đến 30 ngàn đồng, mức giá rẻ đến ngỡ ngàng nhưng chất lượng thì đủ sức làm ấm lòng bất kỳ thực khách khó tính nào.
Chưa dừng lại ở đó, chợ phiên thị trấn Trùng Khánh còn giấu một "bảo bối" giải nhiệt cực kỳ hấp dẫn mang tên: Thạch mắc púp. Thức quà vặt này lạ miệng, thanh mát và trôi tuột xuống cổ họng để lại vị ngọt ngào khó quên. Ngay cả bản thân Hoài, một người sành sỏi thường xuyên tự vò thạch bán, cũng phải thừa nhận rằng: "Không hiểu sao mình ăn ở chợ mình vẫn cứ thấy là ngon nhất". Có lẽ, thạch mắc púp ngon không chỉ bởi nguyên liệu, mà còn bởi nó được hòa quyện cùng không khí lao xao, vui vẻ của buổi chợ vùng cao.
Cầm 500 ngàn "tiêu vèo cái hết" với loạt sản vật rẻ bèo mà chất lượng
Đồ ở chợ phiên được sinh ra chủ yếu để phục vụ nhu cầu trao đổi, mua bán của chính bà con địa phương, nên tiêu chí "ngon, bổ, rẻ" luôn được đặt lên hàng đầu. Ở đây, bạn có thể mua được một chiếc bánh chưng bé gói lá dong xanh mướt, dẻo thơm nức mũi được rán vàng với mức giá khó tin: Chỉ 5 đến 10 ngàn đồng một chiếc. Thế nhưng, bạn đừng vội chủ quan nghĩ rằng đồ rẻ thì không tốn tiền. Lạc vào khu chợ này, bạn thử cầm 500 ngàn đồng đi dạo một vòng mà xem, đảm bảo ngoảnh đi ngoảnh lại là "bay sạch" lúc nào không hay, bởi món gì nhìn cũng tươi ngon, món gì cũng muốn mua về làm quà.
Nào là những rổ quả trám đen bóng bẩy ỏm hấp dẫn giá khoảng 30 ngàn đồng - thức quả thần thánh mà chỉ cần mang về om với thịt ba chỉ thì nồi cơm nhà bạn chắc chắn sẽ "thủng đáy" vì quá hao cơm.
Rồi thì những mẹt giá đỗ tương mập mạp, vàng ươm. Nếu ở miền xuôi người ta thường quen thuộc với giá đỗ xanh, thì vùng đất này lại chuộng giá đỗ tương hơn hẳn. Đem mớ giá đỗ tương này xào với thịt lợn bản hoặc ninh cùng xương ống, vị bùi bùi, giòn ngọt của nó chắc chắn sẽ đánh gục vị giác của những tâm hồn đam mê ẩm thực. Từng món ăn, từng loại rau củ cứ thế phô bày sự trù phú của đất trời Cao Bằng, níu kéo bàn tay của những vị khách say sưa mua sắm.
Phiên chợ 5 ngày 1 lần và những món nông cụ thú vị
Khác với lịch họp chợ nhộn nhịp vào các ngày cuối tuần thường thấy ở Hà Giang, chợ phiên Cao Bằng mang một nhịp điệu riêng biệt khi được tổ chức theo chu kỳ 5 ngày 1 lần. Chẳng hạn như chợ phiên tại thị trấn Trùng Khánh sẽ rơi vào các ngày mùng 5 và mùng 10 Âm lịch hàng tháng.
Một lưu ý cực kỳ quan trọng cho những ai đang lên kế hoạch khám phá là chợ chỉ họp đông vui và tấp nập nhất vào buổi sáng. Vậy nên, nếu muốn đắm chìm trọn vẹn vào không gian văn hóa này, bạn nhớ phải tra cứu lịch thật kỹ và chịu khó thức dậy từ lúc sương sớm nhé.
Bên cạnh khu vực ẩm thực và nông sản, góc bán nông cụ cũng là một điểm dừng chân mang lại nhiều sự tò mò thú vị. Dạo quanh khu vực này, bạn sẽ thấy các cô, các chú đang cẩn thận bày bán những dụng cụ làm nông truyền thống. Trong đó, nổi bật nhất là một công cụ nhỏ gọn mà người dân bản địa gọi là "thép". Nhiều du khách dưới xuôi lên thường thắc mắc: "Ủa, ở trên này người ta không dùng liềm hay sao mà phải dùng cái này để cắt lúa?".
Thực chất, đây là một nét trí tuệ dân gian rất tinh tế. Chiếc "thép" này được thiết kế chuyên biệt để cắt những bông lúa nếp. Nhờ cấu tạo đặc thù, việc sử dụng "thép" giúp bà con thao tác gặt lúa nhanh gọn, dứt khoát và hiệu quả hơn hẳn so với dùng liềm thông thường.
Chợ phiên Cao Bằng là thế, không phô trương hoa mỹ, không cầu kỳ xô bồ. Nơi đây quyến rũ con người ta bằng những bát phở nghi ngút khói, bằng thức thạch mắc púp thanh tao, bằng mớ giá đỗ tương bùi béo và bằng cả những nụ cười hiền hậu của bà con dân tộc. Nếu có dịp đặt chân đến vùng đất này, bạn hãy thử một lần hòa mình vào dòng người đi chợ sớm, để tự mình cảm nhận hết cái tình, cái thơ của một phiên chợ rẻo cao đẹp nức lòng người.
