Thức dậy vài phút trước khi báo thức reo là nhờ đồng hồ sinh học của cơ thể - Ảnh: CANVA
Trung tâm điều khiển nhịp sinh học nằm trong não, gọi là nhân trên giao thoa thị giác (suprachiasmatic nucleus), đóng vai trò như "đồng hồ chủ". Bộ phận này điều phối các chu kỳ sinh học 24 giờ, kiểm soát thời điểm ngủ, thức, nhiệt độ cơ thể, cảm giác đói và nhiều chức năng khác.
Chính nhịp sinh học này quyết định vì sao có người hay dậy sớm trong khi người khác lại thường thức khuya như "cú đêm", theo trang ScienceAlert.
Khi bạn duy trì lịch sinh hoạt đều đặn, bao gồm ngủ, thức, ăn uống và tập luyện đúng giờ, cơ thể sẽ "học" và dự đoán thời điểm các hoạt động này diễn ra mỗi ngày và bắt đầu giải phóng các hormone liên quan một cách phù hợp.
Chẳng hạn, trước khi chuông báo thức vang lên, cơ thể đã bắt đầu chuẩn bị: nhiệt độ tăng nhẹ, hormone melatonin (gây buồn ngủ) giảm xuống, trong khi cortisol, hormone giúp tỉnh táo, tăng lên.
Quá trình này được gọi là "phản ứng thức dậy bằng cortisol", giúp bạn chuyển từ trạng thái ngủ sang tỉnh một cách tự nhiên.
Nếu bạn thường xuyên thức dậy trước báo thức và cảm thấy sảng khoái, đó là dấu hiệu cho thấy đồng hồ sinh học đang hoạt động tốt và được "đồng bộ" với thói quen hằng ngày.
Ngược lại, nếu bạn tỉnh dậy sớm nhưng vẫn mệt mỏi hoặc uể oải, điều này có thể phản ánh chất lượng giấc ngủ kém hơn là một nhịp sinh học khỏe mạnh.
Các chuyên gia cho biết việc duy trì lịch ngủ - thức ổn định là yếu tố quan trọng để "lập trình" đồng hồ sinh học.
Khi nhịp sinh học bị xáo trộn, cơ thể sẽ khó dự đoán thời điểm thức dậy, buộc bạn phụ thuộc vào báo thức. Điều này có thể khiến bạn bị đánh thức khi đang ở giai đoạn ngủ sâu, dẫn đến cảm giác mệt mỏi.
Ngoài ra, căng thẳng và lo âu cũng có thể làm tăng mức cortisol bất thường, khiến bạn khó ngủ sâu hoặc dễ thức giấc sớm.
Ngay cả sự háo hức trước một sự kiện quan trọng cũng có thể khiến não bộ duy trì trạng thái cảnh giác, làm giấc ngủ trở nên nông hơn.
Trong xã hội hiện đại, việc thức dậy tự nhiên không phải lúc nào cũng dễ dàng do ảnh hưởng của ánh sáng nhân tạo và thói quen sinh hoạt thất thường.
Tuy nhiên, các nhà khoa học khẳng định bạn hoàn toàn có thể "huấn luyện" cơ thể bằng cách ngủ đủ 7 - 8 giờ mỗi đêm, hạn chế caffeine và thiết bị điện tử trước khi ngủ, đồng thời tiếp xúc ánh sáng tự nhiên vào buổi sáng.
Tóm lại, việc thức dậy trước báo thức không phải là điều kỳ lạ, mà là dấu hiệu cho thấy đồng hồ sinh học của cơ thể đang hoạt động khỏe mạnh và hiệu quả.
