Cấp cứu lúc nửa đêm
N.N.L (18 tuổi, Hà Nội) vừa phải nhập viện cấp cứu tại Bệnh viện E (Hà Nội) ngay trong đêm vì cơn đau dữ dội vùng thắt lưng - tình trạng mà bác sĩ gọi là “cơn đau bão thận”.
Trao đổi với PV VietNamNet, bác sĩ Mai Văn Lực - Khoa Ngoại tiết niệu - Nam học, Bệnh viện E, cho hay, bệnh nhân nhập viện trong tình trạng đau quặn thận dữ dội kèm tiểu buốt và nôn ói. Cơn đau xuất hiện đột ngột, lan từ vùng hông lưng xuống bụng dưới, khiến bệnh nhân gần như kiệt sức.
Kết quả chụp CT cho thấy hình ảnh thận viêm nặng do nước tiểu tắc nghẽn. Nguyên nhân là một viên sỏi niệu quản kích thước 4mm mắc kẹt, gây bít tắc đột ngột đường thoát nước tiểu. Sự ứ đọng này khiến thận bị viêm, phù nề, trông như “hóa đá”.
Các bác sĩ cho biết, dù kích thước nhỏ, sỏi niệu quản vẫn có thể gây biến chứng nguy hiểm nếu gây tắc nghẽn hoàn toàn. Nếu không xử trí kịp thời, tình trạng có thể dẫn đến nhiễm trùng, suy giảm chức năng thận, thậm chí đe dọa tính mạng. L. chia sẻ, cô có sở thích ăn mì ăn liền, uống trà sữa nhưng uống rất ít nước lọc.
Bác sĩ Lực cho rằng đây là những yếu tố nguy cơ rõ ràng làm tăng khả năng hình thành sỏi tiết niệu. Chế độ ăn nhiều muối, phụ gia, đường trong khi lượng nước nạp vào không đủ khiến nước tiểu cô đặc, tạo điều kiện cho tinh thể khoáng chất kết tụ thành sỏi.
Bác sĩ Lực cho hay trước đây sỏi thận ở trẻ em và thanh thiếu niên khá hiếm gặp. Tuy nhiên, những năm gần đây, bệnh lý này đang có xu hướng “trẻ hóa”
Thực tế tại Khoa Ngoại tiết niệu - Nam khoa có rất nhiều trường hợp suy thận mạn, thận ứ mủ hay sỏi san hô phá hủy gần như toàn bộ nhu mô thận lại bắt nguồn từ những sai lầm rất cơ bản trong sinh hoạt hằng ngày. Điều đáng nói, nhiều người còn trẻ tuổi nhưng đã phải đối mặt với nguy cơ chạy thận suốt đời chỉ vì chủ quan.
Những sai lầm phổ biến
Bác sĩ Lực chỉ ra sai lầm thường gặp nhất:
Uống quá ít nước: Nước giúp pha loãng nước tiểu, hạn chế kết tinh khoáng chất tạo sỏi. Người trưởng thành nên uống khoảng 2-2,5 lít mỗi ngày, nhiều hơn khi trời nóng hoặc vận động nhiều. Nước tiểu vàng sậm là dấu hiệu cơ thể đang thiếu nước. Việc để nước tiểu cô đặc kéo dài sẽ làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận.
Không đau không có nghĩa là không có bệnh: Thực tế, nhiều viên sỏi lớn nằm trong thận không gây cơn đau dữ dội nhưng âm thầm làm suy giảm chức năng thận. Khi người bệnh phát hiện có sỏi, thận có thể đã tổn thương không hồi phục. Đặc biệt, nếu xuất hiện đau quặn vùng thắt lưng lan xuống bẹn hoặc đau kèm sốt cao, cần đi cấp cứu ngay vì có thể là dấu hiệu thận ứ mủ, nhiễm khuẩn nguy hiểm.
Thuốc nam hay bia rượu có thể “đánh tan” sỏi: Sự thật là sỏi lớn, sỏi cứng hầu như không thể tan bằng các phương pháp truyền miệng. Việc trì hoãn điều trị chỉ làm mất “thời gian vàng”, tăng nguy cơ suy thận và biến chứng. Bia chỉ gây lợi tiểu tạm thời nhưng sau đó lại làm cơ thể mất nước và tăng axit uric, tạo điều kiện hình thành sỏi mới.
Chế độ ăn uống: Ăn mặn, ăn nhiều thịt đỏ làm tăng gánh nặng lọc của thận và tăng nguy cơ sỏi. Ngược lại, việc kiêng canxi cực đoan vì sợ sỏi lại phản tác dụng, có thể làm tăng hấp thu oxalate và thúc đẩy tạo sỏi. Nguyên tắc đúng là ăn cân bằng, giảm muối, hạn chế đạm động vật nhưng không loại bỏ hoàn toàn.
Bác sĩ Lực khuyến cáo, siêu âm ổ bụng định kỳ là cách đơn giản, chi phí thấp nhưng có thể phát hiện sớm sỏi và bất thường đường tiết niệu. Uống đủ nước, ăn uống khoa học, không nhịn tiểu và khám chuyên khoa khi có dấu hiệu bất thường là những nguyên tắc cơ bản giúp bảo vệ thận.
