Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 66 quy định chi tiết một số điều của Luật Giáo dục, trong đó nêu rõ quy định về việc phong tặng danh hiệu tiến sĩ danh dự và giáo sư danh dự, đồng thời khẳng định các danh hiệu này không được sử dụng thay thế học vị hoặc học hàm trong các giao dịch hành chính, học thuật và pháp lý.
Theo nghị định, quy định này sẽ có hiệu lực từ 15/3/2026 và áp dụng đối với các cơ sở giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân cùng các tổ chức, cá nhân liên quan.
Danh hiệu danh dự không thay thế học vị, học hàm
Nghị định nêu rõ, danh hiệu “tiến sĩ danh dự” và “giáo sư danh dự” chỉ là danh hiệu tôn vinh, không phải học vị hoặc học hàm chính thức. Vì vậy, các danh hiệu này không được sử dụng thay thế học vị tiến sĩ hay học hàm giáo sư trong các văn bản hành chính, học thuật, pháp lý.
Đối với bằng tiến sĩ danh dự, văn bằng phải ghi rõ cụm từ “tiến sĩ danh dự”, không ghi “học vị tiến sĩ” và cũng không ghi ngành đào tạo.
Các cơ sở giáo dục đại học khi phong tặng danh hiệu phải công khai thông tin người được phong tặng trên trang thông tin điện tử của trường, đồng thời gửi quyết định về Bộ Giáo dục và Đào tạo để thống kê, theo dõi.
Từ 15/3/2026, danh hiệu tiến sĩ danh dự và giáo sư danh dự không được sử dụng thay học vị, học hàm. (Ảnh minh họa)
Ai được phong tặng danh hiệu tiến sĩ, giáo sư danh dự?
Theo nghị định, các đối tượng có thể được phong tặng danh hiệu gồm: Nhà giáo, nhà khoa học; nhà hoạt động chính trị, xã hội định cư ở nước ngoài hoặc người nước ngoài có nhiều thành tích đóng góp cho sự nghiệp giáo dục và khoa học của Việt Nam. Những người này phải có nhiều đóng góp cho sự nghiệp giáo dục, khoa học của Việt Nam hoặc sự phát triển kinh tế – xã hội, hợp tác quốc tế của Việt Nam.
Với nhà hoạt động chính trị, xã hội, điều kiện là người Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc người nước ngoài có nhiều thành tích đóng góp cho sự nghiệp giáo dục và khoa học của Việt Nam, có uy tín quốc tế, có nhiều thành tích, công lao đóng góp cho tình hữu nghị, cho sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam và được một cơ sở giáo dục đại học đào tạo trình độ tiến sĩ của Việt Nam căn cứ vào mức độ đóng góp với lĩnh vực đào tạo, nghiên cứu thế mạnh hoặc định hướng phát triển của cơ sở giáo dục đại học và theo tiêu chí của cơ sở giáo dục đại học để phong tặng.
Riêng đối với danh hiệu giáo sư danh dự, cá nhân được phong tặng phải có bằng tiến sĩ và đáp ứng các tiêu chí về đóng góp, uy tín theo quy định của cơ sở giáo dục đại học.
Nghị định cũng quy định không phong tặng danh hiệu đối với cá nhân đang bị truy cứu trách nhiệm pháp lý hoặc có tranh chấp, khiếu nại nghiêm trọng liên quan đến đạo đức hoặc uy tín khoa học. Trong trường hợp người đã được phong tặng nhưng sau đó vi phạm pháp luật hoặc các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét hủy bỏ quyết định phong tặng.
Quy trình phong tặng do cơ sở giáo dục đại học quyết định
Quy trình phong tặng danh hiệu được thực hiện thông qua hội đồng khoa học và đào tạo của cơ sở giáo dục đại học, sau đó hiệu trưởng hoặc giám đốc cơ sở giáo dục đại học sẽ ra quyết định phong tặng và tổ chức lễ trao danh hiệu.
Các trường đại học phải công khai thông tin của người được phong tặng trên trang thông tin điện tử của mình và gửi quyết định phong tặng về Bộ GD&ĐT (bản giấy hoặc bản điện tử) sau mỗi lần phong tặng để Bộ thống kê, theo dõi.
Quy định mới được đánh giá nhằm làm rõ bản chất của các danh hiệu danh dự trong học thuật, tránh việc hiểu nhầm hoặc sử dụng danh hiệu như một học vị, học hàm chính thức trong đời sống xã hội.
