Theo thông tin từ Vietnamnet, ngày 9/3, Bệnh viện Đa khoa khu vực miền núi phía Bắc Quảng Nam đã tiếp nhận 5 người trong cùng một gia đình nhập viện sau khi ăn cá ủ chua tự chế. Trong đó, 3 bệnh nhi (15, 11 và 7 tuổi) có biểu hiện nặng với các triệu chứng thần kinh điển hình như yếu cơ, nói khó, nuốt khó và suy hô hấp.
Việc chế biến và bảo quản không đúng cách rất dễ gây ra ngộ độc hoặc một số vấn đề về tiêu hóa.
Các bệnh nhi nhanh chóng được đưa vào hồi sức tích cực và phải hỗ trợ thở máy do nguy cơ liệt cơ hô hấp – biến chứng nguy hiểm nhất của ngộ độc botulinum.
Do đây là dạng ngộ độc hiếm gặp và thuốc giải độc không có sẵn trong nước, ngành y tế Việt Nam đã đề nghị hỗ trợ khẩn cấp từ Tổ chức Y tế Thế giới. Từ kho dự trữ toàn cầu tại Geneva (Thụy Sĩ), tổ chức này đã điều phối 5 lọ huyết thanh kháng độc tố botulinum (BAT) về Việt Nam để điều trị cho bệnh nhân.
Mỗi lọ thuốc có giá khoảng 8.000 USD (hơn 200 triệu đồng) và được vận chuyển khẩn cấp bằng đường hàng không trước khi chuyển đến bệnh viện để sử dụng. Sau khi được truyền huyết thanh kháng độc tố, tình trạng các bệnh nhi bước đầu cải thiện, tuy nhiên vẫn cần theo dõi chặt chẽ vì tổn thương thần kinh do botulinum có thể kéo dài.
Độc tố thần kinh mạnh nhất từng được biết đến
Theo Sức khỏe & Đời sống, Botulinum là độc tố do vi khuẩn Clostridium botulinum sinh ra. Theo Tổ chức Y tế Thế giới và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ, đây là một trong những chất độc sinh học mạnh nhất từng được ghi nhận.
Độc tố này tấn công trực tiếp hệ thần kinh, ngăn chặn tín hiệu từ dây thần kinh truyền đến cơ. Hậu quả là cơ thể xuất hiện tình trạng liệt tiến triển, bắt đầu từ các cơ vùng mặt và cổ, sau đó lan xuống tay chân và cuối cùng ảnh hưởng đến cơ hô hấp.
Chỉ một lượng cực nhỏ độc tố cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Theo các nghiên cứu y học, liều gây chết có thể chỉ ở mức vài nanogram trên mỗi kilogram cân nặng.
Triệu chứng ngộ độc thường xuất hiện sau 12–36 giờ kể từ khi ăn thực phẩm nhiễm độc, với các dấu hiệu như nhìn mờ hoặc nhìn đôi, nói khó, nuốt khó, khô miệng, yếu cơ và khó thở. Đáng chú ý, người bệnh thường không sốt và vẫn tỉnh táo dù cơ thể dần bị liệt.
Ngay cả khi được điều trị tích cực, tỷ lệ tử vong của bệnh vẫn có thể ở mức 5–10%. Nhiều bệnh nhân phải thở máy trong thời gian dài trước khi hồi phục.
Nguy cơ từ thực phẩm quen thuộc
Sức khỏe & Đời sống đưa tin, vi khuẩn Clostridium botulinum tồn tại phổ biến trong môi trường tự nhiên, đặc biệt trong đất và bùn, dưới dạng bào tử rất bền. Khi gặp điều kiện thuận lợi, đặc biệt là môi trường yếm khí (thiếu oxy), các bào tử này có thể phát triển và sinh độc tố.
Điều này khiến nhiều loại thực phẩm quen thuộc có nguy cơ trở thành nguồn gây ngộ độc nếu được chế biến hoặc bảo quản không đúng cách. Những thực phẩm dễ tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển gồm cá ủ chua, cá muối, rau củ lên men, thực phẩm đóng hộp hoặc đóng lọ tự chế, thịt cá bảo quản kín trong thời gian dài.
Theo cảnh báo của Tổ chức Y tế Thế giới, phần lớn các vụ ngộ độc botulinum trên thế giới liên quan đến thực phẩm chế biến thủ công hoặc bảo quản không đúng kỹ thuật.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân cần đặc biệt thận trọng khi sử dụng các loại thực phẩm muối, lên men hoặc ủ kín. Không nên ăn thực phẩm có dấu hiệu phồng hộp, mùi lạ hoặc bảo quản quá lâu, đặc biệt là các sản phẩm tự chế biến tại gia đình.
Nếu sau khi ăn thực phẩm nghi ngờ mà xuất hiện các dấu hiệu như nhìn mờ, yếu cơ, khó nuốt hoặc khó thở, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay lập tức để được xử trí kịp thời.
Vụ việc xảy ra tại Đà Nẵng cho thấy chỉ một bữa ăn quen thuộc cũng có thể tiềm ẩn nguy cơ lớn. Trong nhiều trường hợp, để cứu sống bệnh nhân ngộ độc botulinum, hệ thống y tế phải huy động những lọ thuốc giải độc trị giá hàng nghìn USD từ nửa vòng trái đất.
