Rối loạn tiền đình là tình trạng rối loạn chức năng của hệ thống tiền đình - hệ thống giúp cơ thể duy trì thăng bằng và định hướng trong không gian. Triệu chứng thường gặp như chóng mặt, mất thăng bằng, buồn nôn hoặc ù tai.
ThS.BS Vũ Thị Hoàng Yến, khoa Thần kinh Đột quỵ, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết rối loạn tiền đình có thể xảy ra ở người lớn lẫn người trẻ. Có một số yếu tố làm tăng nguy cơ cũng như góp phần làm nặng triệu chứng rối loạn tiền đình.
Căng thẳng, stress quá mức
Stress kéo dài làm tăng tiết cortisol, ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thần kinh trung ương, tác động đến quá trình xử lý thông tin thăng bằng của hệ tiền đình. Từ đó, chúng góp phần làm xuất hiện các triệu chứng như chóng mặt, choáng váng hoặc cảm giác mất thăng bằng.
Để hạn chế tác động của stress, mỗi người nên duy trì giấc ngủ đủ và đúng giờ, tăng cường vận động thể lực, sắp xếp thời gian làm việc - nghỉ ngơi hợp lý, thư giãn mỗi ngày bằng các hoạt động yêu thích.
Mất ngủ kéo dài
Giấc ngủ đóng có vai trò hỗ trợ phục hồi và điều hòa hoạt động của hệ thần kinh trung ương. Thiếu ngủ hoặc mất ngủ kéo dài khiến quá trình xử lý và tích hợp thông tin thăng bằng của hệ tiền đình có thể bị ảnh hưởng, gây chóng mặt, cảm giác bồng bềnh, mất tập trung, giảm khả năng phối hợp vận động.
Chất lượng giấc ngủ kém làm tăng nguy cơ rối loạn tiền đình. Ảnh được tạo bởi AI
Ít vận động
Ngồi nhiều, lười vận động làm tăng nguy cơ căng cơ vùng cổ - vai - gáy, ảnh hưởng đến quá trình phối hợp giữa hệ tiền đình, thị giác và cảm thụ bản thể - ba hệ thống quan trọng giúp cơ thể duy trì thăng bằng. Mất cân bằng trong quá trình tích hợp các tín hiệu này có thể thúc đẩy triệu chứng rối loạn tiền đình phát triển.
Mỗi người nên duy trì vận động tối thiểu 30 phút mỗi ngày, đứng dậy và giãn cơ sau mỗi 45-60 phút làm việc, điều chỉnh tư thế ngồi phù hợp và kết hợp các bài tập thư giãn vùng cổ - vai - gáy nhằm hỗ trợ chức năng tiền đình.
Ô nhiễm tiếng ồn
Thường xuyên tiếp xúc với âm thanh cường độ lớn (tai nghe âm lượng cao, môi trường giao thông, công trường, quán bar...) dễ làm tổn thương tế bào lông trong tai trong, ảnh hưởng đến chức năng của hệ tiền đình - ốc tai. Ngoài nguy cơ suy giảm thính lực, tiếng ồn kéo dài còn liên quan đến stress, rối loạn giấc ngủ, gây chóng mặt, ù tai hoặc mất thăng bằng.
Bác sĩ Yến khuyến cáo nên giữ âm lượng tai nghe dưới khoảng 60% công suất thiết bị, hạn chế sử dụng liên tục quá 60 phút, sử dụng phương tiện bảo vệ tai khi làm việc trong môi trường ồn, đồng thời khám chuyên khoa khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Huyết áp và rối loạn chuyển hóa
Huyết áp thấp, thiếu máu, bệnh lý tim mạch hoặc giảm thể tích tuần hoàn có thể làm giảm tưới máu não, gây ra các triệu chứng như chóng mặt, choáng váng hoặc mất thăng bằng. Một số rối loạn chuyển hóa như suy giáp, đái tháo đường hoặc rối loạn điện giải cũng có thể ảnh hưởng đến chức năng hệ thần kinh, tăng nguy cơ xuất hiện triệu chứng rối loạn tiền đình. Để phòng ngừa, mỗi người nên kiểm soát huyết áp, tầm soát thiếu máu và các bệnh lý chuyển hóa định kỳ, duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối, uống đủ nước.
