"Cho đến nay, chưa có đủ bằng chứng khoa học cho thấy các dược liệu này có thể thay thế hoàn toàn thuốc điều trị hoặc có khả năng chữa khỏi bệnh hoàn toàn", ThS.DS Trần Ngọc Tín, Trường Đại học Khoa học Sức khỏe - Đại học Quốc gia TP HCM, nói hôm 20/3.
Theo đó, đái tháo đường là một rối loạn chuyển hóa đặc trưng bởi tình trạng tăng đường huyết, xảy ra khi cơ thể thiếu hụt hoặc kháng insulin. Tình trạng đường huyết cao kéo dài không chỉ gây rối loạn chuyển hóa carbohydrate, lipid và protein mà còn dẫn đến tổn thương nghiêm trọng cho nhiều cơ quan như tim, mạch máu, thận, mắt và hệ thần kinh.
Bệnh thường được chia thành hai dạng phổ biến: đái tháo đường type 1 (tế bào beta của tụy bị phá hủy gây thiếu insulin tuyệt đối, người bệnh phải dùng insulin suốt đời) và đái tháo đường type 2 (đặc trưng bởi tình trạng kháng hoặc không đáp ứng insulin).
Hiện nay, dù y học hiện đại có nhiều phương pháp kiểm soát tốt đường huyết, nhưng trong phần lớn trường hợp, bệnh không thể chữa khỏi hoàn toàn mà cần quản lý lâu dài bằng thuốc, chế độ ăn và lối sống.
Trong y văn cổ truyền và các nghiên cứu dược lý hiện đại, một số dược liệu đã được ghi nhận có khả năng hỗ trợ cải thiện đường huyết thông qua các cơ chế như: kích thích tế bào beta đảo tụy tăng tiết insulin; bảo vệ tế bào beta trước stress oxy hóa; cải thiện tình trạng kháng insulin (đặc biệt quan trọng với type 2) và làm chậm quá trình hấp thu đường ở ruột.
Tuy nhiên, ThS Tín nhấn mạnh rằng những tác dụng này chủ yếu mang tính hỗ trợ. Cho đến nay, chưa có đủ bằng chứng khoa học cho thấy các dược liệu này có thể thay thế hoàn toàn thuốc điều trị hoặc có khả năng chữa khỏi bệnh hoàn toàn.
Nhiều sản phẩm quảng cáo "chữa dứt điểm" hiện nay vẫn chưa được kiểm chứng khoa học, không công bố rõ thành phần hay trải qua thử nghiệm lâm sàng. Việc khẳng định các bài thuốc này có thể trị tận gốc bệnh là hoàn toàn thiếu cơ sở. Thực tế, một số người thấy đường huyết giảm sau khi dùng là do thay đổi lối sống hoặc tác dụng tạm thời của các hoạt chất sinh học, chứ không phải do bệnh đã khỏi.
Đặc biệt nguy hiểm, một số sản phẩm "gia truyền" bị trộn thêm hoạt chất tân dược để hạ đường huyết nhanh, đánh lừa người dùng.
Thực tế, Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, liên tục tiếp nhận nhiều ca nguy kịch liên quan đến các sản phẩm hạ đường huyết nhãn mác đông y. Bác sĩ Dương Minh Tuấn cảnh báo gian thương thường trộn lén các hoạt chất tân dược như Phenformin và Glibenclamide vào các bài thuốc mạo danh gia truyền. Các chất này hạ đường huyết rất nhanh, đánh lừa cảm giác người bệnh, nhưng thực chất lại phá hủy cơ thể từ bên trong. Ngành y tế toàn thế giới đã cấm sử dụng Phenformin từ lâu vì độc tính gây toan lactic. Bệnh nhân uống phải chất này dễ rơi vào suy hô hấp, tụt huyết áp, rối loạn tri giác và tử vong nhanh chóng, đặc biệt trên nền tảng người có sẵn bệnh lý gan, thận. Dấu hiệu ngộ độc thường diễn tiến âm thầm qua các triệu chứng mệt mỏi, chán ăn, đau bụng, khiến người bệnh chủ quan cho đến khi rơi vào hôn mê.
Một loại thuốc chữa tiểu đường tự xưng "gia truyền" quảng cáo trên mạng. Ảnh chụp màn hình
Lý giải về việc nhiều người vẫn tin vào quảng cáo, bác sĩ Tuấn cho rằng tâm lý mệt mỏi vì phải điều trị suốt đời khiến bệnh nhân dễ bị thuyết phục bởi những lời hứa hẹn "không tác dụng phụ" hoặc "rẻ tiền hơn". Quan niệm sai lầm cho rằng "thuốc Đông y là lành tính" cũng khiến nhiều người dễ dàng bỏ cuộc với thuốc Tây khi gặp các tác dụng phụ nhẹ như tiêu chảy hoặc tăng cân.
Các chuyên gia y tế khẳng định, nguyên tắc điều trị đái tháo đường bắt buộc phải bao gồm: chế độ ăn khoa học, duy trì cân nặng, tập luyện và dùng thuốc theo chỉ dẫn. Người bệnh cần tuyệt đối thận trọng với quảng cáo trên mạng, không được từ bỏ phác đồ đã được kiểm chứng.
Bác sĩ Tuấn cũng kiến nghị các cơ quan chức năng cần tăng cường giám sát, xử lý nghiêm các đối tượng buôn bán thuốc không rõ nguồn gốc để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, tránh những cái chết thầm lặng và những bi kịch đáng tiếc có thể xảy ra.
