Thị trường dầu thế giới căng thẳng, sốc ngắn hạn hay bão dài ngày?

Dù các sàn giao dịch dầu mỏ chưa mở cửa trở lại, giới giao dịch đã bắt đầu định giá rủi ro cho một kịch bản mà nhiều người không ngờ lại đến nhanh như vậy.

Cú sốc ngắn hạn hay cơn bão dài ngày?

Theo Hãng tin Bloomberg, ngay trước khi các cuộc không kích diễn ra, giá dầu Brent đã chạm mốc 73 USD/thùng trong phiên giao dịch ngày 27-2. Đây là mức cao nhất trong 7 tháng, tăng khoảng 22% kể từ tháng 12. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia thị trường khẳng định với Bloomberg mức giá này chưa phản ánh tâm lý hoảng loạn thực sự trên thị trường.

Cây bút Clara Ferreira Marques của Bloomberg cho biết giới giao dịch tỏ ra bất ngờ trước tốc độ căng thẳng chuyển thành hành động quân sự, trong bối cảnh các cuộc đàm phán vẫn đang diễn ra vào cuối tuần trước.

Các nhà giao dịch dự báo giá sẽ tăng ngay khi thị trường mở cửa vào sáng 2-3 tại châu Á. 

Tuy nhiên, liệu mức tăng có bền vững hay không phụ thuộc hoàn toàn vào diễn biến trong 24 giờ tiếp theo và các mục tiêu cụ thể các bên nhắm đến.

Tuy nhiên, báo Financial Times chỉ ra một tín hiệu tham khảo đáng chú ý: Bitcoin, loại tài sản giao dịch 24/7, giảm 3% trong ngày 28-2. Điều này cho thấy thị trường mới chỉ đang phản ứng ở mức thận trọng, thay vì lập tức hoảng loạn bán tháo.

Nhìn lại trong cuộc chiến 12 ngày hồi tháng 6-2025, giá dầu Brent đã nhảy vọt hơn 20%, chạm mức gần 79 USD/thùng, trước khi nhanh chóng hạ nhiệt khi căng thẳng lắng xuống. Khi ấy, theo Financial Times, hợp đồng tương lai dầu thô tăng hơn 5% ngay khi mở cửa, sau đó lao dốc trong cùng phiên khi giới đầu tư đánh giá xung đột sẽ sớm hạ nhiệt. Phản ứng trên thị trường chứng khoán thậm chí còn nhẹ hơn khi chỉ số S&P 500 giảm chưa đến 1% trước khi hồi phục.

Tuy nhiên, nếu xung đột leo thang thành nỗ lực thay đổi chế độ tại Tehran, kịch bản thị trường thế giới nhiều khả năng sẽ còn đáng lo ngại hơn. Các nhà phân tích trên Financial Times cảnh báo khi ấy, giá dầu có thể vượt xa mốc 100 USD/thùng nếu Iran phong tỏa eo biển Hormuz hoặc tấn công vào các cơ sở lọc dầu và tàu chở dầu trong khu vực.

Tâm điểm eo biển Hormuz

Như thường lệ, mỗi khi căng thẳng với Iran leo thang, mọi ánh mắt đều đổ dồn về eo biển Hormuz nằm ở đỉnh vịnh Ba Tư, nơi khoảng 25 - 30% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển của thế giới đi qua mỗi ngày.

Tehran từ lâu đã đe dọa phong tỏa tuyến đường thủy này nhằm trả đũa những động thái không thân thiện từ phương Tây. Tuy nhiên, đây cũng là con dao hai lưỡi cho nền kinh tế Iran. Việc phong tỏa có thể tàn phá chính nền kinh tế phụ thuộc vào xuất khẩu dầu của Iran, khiến lệnh phong tỏa chưa bao giờ được thực hiện.

Ngoài eo biển Hormuz, Iran còn nhiều lựa chọn trả đũa khác. Tehran có thể bắt giữ tàu chở dầu như đã làm năm 2019, hoặc chỉ đạo các lực lượng ủy nhiệm như Houthi tại Yemen và dân quân Shia tại Iraq tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng khu vực.

Các quốc gia sản xuất dầu lớn trong khu vực không ngồi yên chờ đợi. Financial Times dẫn số liệu từ Công ty dữ liệu Kpler cho thấy Saudi Arabia đã nâng lượng dầu xuất khẩu lên khoảng 7 triệu thùng/ngày trong tháng 2, mức cao nhất kể từ năm 2023. Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) cũng dự kiến đạt kỷ lục 3,5 triệu thùng/ngày trong tháng 2.

Ngay cả Iran cũng đẩy mạnh xuất khẩu khi vẫn còn trong diện nguy cơ bị tấn công, với sản lượng dầu thô và khí ngưng tụ (condensate) tăng lên 2,2 triệu thùng/ngày, cao hơn 50% so với mức trung bình ba tháng trước đó.

Ông Richard Bronze, trưởng bộ phận địa chính trị tại Công ty tư vấn Energy Aspects, đánh giá rằng đây là các "bước phòng ngừa" nhằm đảm bảo nguồn cung cho khách hàng ngay cả khi căng thẳng địa chính trị lan sang thị trường dầu.