Loài cây đặc biệt được mệnh danh “vương giả chi hoa”
Quần thể cây ngô đồng, loài thực vật được mệnh danh là “vương giả chi hoa”, được phát hiện nở rộ trên các dãy núi đá vôi thuộc tỉnh Quảng Trị vào tháng 4 năm 2025. Tại khu vực do Ban quản lý Rừng đặc dụng tỉnh Quảng Trị quản lý, hàng chục cây ngô đồng đồng loạt bung hoa, tạo nên sắc hồng nổi bật giữa không gian núi rừng.
Theo ghi nhận thực tế, nơi tập trung số lượng ngô đồng nhiều nhất là dãy núi đá vôi chạy dọc tuyến đường Hồ Chí Minh nhánh Tây, đoạn đi qua xã Tà Long, huyện Đakrông. Trên những vách đá cheo leo, các thân cây cao vút vươn mình giữa nắng gió, điểm xuyết những chùm hoa hồng nhạt, tạo nên khung cảnh vừa hoang sơ vừa thơ mộng.
Ngô đồng có tên khoa học là Firmiana (SP), còn được gọi bằng nhiều tên khác như tơ đồng hay trôm đơn. Khi trưởng thành, cây có thể cao tới khoảng 16 mét, thân thẳng, dáng vươn cao nổi bật so với thảm thực vật xung quanh.
Loài cây này từ lâu đã gắn với nhiều giá trị văn hóa và lịch sử. Ngô đồng được xem là biểu tượng cao quý, từng được vua Minh Mạng cho chạm khắc trên Cửu Đỉnh. Theo quan niệm dân gian, đây còn là loài cây mà chim phượng hoàng thường tìm đến đậu, càng làm tăng thêm ý nghĩa biểu trưng của “vương giả chi hoa”.
Lãnh đạo Ban quản lý Rừng đặc dụng tỉnh Quảng Trị cho biết, quần thể ngô đồng phân bố rải rác trên các dãy núi đá vôi thuộc địa bàn các xã Hướng Việt, Hướng Lập, Hướng Sơn (huyện Hướng Hóa) và các xã Đakrông, Tà Long (huyện Đakrông).
Kết quả thống kê bước đầu cho thấy, khu vực này hiện có khoảng 50 cây ngô đồng với đường kính thân từ 20 đến 60 cm đang trong giai đoạn ra hoa. Bên cạnh đó, nhiều cây khác đã bắt đầu rụng lá, chuẩn bị bước vào thời kỳ trổ nụ. Trong lâm phần còn ghi nhận số lượng lớn cây non sinh trưởng tự nhiên trên các lèn đá, cho thấy khả năng tái sinh tốt của loài.
Không chỉ mang ý nghĩa về mặt sinh học, quần thể ngô đồng tại đây còn được đánh giá cao về giá trị nguồn gen, giá trị cảnh quan và tiềm năng phát triển du lịch sinh thái. Vào mùa hoa nở, sắc hồng của ngô đồng phủ lên các sườn núi đá vôi, tạo nên điểm nhấn độc đáo cho cảnh quan rừng núi Quảng Trị.
Hiện Ban quản lý Rừng đặc dụng tỉnh Quảng Trị đang xây dựng kế hoạch khảo sát, nghiên cứu phạm vi phân bố của loài trên diện rộng. Đây sẽ là cơ sở quan trọng phục vụ công tác bảo vệ, bảo tồn và phát huy giá trị của quần thể “vương giả chi hoa” trong thời gian tới.
Nơi phượng hoàng tìm đến
Trong thư tịch cổ và các điển tích phương Đông, ngô đồng là loài cây mang ý nghĩa đặc biệt. Hoa có sắc hồng pha tím nhạt, được xem là biểu trưng của sự cao quý, thường gắn với hình ảnh chim phượng hoàng – linh điểu chỉ xuất hiện khi thiên hạ thái bình, lòng người an hòa. Dưới triều Nguyễn, ngô đồng là một trong chín loài cây được khắc họa trên Nhân Đỉnh thuộc Cửu Đỉnh tại Thế Miếu, biểu thị cho quyền uy và sự trường tồn của vương triều.
Chính vì vậy, trong quan niệm của người xưa, ngô đồng không chỉ là một loài thực vật mà còn là biểu tượng của phẩm hạnh, của vẻ đẹp thanh cao và bền bỉ. Điều đặc biệt là ngày nay, loài cây từng gắn liền với cung đình ấy lại tồn tại thành quần thể giữa rừng sâu, tách biệt hoàn toàn khỏi nhịp sống ồn ã của thời hiện đại.
Là loài cây ưa sinh trưởng ở những nơi khô cằn, đất mỏng, ngô đồng thường bám rễ vào các vách đá cheo leo. Trong điều kiện khắc nghiệt ấy, ngô đồng vẫn vươn thân thẳng đứng, vượt lên tầng cây thấp để đón ánh nắng đầu ngày.
Có lẽ chính khả năng sinh tồn mạnh mẽ giữa môi trường khắc nghiệt đã tạo nên vẻ đẹp riêng của loài cây này: kiêu hãnh mà không phô trương, lặng lẽ nhưng đầy nội lực. Khi vào mùa hoa, từ cuối xuân sang đầu hạ, những chùm hoa nhỏ li ti kết thành dải, bung nở ở tầng cao, nhuộm hồng cả khoảng không gian núi rừng.
Sắc hoa hồng pha tím dịu nhẹ, mềm mại trong gió, khiến nhiều người liên tưởng đến chiếc đuôi phượng đang xòe rộng giữa trời cao – rực rỡ nhưng không chói gắt, mang theo cảm giác huyền hoặc và linh thiêng. Trong khoảnh khắc ấy, ngô đồng không chỉ là một loài cây rừng, mà trở thành biểu tượng của sự giao hòa giữa đất và trời, giữa cái hữu hình của thiên nhiên và những lớp trầm tích văn hóa, tín ngưỡng đã lắng đọng qua hàng trăm năm.
Giữa núi non đại ngàn, quần thể “vương giả chi hoa” vẫn âm thầm nở rộ, như nhắc nhớ về một vẻ đẹp cao sang không cần phô diễn, vẻ đẹp chỉ hiện ra khi con người biết chậm lại và lắng nghe nhịp thở của rừng.
(Ảnh: Minh Tân/Nguồn: thanhtra.com.vn)
