Từ sa mạc hoang hóa đến "hàng triệu USD mỗi ngày"
Ghawar nằm sâu trong tỉnh Al‑Hasa, phía đông Saudi Arabia. Mỏ này được phát hiện vào năm 1948 và chính thức đi vào khai thác từ năm 1951, đây là thời điểm mà Saudi Arabia hầu như chưa có tên trên bản đồ dầu khí thế giới.
Kể từ đó, mỏ dầu này không chỉ là một mỏ dầu mà còn là “cỗ máy in tiền” thực sự, đóng góp một lượng dầu khổng lồ vào sản lượng quốc gia và thế giới.
Ước tính trữ lượng ban đầu của Ghawar vào khoảng 88-104 tỷ thùng dầu và tính đến nay, mỏ đã cung cấp một phần lớn trong tổng sản lượng dầu của Saudi Arabia kể từ giữa thế kỷ XX.
Dù đã khai thác hơn nửa thế kỷ nhưng “gã khổng lồ” dầu mỏ vẫn có thể sản xuất 3,8 triệu thùng dầu mỗi ngày, chiếm khoảng 30% tổng sản lượng dầu của Saudi Arabia và tương đương khoảng 6% sản lượng dầu toàn cầu. Đây là con số gây choáng khi một quốc gia kiểm soát thị phần lớn như vậy.
Đối với Saudi Arabia, Ghawar không chỉ mang lại nguồn thu khổng lồ từ xuất khẩu dầu thô, mà còn đóng vai trò nền tảng trong tài khóa quốc gia.
Hơn 70 năm qua, doanh thu dầu từ mỏ này đã giúp Riyadh tài trợ cho các dự án cơ sở hạ tầng, an sinh xã hội, và cả các kế hoạch đầu tư phát triển tương lai.
Dòng tiền từ Ghawar đã tạo ra một trong những quỹ tài sản quốc gia khổng lồ nhất hành tinh, giúp Saudi Arabia duy trì sức mạnh kinh tế trước các biến động của thị trường dầu mỏ.
Các nguồn thu này cũng là “bảo hiểm” tài chính để nhà nước đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa kinh tế mang tên Saudi Arabia Vision 2030, giảm bớt sự phụ thuộc vào dầu khí trong dài hạn.
Bí mật sản lượng và thách thức ẩn sau
Một mỏ dầu có thể biến một quốc gia từ nghèo thành giàu chỉ trong vài thập kỷ nhưng cũng có thể khóa chặt số phận của nó vào "lời nguyền tài nguyên", khiến nền kinh tế dễ phụ thuộc và kém đa dạng hóa nếu không được quản lý khôn ngoan. Đây chính là thực tế mà mỏ Ghawar đang trải qua.
Dù luôn được coi là “đại gia hàng đầu” trong ngành dầu khí nhưng Ghawar không tránh khỏi những thách thức tiềm ẩn.
Ghawar được coi là “bất khả chiến bại” với khả năng cung cấp dầu cực lớn trong nhiều thập kỷ. Tuy vậy, dữ liệu từng công bố cho thấy sản lượng tối đa hiện nay khoảng 3,8 triệu thùng/ngày, thấp hơn khoảng một phần ba trong thập niên trước là 5,8 triệu thùng/ngày.
Các chuyên gia dầu khí đánh giá rằng, mặc dù mỏ vẫn rất lớn về quy mô, áp lực khai thác kéo dài hơn 7 thập kỷ đã làm giảm độ “trẻ” của Ghawar, buộc công ty dầu khí quốc gia Saudi Aramco phải áp dụng nhiều công nghệ phục hồi nâng cao (EOR), bơm nước và bơm khí để duy trì sản lượng.
Điều này không chỉ là thách thức kỹ thuật mà còn gợi mở bài toán chiến lược năng lượng dài hạn. Khi mỏ dầu lớn nhất thế giới đã “già”, Saudi Arabia sẽ trông chờ vào đâu trong tương lai: Dầu khí truyền thống hay các nguồn năng lượng mới?
Một chi tiết đáng chú ý khác là việc Saudi Aramco lần đầu công bố dữ liệu chi tiết về sản lượng các mỏ lớn trong tài liệu phát hành trái phiếu, điều mà trước đây gần như là “bí mật nhà nước”.
Sự minh bạch này góp phần thay đổi cách thị trường nhìn nhận ra rằng: Ghawar không còn là một “đại dương dầu mỏ vô tận” mà là một tài sản đang dần chuyển sang giai đoạn suy giảm sản lượng thực tế.
Ngành dầu khí toàn cầu đang chứng kiến những thay đổi chưa từng có: từ các dự án khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), đến áp lực giảm khí thải carbon và cạnh tranh từ năng lượng xanh.
Saudi Arabia đang mở rộng đầu tư sang khí tự nhiên, công nghệ thu giữ carbon và các dự án năng lượng mới, với hàng tỷ USD đổ vào các lĩnh vực ngoài dầu thô, nhằm duy trì vị thế kinh tế trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu.
Tuy nhiên, trong tương lai gần, Ghawar vẫn chưa có đối thủ xứng tầm. Với trữ lượng lớn và chi phí sản xuất thấp, mỏ này tiếp tục là nhân tố quan trọng ổn định thị trường dầu thế giới. Đồng thời, đây vẫn là điểm tựa kinh tế của Saudi Arabia trong giai đoạn chuyển dịch năng lượng.
