Gan luôn hoạt động không ngừng nghỉ để đảm nhiệm hàng loạt chức năng thiết yếu: phân giải thức ăn, dự trữ dưỡng chất, lọc độc tố trong máu, chống lại nhiễm trùng… Vì vậy, giữ cho gan khỏe mạnh là chìa khóa để duy trì sức khỏe.
Thế nhưng, trong nhịp sống thường ngày, không ít người vẫn vô tình duy trì những thói quen có thể âm thầm làm tổn thương gan theo thời gian.
5 thói quen có thể gây hại cho gan
1. Lười vận động
Lười vận động gây hại cho gan.
Gan không “ưa” lối sống ít vận động. Trên thực tế, theo PGS.BS Elliot Tapper, chuyên khoa tiêu hóa và gan học, Đại học Y Michigan (Mỹ), gan đặc biệt “yêu thích” việc tập thể dục, nhất là các bài tập kháng lực (resistance exercise).
Ông cho biết ngay cả khi không giảm cân, tập kháng lực vẫn giúp thay đổi cách hormone lưu thông trong cơ thể, từ đó hỗ trợ đào thải mỡ ra khỏi gan.
Khuyến nghị chung là vận động khoảng 30 phút mỗi ngày, 5 ngày/tuần với cường độ vừa phải đến mạnh. Ngay cả khi không giảm cân, mức vận động này vẫn được chứng minh giúp giảm mỡ gan và cải thiện quá trình kháng insulin.
2. Ăn quá nhiều đồ ngọt
“Thứ mà gan ghét nhất chính là đường”, PGS Tapper nói, đặc biệt là siro ngô hàm lượng fructose cao. Loại siro này thường có trong nước ngọt, nước ép trái cây đóng chai và các loại bánh kẹo chế biến sẵn.
Gan không chỉ phải làm việc vất vả để xử lý lượng đường bổ sung, mà còn chuyển hóa phần đường dư thừa thành mỡ trong gan, từ đó làm tăng nguy cơ viêm và hình thành sẹo (xơ hóa).
Phân tích tổng hợp năm 2019 trên European Journal of Nutrition cho thấy việc tiêu thụ nhiều đồ uống có đường có thể làm tăng 40% nguy cơ gan nhiễm mỡ ở cả nam và nữ.
Nghiên cứu năm 2023 công bố trên JAMA, theo dõi gần 100.000 phụ nữ sau mãn kinh, cho thấy những người uống ít nhất một lon đồ uống có đường mỗi ngày có nguy cơ mắc ung thư gan và tử vong do bệnh gan mạn tính cao hơn những người không uống.
3. Lạm dụng đồ uống có cồn
Lạm dụng rượu bia.
Tác hại của rượu bia đối với gan đã được ghi nhận từ lâu. Theo khuyến nghị của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), phụ nữ nên tiêu thụ dưới 7 đơn vị cồn mỗi tuần, còn nam giới dưới 14 đơn vị. Một đơn vị cồn tương đương khoảng 14g cồn nguyên chất, tương ứng 3/4 lon bia 330ml, 1 ly vang 150ml, hoặc 1 chén rượu mạnh 30ml.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia hiện nay cho rằng không có mức tiêu thụ rượu bia nào thực sự an toàn cho sức khỏe. Tin tích cực là việc cắt giảm hoặc ngừng uống rượu bia có thể giúp cải thiện sức khỏe gan. Trên thực tế, nhiều trường hợp tổn thương gan nghiêm trọng đã phục hồi đáng kể chỉ sau vài tháng ngừng uống.
4. Ăn quá nhiều thực phẩm siêu chế biến
Thực phẩm siêu chế biến.
Không chỉ đường mới đáng lo. Việc lạm dụng các thực phẩm siêu chế biến cũng có thể gây hại cho gan. Nhóm thực phẩm này gồm thức ăn nhanh, đồ đông lạnh hay đồ ăn vặt đóng gói thường chứa nhiều đường bổ sung và chất béo không lành mạnh.
Hiệp hội Người nghỉ hưu Mỹ (AARP) trích dẫn kết quả của một nghiên cứu theo dõi gần 174.000 người trong 9 năm, cho thấy tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan, trong đó có xơ gan.
5. Hút thuốc lá
Thuốc lá không chỉ gây hại cho phổi mà còn ảnh hưởng đến gan. Theo nghiên cứu đăng trên Gastroenterology & Hepatology, thuốc lá chứa hơn 4.000 hóa chất độc hại có thể làm tổn thương tế bào gan và gây sẹo gan.
Hút thuốc còn làm tăng viêm, gây tổn thương tế bào gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan. Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, ngay cả khi đã bỏ hút thuốc, nguy cơ ung thư gan vẫn cao hơn so với người chưa từng hút.
