Doanh nghiệp "đòi" tiền thuế quan thừa từ chính quyền ông Donald Trump ra sao?

Ngày 20-2, Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ quyết định thuế quan do Tổng thống Donald Trump áp đặt theo đạo luật khẩn cấp kinh tế.

Phán quyết không nêu rõ chính phủ Mỹ hoàn trả số tiền thuế quan như thế nào. Khi được hỏi về vấn đề này, ông Donald Trump nói “chúng tôi sẽ phải ra tòa trong 5 năm tới”.

Mỹ thu thuế quan như thế nào?

Với hầu hết mặt hàng chịu thuế, công ty nhập khẩu phải đặt cọc với Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ, đồng thời trả số thuế ước tính để đưa hàng vào Mỹ.

Chính phủ Mỹ đưa ra quyết định cuối cùng về mức thuế áp dụng cho số hàng hóa đó thông qua quy trình quyết toán thuế, thường diễn ra 314 ngày sau khi hàng hóa được nhập kho. Số tiền nộp thừa được hoàn lại, hoặc doanh nghiệp phải đóng thêm số tiền còn thiếu.

Nhiều doanh nghiệp đã nộp đơn lên Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ vì muốn đình chỉ quy trình xác định khoản thanh toán thuế cuối cùng trong khi chờ Tòa án Tối cao xem xét vụ việc, nhưng Tòa án Thương mại đã bác bỏ yêu cầu này.

Là người phản đối quyết định của Tòa án Tối cao, Thẩm phán Brett Kavanaugh cho rằng phán quyết mới có khả năng dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng trong thời gian ngắn, bao gồm cả hoàn trả tiền. Ông lưu ý tại các phiên tranh luận, có ý kiến thừa nhận quy trình này có thể trở thành “mớ hỗn độn”.

Vụ việc sẽ được đưa trở lại Tòa án Thương mại Quốc tế để giải quyết vấn đề hoàn trả.

Tiến trình hoàn trả tiền được xử lý thế nào?

Các doanh nghiệp đã đệ trình hơn 1.000 vụ kiện yêu cầu hoàn trả tiền lên Tòa án Thương mại và số vụ kiện dự kiến tiếp tục tăng. Chuyên gia nhận định chưa rõ các công ty có thể kiện tập thể hay không. Theo luật thương mại của Mỹ, các doanh nghiệp có hai năm để kiện đòi hoàn thuế.

Tiến trình này tác động mạnh tới các doanh nghiệp nhỏ, khi họ vốn bị ảnh hưởng nặng nề bởi thuế quan. Do đó, một số bên có khả năng từ bỏ đòi hoàn thuế vì phải trả hàng ngàn USD chi phí kiện tụng.

Hồi tháng 12-2025, tòa án phán quyết họ có quyền tái thẩm tra các hồ sơ quyết toán thuế đã chốt và ra lệnh cho chính phủ phải hoàn trả tiền thuế kèm theo lãi suất. Trước tòa, chính quyền ông Donald Trump tuyên bố họ không phản đối. Theo các chuyên gia thương mại, quyết định này giúp quy trình pháp lý sau đó thông suốt hơn.

Chuyên gia cho biết chính phủ Mỹ theo dõi các khoản thanh toán thuế quan và cải thiện hệ thống lưu trữ hồ sơ, do đó việc xác định quy mô hoàn thuế dễ dàng hơn.

Các doanh nghiệp nhỏ kêu gọi chính quyền ông Donald Trump triển khai hoàn trả tự động và lo ngại chính phủ có thể kiểm tra gắt gao giấy tờ nhập khẩu, làm chậm việc hoàn thuế.

Ngay cả khi đã phân phối các khoản hoàn thuế, một số công ty có thể không nhận được tiền. Nguyên nhân là do công ty đó không phải đơn vị nhập khẩu trên hồ sơ, tức là thực thể chịu trách nhiệm đảm bảo hàng hóa nhập khẩu tuân thủ các quy định và nộp thuế.

Một khi khoản hoàn thuế được giải ngân, việc bên nào cuối cùng nhận được tiền sẽ phụ thuộc vào thỏa thuận hợp đồng giữa công ty thực trả thuế và đơn vị nhập khẩu trên hồ sơ. Do đó, nút thắt này có nguy cơ dẫn tới một tranh chấp pháp lý khác.

Tiến trình này có thể kéo dài hàng năm trời. Do đó, một số công ty có khả năng được hoàn thuế đã bán lại quyền đòi bồi thường cho các nhà đầu tư tại Phố Wall.