Tại Gala Lễ hội Mùa xuân đầu tháng này, Trung Quốc đã phô diễn những bước tiến công nghệ với dàn robot hình người (humanoid robot) có khả năng nhào lộn, tập võ và nhảy breakdance. Màn trình diễn làm dấy lên lo ngại về việc thiết bị này có thể định hình tương lai các cuộc xung đột quân sự, đồng thời cho thấy phương Tây đang tụt hậu.
Metro đã trao đổi với các chuyên gia chiến tranh hàng đầu để làm rõ vai trò thực sự của robot hình người trên chiến trường.
Khả năng thay thế lính chiến đấu
Robot hiện đóng vai trò quan trọng trong chiến tranh hiện đại. Tại Ukraine, các phương tiện điều khiển từ xa trang bị súng máy đã tham gia chiến đấu, trong khi máy bay không người lái thống trị bầu trời.
Tiến sĩ James Pritchett, giảng viên Nghiên cứu Chiến tranh tại Đại học Hull (Anh), nhận định: "Ở phương Tây, chúng ta rất e ngại thương vong. Robot là giải pháp thay thế tuyệt vời để thực hiện những nhiệm vụ rủi ro".
Khác biệt lớn nhất của robot hình người so với những công nghệ đang được sử dụng nằm ở đôi chân. Theo ông Pritchett, đặc điểm này giúp chúng dễ dàng leo cầu thang, vượt địa hình gồ ghề và tác chiến trong môi trường đô thị phức tạp. Về lý thuyết, một robot đủ thông minh có thể thay thế bộ binh cầm súng để kiểm soát lãnh thổ.
Tuy nhiên, ông cũng đặt câu hỏi về khả năng thích ứng sáng tạo của AI. Trong các cuộc chiến chống nổi dậy phức tạp, robot hình người có thể không hoạt động hiệu quả bằng lính thật. Những chiếc xe tăng điều khiển bằng AI và robot đơn giản sẽ là khoản đầu tư quân sự hợp lý hơn so với các mẫu robot hình người đắt đỏ.
Chỉ là hư cấu
Peter Spayne, cựu kỹ sư vũ khí của Hải quân Hoàng gia Anh, đồng tình với viễn cảnh đội quân robot hình người tham gia tác chiến chỉ là "hư cấu".
Ông chỉ ra màn trình diễn của Trung Quốc diễn ra trong không gian được lập bản đồ sẵn. Trong thực tế, với các yếu tố khó đoán như người đi bộ hay xe cộ, robot sẽ dễ dàng vấp ngã.
Hậu trường tập luyện của robot hình người Trung Quốc cho Gala Lễ hội mùa xuân 2026. Nguồn: Unitree
Dù tin rằng robot sát thủ có thể xuất hiện trong 20-30 năm tới, chuyên gia này khẳng định chúng sẽ không mang hình dáng con người. "Xe tăng thay thế ngựa nhưng xe tăng không có 4 chân. Sẽ có những đội quân thiết bị bay, phương tiện mặt đất, nhưng không phải là robot cao 1,8m đi bằng hai chân. Việc cố thiết kế ngón tay để robot thao tác với hệ thống vũ khí vốn dành cho người là điều rất kỳ quặc", ông nhận định.
Theo chuyên gia, thay vì ra tiền tuyến, robot hình người sẽ phát huy tác dụng trong các nhiệm vụ tìm kiếm cứu nạn, cứu trợ thảm họa tại những tòa nhà đổ nát - nơi xe bánh lốp không thể hoạt động và quá nguy hiểm đối với con người.
Phương Tây tụt hậu
Các chuyên gia đều nhất trí Trung Quốc đang dẫn đầu về công nghệ robot hình người. Năm 2025, quốc gia này chiếm khoảng 90% lượng thiết bị bán ra toàn cầu và sở hữu hơn 451.000 công ty hoạt động trong lĩnh vực robot thông minh. Trong khi hai doanh nghiệp hàng đầu Trung Quốc bán được 10.000 sản phẩm, hãng Tesla của Elon Musk mới chế tạo khoảng 150 mẫu.
Tiến sĩ Pritchett đánh giá: "Phương Tây tiếp cận AI theo hướng khác, tập trung vào AI phi thực thể như ChatGPT. Nếu robot hình người thực sự có vai trò quân sự, chúng ta có lẽ đang bị tụt lại".
Bộ Quốc phòng Anh (MoD) hiện cũng đang đẩy mạnh các hệ thống robot. Năm ngoái, lực lượng này đã thử nghiệm chó robot gỡ bom mìn, robot dưới nước bảo vệ cáp ngầm, đồng thời tiến hành thử nghiệm AI quốc phòng quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Đại diện MoD khẳng định AI đã được tích hợp vào hệ thống quân sự của Anh, bao gồm máy bay không người lái, tàu mặt nước không người lái và robot dò mìn tự trị.
(Theo Metro)
