FPT:
Theo số liệu năm 2024 từ Oec. World, kim ngạch xuất khẩu thiết bị bán dẫn của Việt Nam đạt 7,92 tỷ USD, đứng vị trí thứ tư trên tổng số 204 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Đây là mặt hàng xuất khẩu có giá trị đứng thứ 11 của cả nước, trong đó Hoa Kỳ là thị trường tiêu thụ lớn nhất với giá trị 5,85 tỷ USD, tiếp theo là Ấn Độ, Mexico và Hàn Quốc.
Ở chiều ngược lại, Việt Nam chi 2,98 tỷ USD để nhập khẩu thiết bị bán dẫn, đứng thứ 13 thế giới, với nguồn cung chính từ Trung Quốc đạt 1,03 tỷ USD và Hàn Quốc đạt 879 triệu USD.
Cuộc "phân công" trên bản đồ bán dẫn Việt Nam
Hoạt động giao thương ghi nhận vai trò của các tập đoàn quốc tế như Ledvance, Samsung và Cooper Lighting Solutions trong việc duy trì dòng luân chuyển hàng hóa.
Hệ sinh thái bán dẫn tại Việt Nam được vận hành dựa trên sự phân công lao động quốc tế giữa các tập đoàn đa quốc gia và các đơn vị nội địa. Phân khúc phần mềm thiết kế và bản mẫu vi mạch ghi nhận sự hiện diện của các nhà cung cấp giải pháp gồm Siemens, Synopsys, Dassault Systemes, Autodesk và Cadence.
Công đoạn thiết kế vi mạch và giải pháp trí tuệ nhân tạo được dẫn dắt bởi Qualcomm, Marvell, Renesas, Microchip, Savarti, Ampere và Infineon.
Trong khi đó, năng lực đóng gói và kiểm thử tại thị trường trong nước được thực hiện bởi Intel, Amkor Technology và Hana Micron. Các sản phẩm bán dẫn sau khi hoàn thiện được tích hợp vào thiết bị đầu cuối thông qua hệ thống nhà máy sản xuất của Samsung, LG và Bosch.
FPT và Viettel tiến vào "lõi" công nghệ
Khối doanh nghiệp nội địa gồm FPT và Viettel đang thực hiện lộ trình tham gia sâu vào các công đoạn giá trị cao của hệ sinh thái.
Tập đoàn FPT triển khai mô hình công nghệ cốt lõi với kế hoạch lợi nhuận trước thuế năm 2026 của khối công nghệ tăng 24,9% so với năm trước.
Đơn vị FPT Semiconductor đã nhận đơn hàng 70 triệu chip cho đến năm 2025 và công bố thành lập nhà máy kiểm thử, đóng gói tiên tiến vào năm 2026 để phục vụ các thị trường Hàn Quốc, Đài Loan và Nhật Bản.
Cùng thời điểm, tập đoàn Viettel chính thức khởi công xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam trong năm 2026 nhằm tự chủ sản xuất vi mạch và chip cho trạm phát sóng 5G. Viettel đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ lọt vào nhóm 60 doanh nghiệp quốc phòng hàng đầu thế giới với tỷ trọng doanh thu sản phẩm công nghệ cao đạt trên 10%.
Kho báu lớn thứ 2 thế giới và cú hích điện hạt nhân
Chiến lược quốc gia theo Quyết định 1018/QĐ-TTg xác lập lộ trình hình thành hệ sinh thái bán dẫn tự chủ qua ba giai đoạn đến năm 2050. Trọng tâm của chiến lược không chỉ dừng lại ở lắp ráp mà chuyển dịch mạnh mẽ sang thiết kế và chế tạo:
Về nhân lực: Đến năm 2030, mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư, với sự đồng hành của khối tư nhân (điển hình là FPT cam kết cung ứng 10.000 nhân sự chất lượng cao).
- Về quy mô ngành: Tầm nhìn 2050 đạt doanh thu trên 100 tỷ USD/năm. Hệ sinh thái sẽ bao gồm 300 doanh nghiệp thiết kế, 3 nhà máy chế tạo (fabs) và 20 nhà máy đóng gói, kiểm thử.
Nền tảng cho sự tự chủ này một phần đến từ "nội lực" tài nguyên và năng lượng. Việt Nam tận dụng lợi thế 22 triệu tấn đất hiếm (trữ lượng lớn thứ hai thế giới) cùng quy hoạch hạ tầng năng lượng dài hạn với dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2, tổng công suất 6.400 MW, đảm bảo nguồn điện sạch và ổn định cho các nhà máy bán dẫn.
Đặc biệt, "tấm khiên" pháp lý được thiết lập để thúc đẩy nghiên cứu và phát triển (R&D). Bên cạnh các ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp 10% và miễn thuế TNCN cho chuyên gia, cơ chế Sandbox theo Luật Khoa học và Công nghệ là bước ngoặt quan trọng.
Cơ chế này không chỉ cho phép thử nghiệm vật liệu mới trong 3-6 năm mà còn bảo vệ nhà đầu tư thông qua quy định loại trừ trách nhiệm hành chính và hình sự đối với các rủi ro trong nghiên cứu. Đây chính là "chất xúc tác" để các doanh nghiệp nội địa và FDI mạnh dạn đổ vốn vào các khâu công nghệ lõi tại Việt Nam.
