Theo tờ The Guardian, một nghiên cứu đột phá từ Đại học Harvard vừa chỉ ra rằng: Các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) đã vượt mặt bác sĩ con người trong việc phân loại bệnh nhân cấp cứu dưới áp lực cao.
Các chuyên gia độc lập mô tả kết quả này là "một bước tiến thực thụ" trong khả năng biện luận lâm sàng của AI. Kết quả này được đưa ra sau các thử nghiệm so sánh phản hồi của hàng trăm bác sĩ với một hệ thống AI.
Nhóm tác giả nghiên cứu, được công bố trên tạp chí danh giá Science, khẳng định rằng các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) hiện đã "vượt qua hầu hết các tiêu chuẩn đánh giá về biện luận lâm sàng".
Khi thuật toán "đọc vị" bệnh nhân nhanh hơn con người
Trong một thử nghiệm tập trung vào 76 bệnh nhân tại phòng cấp cứu của một bệnh viện ở Boston, AI và một cặp bác sĩ cùng được cung cấp hồ sơ sức khỏe điện tử giống hệt nhau. Hồ sơ này bao gồm các chỉ số sinh tồn, thông tin nhân khẩu học và vài dòng mô tả từ điều dưỡng về lý do bệnh nhân nhập viện.
Kết quả thật kinh ngạc: AI đã đưa ra chẩn đoán chính xác hoặc rất sát thực tế trong 67% trường hợp, đánh bại các bác sĩ con người với tỷ lệ chính xác chỉ từ 50% đến 55%.
Nghiên cứu chỉ ra thế mạnh của AI đặc biệt rõ rệt trong các tình huống phân loại bệnh nhân cần quyết định cực nhanh với lượng thông tin tối thiểu. Độ chính xác của AI, cụ thể là mô hình o1 của OpenAI, đã tăng vọt lên 82% khi được cung cấp thêm chi tiết, so với mức 70-79% của các chuyên gia con người.
Không dừng lại ở đó, AI còn "áp đảo" một nhóm lớn các bác sĩ khi được yêu cầu lập kế hoạch điều trị dài hạn, chẳng hạn như phác đồ kháng sinh hoặc kế hoạch chăm sóc cuối đời.
Khi đối mặt với 5 ca lâm sàng phức tạp, AI đạt điểm số ấn tượng 89%, trong khi 46 bác sĩ (có sử dụng các công cụ hỗ trợ truyền thống như công cụ tìm kiếm) chỉ đạt 34%.
Chưa đến lúc "chia tay" bác sĩ
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu khẳng định đây vẫn chưa phải là hồi kết cho các bác sĩ cấp cứu. Thử nghiệm này mới chỉ dừng lại ở việc so sánh khả năng xử lý dữ liệu dưới dạng văn bản.
AI chưa được kiểm tra khả năng đọc các tín hiệu trực quan như mức độ đau đớn, sắc mặt hay biểu cảm của bệnh nhân. Điều này đồng nghĩa với việc AI hiện tại mới chỉ đóng vai trò như một chuyên gia tư vấn đưa ra ý kiến thứ hai dựa trên giấy tờ.
"Tôi không nghĩ kết quả này có nghĩa là AI sẽ thay thế bác sĩ," Arjun Manrai, một trong những tác giả chính đứng đầu phòng thí nghiệm AI tại Trường Y Harvard, nhận định. "Nhưng nó cho thấy chúng ta đang chứng kiến một sự thay đổi sâu sắc về công nghệ sẽ tái định hình nền y học."
Tiến sĩ Adam Rodman, một tác giả khác đang công tác tại Trung tâm Y tế Beth Israel Deaconess (Boston), đánh giá LLM là một trong những "công nghệ có sức ảnh hưởng lớn nhất trong nhiều thập kỷ".
Ông dự đoán trong thập kỷ tới, AI sẽ không thay thế bác sĩ mà sẽ cùng họ tạo nên "mô hình chăm sóc kiềng ba chân: bác sĩ, bệnh nhân và trí tuệ nhân tạo".
"Cái nhìn" thấu đáo của máy móc
Trong một trường hợp thực tế từ nghiên cứu của Harvard, một bệnh nhân nhập viện với cục máu đông trong phổi và các triệu chứng chuyển biến xấu. Các bác sĩ con người cho rằng thuốc chống đông đang mất tác dụng.
Tuy nhiên, AI đã phát hiện ra một chi tiết mà con người bỏ lỡ: tiền sử bệnh Lupus của bệnh nhân có thể là nguyên nhân gây viêm phổi. Và AI đã đúng.
Hiện nay, gần 1/5 bác sĩ tại Mỹ đã sử dụng AI để hỗ trợ chẩn đoán. Tại Anh, theo khảo sát của Đại học Hoàng gia Anh, 16% bác sĩ sử dụng công nghệ này hàng ngày và 15% sử dụng hàng tuần, trong đó "hỗ trợ ra quyết định lâm sàng" là mục đích phổ biến nhất.
Những rào cản về niềm tin và trách nhiệm
Dù hàng tỷ USD đang đổ vào các công ty AI y tế, nhưng những câu hỏi về hậu quả của sai sót AI vẫn chưa có lời giải. Các bác sĩ tại Anh bày tỏ lo ngại lớn nhất về rủi ro sai sót và trách nhiệm pháp lý.
"Hiện tại chưa có một khung pháp lý chính thức nào về trách nhiệm giải trình," Tiến sĩ Rodman nhấn mạnh. Ông cũng lưu ý rằng sau cùng, bệnh nhân vẫn luôn muốn con người là bên dẫn dắt họ qua những quyết định sinh tử hoặc các phác đồ điều trị đầy thử thách.
Giáo sư Ewen Harrison từ Đại học Edinburgh nhận xét nghiên cứu này rất quan trọng vì nó cho thấy AI không còn chỉ là công cụ để "vượt qua các kỳ thi" hay giải quyết các ca bệnh giả định. Chúng đang dần trở thành công cụ đưa ra ý kiến thứ hai hữu ích, giúp bác sĩ tránh bỏ sót những chi tiết quan trọng.
Tuy nhiên, Tiến sĩ Wei Xing từ Đại học Sheffield cũng đưa ra cảnh báo về tâm lý "ỷ lại" vào AI của các bác sĩ. Ông cũng lưu ý rằng nghiên cứu chưa chỉ rõ AI sẽ hoạt động kém hiệu quả hơn ở nhóm đối tượng nào, liệu nó có gặp khó khăn với bệnh nhân cao tuổi hay những người không nói tiếng Anh hay không.
"Nghiên cứu này chưa chứng minh được AI đã an toàn để sử dụng đại trà trong lâm sàng, và công chúng cũng không nên coi các công cụ AI miễn phí là sự thay thế cho lời khuyên y tế chuyên nghiệp," ông Xing khẳng định.
*Nguồn: The Guardian
