Xuất nhập khẩu năm 2025 lần đầu tiên vươn tới ngưỡng kỷ lục 930 tỷ USD, trong bối cảnh hàng loạt chính sách miễn, giảm thuế được triển khai để hỗ trợ doanh nghiệp, giá dầu và than lao dốc, thiên tai dồn dập. Nguồn thu ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu vẫn vượt xa dự toán.
Tính đến hết ngày 31/12/2025, số thu ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt hơn 469.500 tỷ đồng, bằng 114,2% dự toán và tăng 9,8% so với cùng kỳ năm 2024.
Lý giải nguyên nhân tăng thu, ông Nguyễn Sỹ Hoàng - Trưởng ban nghiệp vụ thuế, Cục Hải quan - cho biết động lực lớn nhất đến từ nhóm nguyên liệu, máy móc, thiết bị và phụ tùng phục vụ sản xuất. Nhóm hàng này chiếm khoảng 50% tổng kim ngạch nhập khẩu chịu thuế, tăng 11,3% so với năm trước, qua đó làm tăng thu ngân sách khoảng 23.000 tỷ đồng. Diễn biến này phản ánh rõ nét xu hướng doanh nghiệp duy trì và mở rộng đầu tư, bất chấp những bất ổn từ môi trường kinh tế quốc tế.
Bên cạnh đó, ô tô nguyên chiếc tiếp tục nổi lên là điểm sáng về thu ngân sách khi lượng nhập khẩu tăng 19% và trị giá tăng tới 30%, đóng góp thêm khoảng 12.300 tỷ đồng cho ngân sách. Một số chính sách thuế mới cũng phát huy hiệu quả rõ rệt, như việc áp thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với mặt hàng phân bón, giúp tăng thu khoảng 1.500 tỷ đồng, hay thu thuế đối với hàng hóa trị giá nhỏ, đóng góp thêm khoảng 1.400 tỷ đồng.
Nhập khẩu ô tô năm 2025 tăng mạnh giúp thu ngân sách tăng thêm 12.300 tỷ đồng.
Ở chiều ngược lại, không ít mặt hàng chủ lực lại kéo giảm nguồn thu. Xăng dầu các loại giảm gần 6% về lượng và giảm tới 16% về trị giá, khiến ngân sách hụt khoảng 5.600 tỷ đồng. Than nhập khẩu dù tăng nhẹ về lượng nhưng giảm mạnh về giá, làm giảm thu thêm khoảng 3.400 tỷ đồng. Riêng chính sách giảm 2% thuế GTGT đã khiến số thu thuế GTGT từ hàng hóa xuất nhập khẩu giảm khoảng 37.500 tỷ đồng. Ngoài ra, các nghị định sửa đổi biểu thuế xuất khẩu, nhập khẩu ưu đãi ban hành trong giai đoạn 2024-2025 cũng làm giảm số thu thuế xuất nhập khẩu khoảng 2.400 tỷ đồng.
Bước sang năm 2026, áp lực với công tác thu ngân sách tiếp tục gia tăng. Quốc hội giao dự toán thu cho ngành Hải quan ở mức 451.000 tỷ đồng, tăng 9,7% so với dự toán năm trước, trong khi nhiều rủi ro vẫn hiện hữu, từ việc Mỹ siết chặt kiểm soát xuất xứ, biến động giá nguyên liệu đầu vào, cho tới khả năng mở rộng thêm các hiệp định thương mại tự do kéo theo cắt giảm thuế nhập khẩu.
Trước bức tranh nhiều thách thức, lãnh đạo Ban Nghiệp vụ thuế hải quan cho biết, ngành Hải quan sẽ tiếp tục cải cách thủ tục, hiện đại hóa quản lý và kiểm soát rủi ro làm trụ cột. Trọng tâm là rà soát sát nguồn thu theo từng địa bàn, từng nhóm mặt hàng; kiểm soát chặt trị giá, mã số HS, xuất xứ; tăng cường kiểm tra sau thông quan và phối hợp chống buôn lậu, gian lận thương mại.
