Trong bối cảnh người tìm việc tại Mỹ và nhiều quốc gia đối mặt với môi trường cạnh tranh khốc liệt, Andrew Ng, nhà đồng sáng lập Google Brain và Coursera, người được mệnh danh là "thiên tài AI" bởi tầm nhìn về công nghệ, cũng như những đóng góp trong việc đưa trí tuệ nhân tạo vào nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống, đã đưa ra những quan sát thực tế về tác động của AI đối với thị trường lao động.
Theo ông Ng, nỗi sợ hãi về việc AI cướp đi việc làm hiện đang bị thổi phồng quá mức. Dù nhiều công ty công nghệ đã cắt giảm nhân sự trong năm qua và một số CEO viện dẫn lý do "AI đang làm thay con người", thực tế công nghệ này chưa hoạt động hiệu quả đến mức đó.
Phần lớn các đợt sa thải là sự điều chỉnh cho việc tuyển dụng ồ ạt trong thời kỳ đại dịch hoặc do các kế hoạch cắt giảm chi phí và tái cơ cấu thông thường. Ngoại trừ một số ít vai trò, hiếm có trường hợp mất việc nào là kết quả trực tiếp của tự động hóa bằng AI.
Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo một số ngành nghề có nguy cơ cao bị thay thế như trực tổng đài (call-center), biên dịch và lồng tiếng. Nhân sự trong các lĩnh vực này có thể gặp khó khăn khi tìm việc hoặc chứng kiến mức lương sụt giảm.
Thay vì AI trực tiếp thay thế con người, Andrew Ng nhấn mạnh một quy luật đang diễn ra: "AI sẽ không thay thế người lao động, nhưng người lao động biết sử dụng AI sẽ thay thế người không biết".
Xu hướng này đã rõ rệt trong lĩnh vực phát triển phần mềm, nơi các lập trình viên sử dụng công cụ AI (như Claude Code, Gemini CLI) có hiệu suất vượt trội. Sự thay đổi cũng đang lan sang các vai trò phi kỹ thuật. Các nhân viên tiếp thị, tuyển dụng hay phân tích dữ liệu biết tận dụng AI đang làm việc hiệu quả hơn hẳn đồng nghiệp truyền thống, dẫn đến việc doanh nghiệp bắt đầu sàng lọc nhân sự dựa trên khả năng thích ứng này.
Sự thâm nhập của AI đang thay đổi cấu trúc nhân sự. Các nhóm làm việc mới, được xây dựng trên nền tảng AI, thường có quy mô nhỏ hơn nhưng hiệu quả hơn.
Khi AI giúp việc xây dựng phần mềm trở nên dễ dàng, nút thắt cổ chai chuyển từ khâu kỹ thuật sang khâu quản lý sản phẩm (Product Management) - tức quyết định xem cần xây dựng cái gì. Một dự án trước đây cần 8 kỹ sư và 1 quản lý sản phẩm giờ có thể chỉ cần 2 kỹ sư và 1 quản lý, hoặc thậm chí một nhân sự duy nhất sở hữu cả kỹ năng kỹ thuật và tư duy sản phẩm.
Dù thừa nhận những thay đổi này gây áp lực lớn cho người lao động, Andrew Ng vẫn lạc quan về cơ hội phía trước. Ông cho rằng các doanh nghiệp đang tồn đọng khối lượng công việc lớn chưa thể giải quyết trước khi có AI. Nhân sự có kỹ năng AI phù hợp sẽ có cơ hội đảm nhận nhiều trách nhiệm hơn và hiện thực hóa các ý tưởng này.
"May mắn là vẫn còn thời gian để học hỏi. Đối với AI, đại đa số mọi người - dù là dân kỹ thuật hay không - đều đang ở vạch xuất phát hoặc chỉ mới bắt đầu gần đây" , ông Ng kết luận, đồng thời khuyến khích người lao động liên tục trau dồi kỹ năng để nắm bắt cơ hội.
