Trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại khu vực Trung Đông, hệ thống tên lửa phòng không Sevom Khordad (hay còn gọi là Khordad-3 hoặc 3rd Khordad) đã nổi lên như một biểu tượng sức mạnh quân sự của Iran.
Nga tung 'sát thủ' KUB-10ME tầm bay khủng, 'xuyên thủng mọi lá chắn phòng không'
Được phát triển nội địa và chứng minh hiệu quả qua vụ bắn rơi drone RQ-4 Global Hawk của Mỹ năm 2019, Sevom Khordad không chỉ là lá chắn bảo vệ lãnh thổ mà còn thể hiện bước tiến vượt bậc trong công nghệ radar và tên lửa, khiến các cường quốc phải dè chừng.
Với khả năng tấn công mục tiêu ở tầm xa lên đến 200km, Sevom Khordad đang định hình lại chiến lược phòng không hiện đại.
Sevom Khordad là hệ thống tên lửa phòng không di động tầm trung đến xa, được Iran đưa vào biên chế từ năm 2016 và đã được cả Iran lẫn Syria sử dụng.
Đây là phiên bản nâng cấp từ dòng Raad, tập trung vào tính linh hoạt và khả năng tác chiến độc lập, cho phép triển khai nhanh chóng trên địa hình phức tạp.
Hệ thống bao gồm các thành phần chính như xe phóng kết hợp radar (TELAR), xe phóng bổ sung (TEL) và radar giám sát Bashir, tạo thành một mạng lưới phòng thủ tích hợp có thể hoạt động độc lập hoặc kết nối với các hệ thống khác như Bavar-373 hoặc Talash.
Một tiểu đoàn điển hình gồm bốn TELAR, tám TEL và một radar Bashir, mang theo tổng cộng 36 tên lửa sẵn sàng khai hỏa, đảm bảo khả năng đối phó với nhiều mối đe dọa đồng thời.
Về mặt công nghệ, điểm nổi bật nhất của Sevom Khordad nằm ở hệ thống radar mảng pha chủ động AESA hoạt động ở băng tần X, được tích hợp trực tiếp trên xe TELAR.
Radar này có hơn 1700 phần tử, cho phép phát hiện lên đến 100 mục tiêu, theo dõi và tấn công bốn mục tiêu cùng lúc, đồng thời dẫn đường cho tám tên lửa (hai quả mỗi mục tiêu).
Tên lửa BAL 'khóa' mục tiêu cách 450km, đánh bại mọi mối đe dọa, NATO toát mồ hôi lạnh
Tầm phát hiện của radar vượt quá 200km, với khả năng quét ở độ cao lên đến 30km, đặc biệt hiệu quả chống lại các mục tiêu tàng hình hoặc bay thấp như tên lửa hành trình.
Để bổ sung, radar giám sát Bashir hoạt động ở băng tần S và L, với tầm quét 360 độ lên đến 350km sau khi triển khai bằng chân chống thủy lực, giúp phát hiện sớm các mối đe dọa như drone hoặc máy bay chiến đấu.
Công nghệ này còn tích hợp khả năng chống nhiễu điện tử (ECCM), cho phép hệ thống duy trì hoạt động trong môi trường chiến tranh điện tử khắc nghiệt và có thể chuyển sang chế độ hướng dẫn thụ động để tránh bị phát hiện.
Tên lửa là trái tim của hệ thống, với dòng Taer và Sayyad được thiết kế đa dạng để đối phó nhiều loại mục tiêu.
‘Sát thủ' thầm lặng Yolka bắn và quên 250 km/h, ‘thay đổi chiến trường’
Tên lửa Taer-2B, phiên bản tiêu chuẩn, có tầm bắn từ 50 đến 105km, độ cao tấn công 25-27km, dài khoảng 6,1 mét, đường kính 40cm và trọng lượng gần 1.000kg.
Phiên bản nâng cấp Taer-3 mở rộng tầm bắn lên 100-200km, độ cao 27-30km, dài 6,55 mét, đường kính 47cm và trọng lượng khoảng 1.400kg, cho phép tấn công các mục tiêu ở khoảng cách xa hơn.
Các tên lửa này sử dụng hướng dẫn bán chủ động radar (SARH), với phần đầu đạn có radar cuối đường bay để tự động khóa mục tiêu, kết hợp cảm biến tiếp cận để kích nổ ở khoảng cách gần, đảm bảo hiệu quả cao ngay cả với các mục tiêu cơ động tốc độ lên đến 1.000 km/h.
Ngoài ra, hệ thống còn tương thích với tên lửa Sayyad-2 (tầm 75km), Sayyad-3 (150km) và 9 Dey tầm ngắn (5-30km), cho phép linh hoạt chống lại drone, máy bay chiến đấu hoặc tên lửa hành trình.
Đầu đạn phân mảnh nổ cao (HE-FRAG) được thiết kế để tạo mảnh văng rộng, tăng xác suất tiêu diệt.
Bí mật Verba 9K333 tiêu diệt tên lửa hành trình, ‘thay đổi cuộc chơi ở Trung Đông’
Tính di động cao là yếu tố then chốt làm nên sức mạnh của Sevom Khordad, với toàn bộ hệ thống được lắp trên xe tải chiến thuật 10x10, có thể triển khai trong vòng 5 phút và di chuyển off-road dễ dàng.
Khung gầm (Chassis) được tùy chỉnh từ mẫu MZKT-6922 của Nga nhưng ngắn hơn, động cơ đặt phía trước, cao hơn và có hai chân chống thủy lực để ổn định khi bắn, giúp hệ thống hoạt động độc lập mà không cần cơ sở hạ tầng cố định.
Phiên bản hải quân đã được lắp đặt trên tàu IRGC như Shahid Siavashi và IRIS Shahid Roudaki, mở rộng khả năng phòng thủ biển.
Tuy nhiên, hệ thống vẫn có hạn chế như radar TELAR chỉ quét một hướng khi hoạt động độc lập và chưa có tên lửa chuyên chống tên lửa đạn đạo, đòi hỏi phải kết hợp với các hệ thống khác để đạt hiệu quả tối ưu.
Siêu tên lửa Qiam-1 tầm bắn 800km, đầu đạn 750kg, ‘làm rúng động Trung Đông’
Sevom Khordad đã chứng minh giá trị thực chiến qua vụ bắn rơi drone RQ-4 Global Hawk của Mỹ ngày 20/6/2019 gần eo biển Hormuz, khi radar phát hiện mục tiêu ở khoảng cách 490km, khóa ở 120km và tiêu diệt ở 75km độ cao 14km, kiếm được biệt danh "thợ săn kền kền".
Vụ việc này không chỉ khẳng định khả năng chống lại công nghệ tàng hình Mỹ mà còn thể hiện sự tiến bộ của Iran trong việc sao chép và cải tiến từ các hệ thống Nga như Buk-M2, với tầm bắn và độ chính xác tương đương hoặc vượt trội S-200 cũ.
So với Buk-M2EK, Sevom Khordad có khung gầm ngắn hơn, ba tên lửa mỗi xe thay vì bốn và cánh ổn định hình thang đặc trưng, nhưng vượt trội ở khả năng tích hợp đa tên lửa và mạng lưới.
Hệ thống tên lửa phòng không Sevom Khordad đại diện cho chiến lược tự cường của Iran, biến những hạn chế về công nghệ nhập khẩu thành lợi thế nội địa và tiếp tục được nâng cấp để đối phó với các mối đe dọa hiện đại.
