Tân Thống đốc trước loạt thách thức: Lãi suất, tỷ giá, áp lực thị trường vàng

Sức nóng từ thị trường vốn

Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều bất ổn, căng thẳng địa chính trị kéo dài, việc điều hành chính sách tiền tệ đang đặt ra thách thức ngày càng lớn đối với ngành ngân hàng nói chung và tân Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn nói riêng. Bối cảnh này đòi hỏi NHNN điều hành chính sách tiền tệ và tỷ giá linh hoạt, vừa bảo đảm ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, vừa hỗ trợ tăng trưởng nhanh và bền vững.

PGS.TS Trần Hoàng Ngân, Đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng tư vấn đột phá phát triển Trường Đại học Sài Gòn, cho rằng trong bối cảnh nhiều biến động khó lường, Việt Nam vẫn duy trì ổn định kinh tế vĩ mô suốt 10 năm liên tiếp và kiểm soát tốt lạm phát.

Đáng chú ý, khi theo đuổi chính sách tiền tệ đa mục tiêu, Việt Nam vừa phải thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, vừa kiểm soát lạm phát, ổn định vĩ mô, đồng thời bảo đảm an ninh tiền tệ và an toàn hệ thống các TCTD. Vì vậy, việc điều hành của NHNN cần linh hoạt, kiểm soát chặt chẽ nợ xấu - những nội dung đã được thực hiện trong thời gian qua.

PGS.TS Trần Hoàng Ngân cho rằng, kể từ khi xảy ra khủng hoảng năng lượng toàn cầu do xung đột tại Trung Đông, giá xăng dầu thế giới tăng đã kéo mặt bằng giá cả đi lên tại hầu hết các quốc gia.

Trong nước, lãi suất có dấu hiệu tăng cục bộ. Tuy nhiên, ngay sau khi nhậm chức, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn đã kịp thời chỉ đạo hệ thống NHTM giảm mặt bằng lãi suất. Để việc giảm lãi suất đi vào thực chất, NHNN đồng thời hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống ngân hàng.

PGS.TS Trần Hoàng Ngân lưu ý, khi lạm phát tăng, nguyên nhân thường được nhắc đến đầu tiên là cung tiền gia tăng. Tuy nhiên, điều này còn phụ thuộc vào từng bối cảnh cụ thể.

“Hiện nay, giá cả hàng hóa tăng không chỉ do cung tiền, mà chủ yếu do yếu tố chi phí đẩy, như giá xăng dầu thế giới tăng cao. Đây là hiện tượng thường được gọi là ‘nhập khẩu lạm phát’, chứ không phải lạm phát do cung tiền”, ông Ngân nói.

Ông Ngân dẫn chứng, những năm trước, tăng trưởng tín dụng luôn đạt khoảng 14-16% nhưng lạm phát vẫn được kiểm soát dưới 4%.

Trong khi đó, hiện nay, giá xăng dầu thế giới tăng kéo theo chi phí logistics đi lên, tạo hiệu ứng “domino” đối với mặt bằng giá. Điều này khiến hệ thống ngân hàng thiếu hụt thanh khoản tạm thời, buộc các ngân hàng phải tăng lãi suất huy động. Vì vậy, NHNN cần hỗ trợ thanh khoản cho thị trường, đồng thời định hướng dòng vốn vào sản xuất - kinh doanh, hạn chế chảy vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.

“Cần kiểm soát dư nợ tín dụng tại một số NHTM có dấu hiệu thanh khoản yếu”, PGS.TS Trần Hoàng Ngân nêu vấn đề.

Theo ông, ngành ngân hàng cần theo đuổi chính sách phù hợp với tinh thần Nghị quyết Trung ương tại Đại hội XIV, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế, vừa bảo đảm các nguyên tắc vàng do Tổng Bí thư Tô Lâm nêu ra.

Tăng trưởng phải thực chất, dựa vào việc tăng năng suất lao động, tăng công nghệ. Chính sách tín dụng của NHNN phải hỗ trợ cho mục tiêu này qua việc ưu tiên vốn cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. 

Tăng trưởng dựa trên nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát. 

Huy động được các nguồn lực, sử dụng hiệu quả nguồn lực của cả khu vực kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài. 

Việc tăng trưởng đó phải hướng đến phục vụ nhân dân, vì hạnh phúc của nhân dân, vì chất lượng cuộc sống của người dân. 

Hạ lãi suất ngân hàng phải được ưu tiên hàng đầu

Theo chuyên gia kinh tế PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, vấn đề cấp thiết hiện nay là phải hạ lãi suất. Với mức lãi suất huy động phổ biến từ 8-9%/năm, lãi suất cho vay từ 12-13%/năm, doanh nghiệp gặp rất nhiều khó khăn. 

“Việc hạ lãi suất ngân hàng phải được ưu tiên hàng đầu. NHNN cần có những chỉ đạo quyết liệt hơn để giảm chi phí vốn của nền kinh tế”, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh nói, “Để giảm lãi suất, NHNN có thể sử dụng nhiều công cụ khác nhau, miễn là đạt được mục tiêu, trong đó có giải pháp về cung tiền”.

Ổn định tỷ giá trong bối cảnh giá dầu thế giới leo thang

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng việc bình ổn thị trường vàng, thu hẹp khoảng cách chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới cũng là một thách thức không nhỏ đang chờ tân Thống đốc.

“Cần ổn định thị trường vàng trong nước, thu hẹp chênh lệch giá giữa trong nước và quốc tế, qua đó bảo đảm hoạt động mua bán, kinh doanh vàng diễn ra ổn định. Nếu để tình trạng như thời gian qua, người dân mua vàng qua giấy hẹn sẽ tiềm ẩn rủi ro”, chuyên gia nêu quan điểm.

Bên cạnh đó, điều hành tỷ giá hối đoái tiếp tục là thách thức lớn đối với tân Thống đốc. Đây là vấn đề không mới và luôn gây áp lực với người đứng đầu ngành ngân hàng.

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng, tỷ giá phụ thuộc lớn vào sức khỏe của hoạt động sản xuất - kinh doanh trong nước. Khi sản xuất - kinh doanh thuận lợi, việc điều hành tỷ giá sẽ dễ dàng hơn; ngược lại, đây sẽ là bài toán rất khó.

“Điều quan trọng là hoạt động kinh doanh tiền tệ phải được kiểm soát trong những giới hạn nhất định, tạo dư địa ổn định cho tín dụng và tỷ giá. Qua đó, hoạt động tín dụng ngân hàng sẽ ổn định hơn, tỷ giá cũng diễn biến theo hướng tích cực.

Mục tiêu cốt lõi của ngành ngân hàng vẫn là kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Bài toán đặt ra là giữ vững ổn định tỷ giá, qua đó tạo điều kiện để nền kinh tế vận hành thông suốt”, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh nhấn mạnh.