Khi tiền số ra đời hơn một thập kỷ trước, những người sáng lập đã nuôi tham vọng tạo ra một hệ thống tài chính mới - độc lập với đồng USD và các ngân hàng trung ương. Thế nhưng, nghịch lý đang xảy ra: một trong những loại tiền số phát triển nhanh nhất hiện nay lại thành công chính nhờ việc neo chặt vào đồng USD.
Đó là stablecoin - các đồng tiền số được thiết kế để duy trì giá trị ổn định, thường quanh mức 1 USD. Không giống nhiều loại tiền số biến động mạnh, stablecoin được bảo chứng bằng các tài sản an toàn, phổ biến nhất là trái phiếu chính phủ Mỹ (Treasuries). Nhờ đó, chúng nhanh chóng trở thành “bến đỗ tạm thời” cho các nhà đầu tư trong thị trường crypto.
Sự phát triển của stablecoin đang diễn ra với tốc độ đáng kinh ngạc. Từ quy mô chỉ khoảng 20 tỷ USD vào năm 2020, thị trường này đã tăng lên khoảng 300 tỷ USD hiện nay. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thậm chí dự báo giá trị stablecoin có thể chạm mốc 3.000 tỷ USD trong vòng 5 năm tới.
Đằng sau sự bùng nổ đó là một thay đổi lớn trong cách hệ thống tài chính toàn cầu vận hành. Khi stablecoin sử dụng trái phiếu kho bạc Mỹ làm tài sản thế chấp, dòng vốn từ thị trường tiền số đã chảy mạnh vào thị trường nợ của Washington - vốn được xem là “huyết mạch” của hệ thống tài chính toàn cầu. Thậm chí, các công ty phát hành stablecoin lớn như Circle hay Tether hiện nắm giữ lượng trái phiếu kho bạc Mỹ còn nhiều hơn cả những chủ nợ truyền thống của Mỹ như Saudi Arabia hay Hàn Quốc.
Sự trỗi dậy này cũng nhận được sự ủng hộ từ chính giới Mỹ. Sau cuộc gặp với lãnh đạo một công ty tiền số, Tổng thống Donald Trump đã lên tiếng chỉ trích các ngân hàng vì cho rằng họ đang tìm cách cản trở đạo luật mà ông ký năm ngoái nhằm mở rộng khung pháp lý cho stablecoin.
Theo ông Trump, đạo luật GENIUS Act là “bước đi lớn đầu tiên để biến Mỹ thành thủ đô tiền số của thế giới”. Ông cũng kêu gọi các ngân hàng hợp tác với ngành crypto thay vì tìm cách “làm suy yếu” luật này.
Trong hệ sinh thái, stablecoin đóng vai trò như phiên bản tiền mặt của blockchain. Khi giá các đồng tiền số như Bitcoin hay Ether biến động mạnh, nhà đầu tư có thể nhanh chóng chuyển tài sản sang stablecoin để giảm rủi ro mà vẫn giữ tiền trong hệ thống blockchain. Chính tính tiện lợi này đã khiến stablecoin trở thành một phần không thể thiếu của thị trường crypto.
Không chỉ dừng lại ở giao dịch tiền số, stablecoin còn mở ra những ứng dụng mới. Ở nhiều quốc gia có đồng tiền mất giá nhanh, người dân có thể nắm giữ stablecoin như một dạng “USD kỹ thuật số” để bảo vệ tài sản. Trong khi đó, người lao động tại Mỹ có thể sử dụng stablecoin để chuyển tiền về quê nhà nhanh hơn và rẻ hơn, tránh phí chuyển tiền quốc tế và chi phí đổi ngoại tệ.
Một số chuyên gia thậm chí cho rằng stablecoin có thể giúp mở rộng sức ảnh hưởng toàn cầu của đồng USD trong kỷ nguyên tài chính số. Theo bà Monica Guerra, chiến lược gia đầu tư tại Morgan Stanley, nhu cầu stablecoin tăng lên đồng nghĩa với việc nhu cầu trái phiếu kho bạc Mỹ cũng tăng theo. Điều này có thể kéo lợi suất trái phiếu xuống thấp hơn, giúp giảm chi phí vay cho chính phủ, doanh nghiệp và cả người tiêu dùng.
Thống đốc Fed Christopher Waller cũng từng nhận định rằng nếu được quản lý hợp lý, stablecoin có thể củng cố vị thế của đồng USD như đồng tiền dự trữ toàn cầu.
Tuy nhiên, sự bùng nổ của stablecoin cũng làm dấy lên nhiều lo ngại. Khi các nhà phát hành stablecoin sử dụng trái phiếu kho bạc làm tài sản thế chấp, biến động của thị trường crypto có thể lan sang thị trường nợ ngắn hạn của Mỹ, nơi có quy mô khoảng 7.000 tỷ USD và đóng vai trò quan trọng trong hệ thống tài chính.
Thực tế, thị trường đã từng chứng kiến những cú sốc như vậy. Trong giai đoạn 2022–2023, khi thị trường tiền số sụp đổ và sàn giao dịch FTX phá sản sau các cáo buộc gian lận đối với nhà sáng lập Sam Bankman-Fried, nhiều nhà đầu tư đã đồng loạt rút tiền khỏi stablecoin.
Kết quả là một số đồng tiền mất neo tạm thời: USD Coin của Circle từng rơi xuống dưới 0,87 USD, trong khi USDT của Tether, stablecoin lớn nhất thế giới, giảm xuống dưới 0,94 USD. Dù cả hai công ty cuối cùng đều đáp ứng được yêu cầu đổi tiền của khách hàng, sự kiện này vẫn khiến giới quản lý lo ngại.
Nỗi sợ lớn nhất là nếu một cuộc khủng hoảng crypto xảy ra trong tương lai, các công ty phát hành stablecoin có thể buộc phải bán tháo trái phiếu kho bạc Mỹ để hoàn tiền cho nhà đầu tư, từ đó gây biến động trên thị trường tài chính.
Bên cạnh đó, vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải. Một trong những vấn đề quan trọng là loại tài sản nào được phép dùng làm tài sản thế chấp cho stablecoin. Một số công ty đã bổ sung các tài sản rủi ro hơn như Bitcoin, vàng hoặc trái phiếu doanh nghiệp vào danh mục dự trữ.
Tháng 11 năm ngoái, hãng xếp hạng tín nhiệm S&P Global đã hạ đánh giá đối với Tether xuống mức “yếu”, cho rằng danh mục tài sản dự trữ của công ty có tỷ trọng tài sản rủi ro cao hơn so với tiền mặt và trái phiếu kho bạc.
Ngoài ra, khác với tiền gửi ngân hàng, stablecoin không được bảo hiểm bởi Cơ quan Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang (FDIC). Điều này khiến nhiều chuyên gia lo ngại rằng nhà đầu tư nhỏ lẻ có thể không được bảo vệ nếu xảy ra khủng hoảng.
Các cơ quan quản lý Mỹ hiện đang hoàn thiện các quy định theo đạo luật GENIUS để xác định rõ ai được phép phát hành stablecoin, tài sản nào được dùng làm thế chấp và cách thức những đồng tiền này được sử dụng hợp pháp, từ quy định chống rửa tiền đến các nghĩa vụ tài chính khác.
Dù vậy, nhiều tổ chức tài chính lớn vẫn tỏ ra lạc quan. Các ngân hàng Phố Wall, công ty thanh toán như Visa, cùng các tập đoàn quản lý tài sản như BlackRock và Fidelity đều đang mở rộng hoạt động trong lĩnh vực tài sản số và stablecoin.
BNY Mellon, một trong những tổ chức tài chính lâu đời nhất tại Mỹ, gần đây cũng đã hợp tác với công ty quản lý tài sản WisdomTree trong lĩnh vực stablecoin. Theo bà Stephanie Pierce, Phó Giám đốc BNY Investments, công ty tin rằng với các quy định phù hợp và quy trình đánh giá đối tác nghiêm ngặt, rủi ro có thể được kiểm soát.
Theo: The NY Times, CNBC
