Khi tuyên bố rời OPEC có hiệu lực từ tháng 5/2026, United Arab Emirates không chỉ tạo ra một cơn địa chấn với thị trường dầu mỏ toàn cầu. Đó còn là lời khẳng định dứt khoát rằng: quốc gia chỉ hơn 10 triệu dân này không còn muốn là một mắt xích trong cỗ máy OPEC, mà muốn trở thành một trung tâm quyền lực năng lượng độc lập.
Trong nhiều thập kỷ, khi nhắc tới quyền lực năng lượng vùng Vịnh, thế giới thường nghĩ ngay tới Saudi Arabia, quốc gia sở hữu trữ lượng khổng lồ, công suất dự phòng lớn nhất và gần như là “ngân hàng trung ương” của thị trường dầu. Nhưng ở phía bên kia Vịnh Ba Tư, UAE đã âm thầm xây cho mình một vị thế khác: Nhỏ hơn, linh hoạt hơn, hiện đại hơn và ngày càng có sức ảnh hưởng vượt xa quy mô dân số.
Thứ quyền lực đầu tiên nằm dưới lòng đất.
Theo U.S. Energy Information Administration, UAE hiện sở hữu khoảng 111 tỷ thùng dầu thô đã được chứng minh, thuộc nhóm lớn nhất thế giới và chiếm xấp xỉ 6-7% tổng trữ lượng dầu toàn cầu. Con số này lớn hơn tổng trữ lượng của nhiều cường quốc dầu mỏ cộng lại. Đây là nền móng cứng nhất cho sức mạnh địa chính trị của Abu Dhabi: Khi sở hữu một phần đáng kể nguồn năng lượng mà thế giới vẫn còn phụ thuộc, quốc gia đó mặc nhiên có tiếng nói.
Nhưng trữ lượng lớn chưa phải thứ khiến thị trường phải dè chừng. Điều khiến UAE trở nên đặc biệt là khả năng tăng sản lượng cực nhanh.
ADNOC, cỗ máy năng lượng quốc gia của UAE đang triển khai kế hoạch nâng công suất khai thác dầu lên 5 triệu thùng/ngày vào năm 2027, sớm hơn mục tiêu ban đầu 3 năm. Để đạt được điều đó, ADNOC cam kết chi khoảng 150 tỷ USD trong giai đoạn 2023 - 2027 cho các dự án mở rộng khai thác, phát triển mỏ mới và nâng cấp hạ tầng năng lượng. Với quy mô này, UAE đang tự biến mình thành một trong số ít quốc gia trên thế giới có khả năng “mở van” mạnh khi thị trường cần thêm dầu.
Nói cách khác: UAE không chỉ có dầu, họ có công suất dự phòng và trong thế giới năng lượng, đó mới là quyền lực thật.
Bởi phần lớn các quốc gia khai thác dầu đều đang bơm gần sát ngưỡng tối đa. Khi thị trường thiếu cung, họ không thể tăng thêm đáng kể. UAE thì khác. Họ vẫn còn dư địa lớn. Trước khi rời OPEC, nước này bị hạn ngạch sản lượng trói lại ở mức thấp hơn đáng kể so với năng lực thực tế. Việc thoát khỏi cơ chế quota đồng nghĩa UAE giành lại quyền quyết định đối với hàng triệu thùng dầu mỗi ngày, một “vũ khí kinh tế” có thể tác động trực tiếp tới giá dầu toàn cầu.
Tuy nhiên, quân bài chiến lược nhất của UAE có thể lại không nằm ở mỏ dầu mà nằm ở vị trí địa lý.
Phần lớn dầu vùng Vịnh đi qua Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải được ví như “yết hầu” của năng lượng thế giới, nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu tiêu thụ toàn cầu. Đây cũng là điểm nghẽn địa chính trị nguy hiểm nhất hành tinh: Chỉ cần xung đột leo thang, dòng chảy dầu có thể lập tức bị bóp nghẹt.
UAE đã chuẩn bị cho kịch bản đó từ rất sớm.
Nước này xây dựng tuyến đường ống chiến lược Abu Dhabi - Fujairah, đưa dầu thẳng ra bờ biển phía đông, kết nối với Cảng Fujairah – một trong những trung tâm lưu trữ và trung chuyển dầu lớn nhất thế giới nằm ngoài eo biển Hormuz. Điều này cho UAE một lợi thế mà ít nước vùng Vịnh có được: Khả năng xuất khẩu dầu ngay cả khi Hormuz gặp biến cố. Trong một khu vực mà địa chính trị luôn mong manh, đây là “bảo hiểm” chiến lược trị giá hàng chục tỷ USD.
Nhưng nếu chỉ nhìn UAE như một “quốc gia dầu mỏ” là chưa đủ. Họ còn đang dùng dầu như vốn mồi để mua tương lai.
Thông qua các định chế đầu tư quốc gia như Mubadala hay ADQ, UAE đã rót hàng trăm tỷ USD vào công nghệ, logistics, hạ tầng, năng lượng sạch, trí tuệ nhân tạo và các tài sản chiến lược trên toàn cầu. Họ hiểu rất rõ một sự thật: Dầu đem lại quyền lực hôm nay, nhưng chỉ đầu tư mới giữ được quyền lực ngày mai.
Chính vì vậy, việc rời OPEC không đơn thuần là một quyết định về sản lượng.
Đó là tuyên bố rằng UAE đã bước sang một vị thế mới: Từ một thành viên trong liên minh dầu mỏ, trở thành một trung tâm quyền lực năng lượng độc lập.
Một quốc gia 10 triệu dân, nhưng nắm hơn 100 tỷ thùng dầu, sở hữu công suất dự phòng thuộc hàng lớn nhất thế giới, kiểm soát một mắt xích chiến lược ngoài Hormuz và có túi tiền đủ sâu để đầu tư vào kỷ nguyên hậu dầu mỏ.
Theo: Reuters, The Economist
if (pageSettings.allow3rd) admicroAD.unit.push(function () { admicroAD.show('admzonek1fs4xky') });
