Quốc hội "chốt" giảm 6 loại giao dịch phải công chứng

Ngày 23-4, Quốc hội đã thông qua luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng. Theo đó, sẽ đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật.

Các quy định được chỉnh lý theo hướng rõ ràng, chặt chẽ, khả thi, phù hợp với thực tiễn và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Quy định mới về công chứng với giao dịch bất động sản

Theo đó, đối với các giao dịch phải công chứng, luật được thông qua theo hướng không quy định danh mục cụ thể các giao dịch phải công chứng mà xác lập tiêu chí chung để xác định các giao dịch bắt buộc công chứng.

Giải trình, tiếp thu các ý kiến trước khi luật được thông qua, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho rằng cách tiếp cận này vừa góp phần thu hẹp phạm vi các giao dịch phải công chứng, giảm 6 loại giao dịch phải công chứng đang được quy định trong các nghị định của Chính phủ.

Việc quy định như vậy khắc phục nguy cơ chồng chéo, xung đột với các luật chuyên ngành. Qua đó tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho tổ chức, cá nhân và nâng cao tính minh bạch, ổn định của hệ thống pháp luật.

Ngoài ra, dự thảo luật cũng quy định rõ trách nhiệm của Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các bộ ngành liên quan rà soát, cập nhật và đăng tải danh mục các giao dịch phải công chứng.

Danh mục này có giá trị tham chiếu, hỗ trợ tra cứu, áp dụng thống nhất trong phạm vi toàn quốc, đảm bảo nguyên tắc giao dịch cụ thể thuộc diện bắt buộc công chứng.

Điểm đáng chú ý là thẩm quyền công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản, luật đã bổ sung thêm điều 44 quy định cụ thể. Trong đó, công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng chỉ được công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi tỉnh, thành phố nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở.

Quy định này không áp dụng với các trường hợp công chứng di chúc, văn bản từ chối nhận di sản, văn bản ủy quyền liên quan đến việc thực hiện các quyền về bất động sản và công chứng việc sửa đổi, bổ sung, chấm dứt, hủy bỏ các giao dịch này theo quy định của pháp luật.

Theo đó, Chính phủ quy định lộ trình thực hiện thẩm quyền công chứng giao dịch trong phạm vi toàn quốc sau khi cơ sở dữ liệu công chứng được vận hành và các cơ sở dữ liệu có liên quan được cơ quan chủ quản cơ sở dữ liệu công bố.

Công chứng viên chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của giao dịch

Trong giải trình, tiếp thu, Bộ trưởng Tư pháp cho rằng quy định này phù hợp với đặc thù mô hình công chứng hiện hành. Công chứng viên chịu trách nhiệm về tính xác thực, hợp pháp của giao dịch, bao gồm cả việc kiểm tra, xác minh tình trạng pháp lý, thực tế của bất động sản khi cần thiết.

Trong điều kiện cơ sở dữ liệu công chứng và cơ sở dữ liệu liên quan đang trong quá trình hoàn thiện, chưa được kết nối, chia sẻ đồng bộ trên toàn quốc, việc duy trì thẩm quyền công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản theo địa giới hành chính giúp hạn chế rủi ro phát sinh từ việc công chứng trùng lặp với cùng một tài sản, đảm bảo an toàn pháp lý cho giao dịch.

Việc mở rộng thẩm quyền công chứng không theo địa hạt với các giao dịch không có đối tượng trực tiếp là bất động sản (như hợp đồng ủy quyền, đặt cọc, chuyển nhượng...) cũng nhằm tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Việc giao Chính phủ quy định lộ trình thực hiện việc công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản không phụ thuộc vào địa giới hành chính, gắn với vận hành đầy đủ, đồng bộ cơ sở dữ liệu công chứng và dữ liệu liên quan cũng nhằm đảm bảo tính khả thi, chặt chẽ, an toàn pháp lý.