Một startup tại Thung lũng Silicon đang tiên phong trong công nghệ gõ chữ bằng suy nghĩ với thiết bị đeo có khả năng chuyển đổi suy nghĩ thành chữ viết. Công nghệ này hứa hẹn sẽ mở ra những cánh cửa mới cho giao diện não - máy tính không xâm lấn. Với sự phát triển như vậy, việc giao tiếp sẽ trở nên dễ dàng và tự nhiên hơn bao giờ hết.
Tham vọng “đọc suy nghĩ” chỉ bằng một chiếc mũ len
Trong bối cảnh công nghệ nhận dạng giọng nói đã trở nên phổ biến trên các thiết bị hiện đại, một câu hỏi đang được đặt ra: liệu con người có thể giao tiếp với máy tính mà không cần nói ra thành lời?
Công ty khởi nghiệp Sabi, có trụ sở tại California, đang theo đuổi mục tiêu đó bằng một thiết bị đeo có khả năng giải mã suy nghĩ nội tâm thành văn bản. Sản phẩm đầu tiên mà công ty dự kiến ra mắt là một chiếc mũ len đọc não, dự kiến có mặt trên thị trường vào cuối năm nay.
Bên cạnh đó, Sabi cũng đang phát triển phiên bản mũ lưỡi trai với thiết kế tương tự. Theo CEO Rahul Chhabra, thiết bị này có thể cho phép người dùng “gõ chữ” chỉ bằng suy nghĩ, thay vì phải đọc chính tả cho máy tính. Công nghệ đứng sau thiết bị là giao diện não - máy tính (BCI), cho phép tạo ra một kênh giao tiếp trực tiếp giữa não người và thiết bị điện tử.
Trong khi nhiều công ty như Neuralink tập trung vào các giải pháp cấy ghép vào não, thường dành cho người bị khuyết tật vận động, Sabi lại lựa chọn hướng tiếp cận không xâm lấn nhằm mở rộng khả năng tiếp cận tới người dùng phổ thông.
Nhà đầu tư Vinod Khosla cho rằng đây là hướng đi phù hợp nếu muốn phổ cập công nghệ BCI. Theo ông, một thiết bị đeo không xâm lấn sẽ giúp hàng triệu, thậm chí hàng tỷ người có thể sử dụng mà không gặp rào cản về quyền riêng tư hay phẫu thuật.
Thiết bị của Sabi hoạt động dựa trên điện não đồ (EEG), sử dụng các cảm biến kim loại đặt trên da đầu để ghi lại hoạt động điện của não. Tuy nhiên, việc giải mã “lời nói tưởng tượng” từ tín hiệu EEG hiện vẫn còn hạn chế, mới chỉ dừng ở các từ hoặc mệnh lệnh đơn giản thay vì câu nói tự nhiên, liên tục.
Một trong những thách thức lớn của phương pháp này là tín hiệu não bị suy giảm khi phải truyền qua da và xương. Để khắc phục, Sabi đang phát triển hệ thống cảm biến mật độ cao với số lượng từ 70.000 đến 100.000 cảm biến siêu nhỏ, vượt xa mức hàng chục đến vài trăm cảm biến của các thiết bị EEG truyền thống.
Theo Chhabra, mật độ cảm biến cao giúp xác định chính xác hơn vị trí và cách thức hoạt động của tín hiệu thần kinh, từ đó cải thiện đáng kể độ tin cậy trong việc giải mã suy nghĩ.
Bài toán kỹ thuật, dữ liệu và quyền riêng tư
Dù tiềm năng lớn, công nghệ đọc suy nghĩ vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Một trong số đó là sự khác biệt trong cách não bộ của mỗi người hoạt động. Ngay cả khi hai người nghĩ đến cùng một cụm từ, các mẫu tín hiệu thần kinh của họ vẫn có thể khác nhau đáng kể.
Để giải quyết vấn đề này, Sabi đang phát triển một mô hình AI quy mô lớn, được gọi là “mô hình nền tảng não bộ”. Hệ thống này được huấn luyện trên dữ liệu thần kinh từ nhiều người nhằm tìm ra các mẫu chung liên quan đến lời nói nội tâm. Tính đến nay, công ty đã thu thập khoảng 100.000 giờ dữ liệu não từ 100 tình nguyện viên.
Chip siêu nhỏ trong chiếc mũ len BCI của Sabi
Thiết bị của Sabi đặt mục tiêu đạt tốc độ nhập liệu khoảng 30 từ mỗi phút trong giai đoạn đầu. Mặc dù chậm hơn tốc độ gõ thông thường, công ty kỳ vọng hiệu suất sẽ cải thiện theo thời gian khi người dùng quen với thiết bị.
Ngoài yếu tố kỹ thuật, trải nghiệm người dùng cũng là một rào cản không nhỏ. Theo chuyên gia công nghệ thần kinh JoJo Platt, các thiết bị BCI dành cho người tiêu dùng cần hoạt động ngay lập tức mà không yêu cầu hiệu chỉnh phức tạp trước mỗi lần sử dụng. Đồng thời, chúng cũng phải đủ thoải mái và kín đáo để có thể đeo trong thời gian dài.
Xu hướng thiết kế hiện nay cho thấy các thiết bị đeo thông minh ngày càng hướng tới sự tối giản và khó nhận biết. Một số công ty đã tích hợp cảm biến EEG vào tai nghe hoặc các thiết bị quen thuộc nhằm giảm cảm giác “công nghệ hóa” khi sử dụng.
Bên cạnh đó, vấn đề quyền riêng tư cũng trở thành mối quan tâm lớn. Dữ liệu thần kinh được xem là một trong những loại dữ liệu nhạy cảm nhất, bởi nó phản ánh trực tiếp hoạt động của não bộ.
Sabi cho biết toàn bộ dữ liệu được mã hóa đầu cuối khi truyền lên đám mây, đồng thời các mô hình AI có thể được huấn luyện trên dữ liệu đã mã hóa thay vì dữ liệu thô. Công ty cũng đang hợp tác với các chuyên gia an ninh thần kinh từ Đại học Stanford và các tổ chức khác để đánh giá và hoàn thiện hệ thống bảo mật.
Dù còn nhiều thách thức, hướng đi của Sabi cho thấy một cách tiếp cận mới trong việc kết nối con người với máy tính. Thay vì can thiệp trực tiếp vào não, các thiết bị đeo không xâm lấn có thể mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ BCI tới đông đảo người dùng hơn.
Nếu thành công, việc “gõ chữ bằng suy nghĩ” có thể không chỉ là một ý tưởng trong phòng thí nghiệm, mà trở thành một phương thức tương tác quen thuộc trong tương lai gần.
*Nguồn bài viết: Wired
