Khoảnh khắc đó, tôi thấy rõ sự bất ngờ trong ánh mắt của ông ấy. Một sự bất ngờ thật sự, kiểu như không tin thứ ông đang trải nghiệm lại do một bác sĩ Việt Nam sáng chế.
Đó là niềm vui lớn. Không phải vì được khen, mà vì một người am hiểu hàng xa xỉ với những tiêu chuẩn cao đã không thể tìm ở đâu sản phẩm chất lượng và đem lại hiệu quả gần như không thể, nhưng ngạc nhiên khi điều đó xuất hiện ở Việt Nam.
- Trong hành trình sáng tạo, có khi nào bà nghĩ mình sẽ bỏ cuộc vì quá khó khăn?
- Trong gần 15 năm miệt mài với hơn 250 sáng chế, cũng có lúc tôi thấy mệt, thấy quá nhiều rào cản, nhất là khi bước vào sản xuất, tìm kiếm thị trường, đối tác, hệ thống sáng chế quốc tế. Có những ngày tôi nghĩ: "Mình dừng lại thôi". Nhưng rồi chính bệnh nhân, những người thật sự cải thiện nhờ sản phẩm, đã kéo tôi đứng dậy. Họ cho tôi thấy sáng chế của mình không chỉ là giấy tờ, mà là một sản phẩm tác động lên cuộc sống của con người.
Gia đình tôi lúc đầu rất lo lắng, vì hành trình này tốn kém, dài hơi và rủi ro. Nhưng họ hiểu tôi không đi tìm danh tiếng, mà tìm giải pháp cho sức khỏe con người. Và họ chọn đứng sau, lặng lẽ ủng hộ tôi. Điều giúp tôi tiếp tục không phải sự mạnh mẽ, mà là sự tin tưởng: tin rằng nếu làm đúng, kiên định đủ lâu, tri thức sẽ có kết quả. Và tôi đã đúng.
- Theo bà, giới tính có tác động thế nào đến quá trình sáng tạo?
- Ngày trước, thời ông bà ta, phụ nữ thường được xem là phải đặt gia đình lên trên hết. Nhưng khi công nghệ phát triển và thế giới ngày càng kết nối, nhiều ranh giới dần bị xóa bỏ. Mọi người, bất kể giới tính, đều có cơ hội tiếp cận giáo dục, phát triển và phấn đấu như nhau. Vì vậy, sự phân biệt không còn nặng nề. Rào cản lớn nhất thực ra nằm ở giới hạn mà mỗi người tự đặt ra cho mình.
Khi tập trung làm việc và nỗ lực hết mình, phụ nữ cũng có rất nhiều lợi thế. Vậy tại sao lại chỉ chú ý đến điều mình cho là bất lợi? Những hạn chế nếu có chủ yếu đến từ cách nghĩ của con người, chứ không phải từ thực tế. Cuối cùng, giới hạn thật sự nằm ở việc mỗi người có dám nghĩ, dám làm và theo đuổi ước mơ hay không, chứ không phải ở giới tính.
- Bà có lời khuyên gì cho những người muốn đi theo con đường sáng chế và vươn ra thế giới?
- Nhiều người Việt có ý tưởng rất hay, nhưng lại e ngại chi phí và thủ tục quốc tế. Đúng là chi phí không rẻ, nhưng đó không phải rào cản lớn nhất, mà còn ở việc không biết bắt đầu từ đâu.
Đi lên từ con số 0, lúc đầu tôi không nghĩ mình có khả năng tài chính và biện luận để đạt nhiều bằng sáng chế như thế. Nhưng tôi cứ từ từ, tự học từng bước cách mô tả, cách phản hồi cơ quan thẩm định, cách tự viết phúc đáp theo ngôn ngữ quốc tế, cách chuẩn bị tài liệu khoa học. Khi hiểu luật chơi, mọi thứ đều khả thi.
Với mỗi cá nhân, điều quan trọng là sự kiên trì và dám làm. Có thể bắt đầu từ một quốc gia chi phí thấp, học quy trình, sau đó mới mở rộng ra quốc tế. Ngày nay, tài liệu, luật sư và các nền tảng hỗ trợ đều dễ tiếp cận. Chỉ cần thực sự tin vào giá trị ý tưởng của mình, con đường sáng chế quốc tế không xa như mọi người tưởng.
Sáng chế không phải con đường cho những người muốn thành công nhanh. Đó là một hành trình dài với rất nhiều thử thách. Ngoài ra, có sáng chế cũng chưa phải là người thành công, bởi vì sáng chế chỉ có giá trị khi trở thành sản phẩm cụ thể và đem lại ích lợi hoàn hảo hơn trước đó cho con người, đặc biệt nếu đem lại sự thay đổi khiến cuộc đời của ai đó trở nên tốt hơn.
Thông điệp tôi muốn gửi đến rất đơn giản: Đừng tự giới hạn mình vì bạn là người Việt Nam. Tôi đi ra thế giới không phải vì giỏi hơn ai, mà vì dám bắt đầu và dám làm đến cùng. Sáng chế của tôi không sinh ra từ điều kiện tốt, mà từ một câu hỏi và sự kiên trì không bỏ cuộc.
Tôi luôn tin trí tuệ sáng tạo không thuộc riêng bất kỳ quốc gia nào. Ở Việt Nam, chúng ta có một truyền thống rất đặc biệt, đó là sự kiên trì, khả năng vượt khó và tinh thần học hỏi không ngừng. Những phẩm chất đó cũng chính là nền tảng của một nhà sáng chế.
Thế giới không hỏi bạn đến từ đâu. Thế giới chỉ hỏi bạn tạo ra được gì.
