Theo BS.CKI Hạp Tiến Lộc, Đơn vị Nhi, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, 1.000 ngày đầu đời tính từ khi thụ thai đến khi trẻ tròn hai tuổi, là thời gian cơ thể và não bộ phát triển nhanh nhất. Trong giai đoạn này, trẻ dễ bị tác động bởi các yếu tố môi trường, đặc biệt là dinh dưỡng. Chăm sóc trẻ đúng cách có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của trẻ.
Người mẹ nên khám thai định kỳ
Phụ nữ mang thai nên khám thai định kỳ để theo dõi sự phát triển của thai nhi và phát hiện sớm các bất thường như thai chậm phát triển, dị tật bẩm sinh hoặc các vấn đề liên quan đến nước ối, nhau thai. Mẹ bầu cần tiêm các loại vaccine cần thiết và bổ sung vi chất theo hướng dẫn của bác sĩ góp phần bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và thai nhi. Tâm lý ổn định, nghỉ ngơi hợp lý và sự quan tâm từ gia đình giúp phụ nữ mang thai giảm căng thẳng, tạo điều kiện thuận lợi cho thai nhi phát triển.
Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ từ mang thai đến sau sinh
Phụ nữ mang thai không nên ăn quá nhiều, cần bảo đảm chế độ ăn đa dạng và đủ dưỡng chất. Nhu cầu năng lượng của phụ nữ tăng theo giai đoạn mang thai. Ngoài chế độ ăn hợp lý, mẹ bầu cần bổ sung các vi chất như axit folic, sắt, canxi, iốt, vitamin D và DHA để hỗ trợ hình thành não bộ, hệ thần kinh và các cơ quan của thai nhi. Thiếu dinh dưỡng trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ thai chậm phát triển trong tử cung, sinh nhẹ cân hoặc ảnh hưởng đến sự phát triển lâu dài của trẻ.
Trong 6 tháng đầu đời, trẻ nên được bú mẹ hoàn toàn vì sữa mẹ cung cấp đầy đủ năng lượng, kháng thể và các yếu tố miễn dịch giúp bảo vệ trẻ khỏi nhiều bệnh nhiễm trùng. Sau 6 tháng tuổi, trẻ bắt đầu ăn dặm nhưng vẫn nên tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn.
Khi trẻ đến giai đoạn ăn dặm, phụ huynh nên bổ sung đa dạng thực phẩm từ các nhóm chất như tinh bột, đạm, chất béo, rau củ và trái cây. Cung cấp đầy đủ các vi chất gồm sắt, kẽm, vitamin A và DHA hỗ trợ phát triển trí não và phòng ngừa thiếu vi chất cho trẻ. Thiếu dinh dưỡng có thể khiến trẻ thấp còi, chậm phát triển thể chất và trí tuệ. Ngược lại, trẻ thừa năng lượng làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì và các bệnh chuyển hóa về sau.
Bác sĩ Lộc khám sức khỏe cho một bệnh nhi. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Tiêm chủng đúng lịch giúp trẻ phòng bệnh sớm
Trong 1.000 ngày đầu đời, hệ miễn dịch của trẻ còn yếu nên dễ mắc các bệnh ho gà, bạch hầu, uốn ván, sởi, viêm phổi, viêm màng não, bại liệt... Tiêm vaccine đầy đủ và đúng lịch giúp cơ thể trẻ hình thành kháng thể chủ động, giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng nặng. Phụ huynh nên theo dõi lịch tiêm chủng và đưa trẻ đi tiêm đúng hẹn.
Chăm sóc trẻ và duy trì nếp sinh hoạt lành mạnh
Cha mẹ nên trò chuyện, ôm và chơi cùng trẻ để tăng gắn kết tình cảm. Các hoạt động này giúp kích thích kết nối thần kinh trong não bộ, hỗ trợ phát triển ngôn ngữ, cảm xúc và giao tiếp ở trẻ.
Cha mẹ nên giữ không gian sống sạch, hạn chế khói thuốc, khói bụi, nấm mốc, đồng thời phòng ngừa các tai nạn sinh hoạt như té ngã, bỏng hoặc hóc dị vật. Nếp sinh hoạt điều độ cùng việc bảo đảm ăn uống, nghỉ ngơi và vận động phù hợp giúp trẻ phát triển tốt từ thể chất đến tinh thần.
Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của trẻ. Trong khi ngủ, não bộ xử lý và lưu giữ thông tin trẻ tiếp nhận trong ngày. Ngủ đủ và đúng giờ giúp củng cố trí nhớ, hỗ trợ phát triển vận động, ngôn ngữ và cảm xúc.
Việc kết hợp hợp dinh dưỡng hợp lý, tiêm chủng đầy đủ, duy trì thói quen sinh hoạt điều độ và tạo môi trường sống lành mạnh là các yếu tố giúp trẻ khỏe mạnh trong những năm đầu đời.
| Độc giả gửi câu hỏi về nhi sơ sinh tại đây để bác sĩ giải đáp |
