Kết thúc quý I/2026, dù lợi nhuận toàn ngành ngân hàng vẫn tăng 14,2% lên 94.204 tỷ đồng, bức tranh thực tế lại cho thấy sự phân hóa rất rõ. Thay vì tăng trưởng đồng đều như trước, hệ thống ngân hàng đang bước vào giai đoạn phân hóa mạnh, với xu hướng suy giảm lợi nhuận lan rộng ở nhiều ngân hàng, đặc biệt nhóm tầm trung và quy mô nhỏ.
Ở nhóm dẫn dắt, các ngân hàng lớn vẫn giữ vai trò kéo tăng trưởng. Vietcombank đạt 11.803 tỷ đồng, tăng 8,7%, VietinBank tăng mạnh 63,3% lên 11.139 tỷ đồng. MB, Techcombank, BIDV, VPBank và ACB cũng ghi nhận tăng trưởng hai chữ số nhờ nền tảng vốn và khả năng duy trì tín dụng ổn định.
Ngược lại, phần lớn ngân hàng còn lại đang chịu áp lực lợi nhuận khi xu hướng suy giảm lan rộng, với mức giảm từ nhẹ đến sâu, phản ánh rõ sự phân hóa ngày càng lớn trong toàn hệ thống.
Trong đó, SeABank là trường hợp giảm mạnh nhất toàn hệ thống khi lợi nhuận trước thuế quý I/2026 chỉ còn 1.388 tỷ đồng, giảm tới 68,1% so với cùng kỳ.
Mức giảm sâu này chủ yếu đến từ việc ngân hàng không còn ghi nhận khoản thu đột biến từ chuyển nhượng PTF như năm trước, khiến nền lợi nhuận bị thu hẹp đáng kể. Bên cạnh đó, chi phí vốn và dự phòng rủi ro cũng gia tăng, tiếp tục tạo áp lực lên kết quả kinh doanh.
Eximbank cũng ghi nhận mức giảm sâu, khi lợi nhuận chỉ còn 338 tỷ đồng, tương đương giảm 59,3%. Nguyên nhân chính đến từ việc lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh giảm 31% trong khi chi phí dự phòng rủi ro tăng mạnh gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước.
Đáng chú ý, dù thu nhập lãi thuần vẫn tăng gần 2%, nhưng cấu trúc thu nhập lại suy yếu rõ rệt khi lãi thuần từ dịch vụ giảm tới 75,7%, chỉ còn 36 tỷ đồng, trong khi kinh doanh ngoại hối ghi nhận lỗ hơn 10 tỷ đồng. Điều này cho thấy sự phụ thuộc lớn hơn vào các mảng thu ngoài lãi đang trở thành điểm yếu khi thị trường biến động.
Sacombank cũng nằm trong nhóm ngân hàng giảm mạnh khi lợi nhuận trước thuế giảm 42,7%, còn 2.106 tỷ đồng. Nguyên nhân chính đến từ việc chi phí dự phòng rủi ro tăng đột biến, từ 195 tỷ đồng lên 2.024 tỷ đồng, tức gấp hơn 10 lần so với cùng kỳ.
Mặc dù thu nhập lãi thuần giảm 12%, xuống 6.042 tỷ đồng, các mảng ngoài lãi vẫn ghi nhận tín hiệu tích cực, đặc biệt lãi thuần từ hoạt động khác chuyển từ lỗ 104 tỷ đồng sang lãi 324 tỷ đồng.
Tuy nhiên, mức tăng này không đủ bù đắp chi phí dự phòng tăng quá mạnh, khiến lợi nhuận cuối cùng quay đầu giảm. Dù vậy, ngân hàng vẫn hoàn thành khoảng 26% kế hoạch lợi nhuận cả năm.
LPBank là một trường hợp khác cho thấy sự bào mòn lợi nhuận đến từ nhiều phía. Lợi nhuận trước thuế giảm 11%, xuống 2.826 tỷ đồng, dù thu nhập lãi thuần vẫn tăng 18%. Điểm đáng chú ý là một số mảng ngoài lãi tăng trưởng mạnh như kinh doanh ngoại hối tăng 3,5 lần, chứng khoán đầu tư tăng 15 lần và thu từ góp vốn tăng 33%.
Tuy nhiên, hai mảng đóng góp lớn là dịch vụ và hoạt động kinh doanh khác lại giảm lần lượt 19% và 73%, trong khi chi phí dự phòng tăng gần 4 lần lên 774 tỷ đồng và chi phí hoạt động tăng 18%. Chính sự kết hợp giữa chi phí tăng và nguồn thu thiếu ổn định đã khiến lợi nhuận bị suy giảm rõ rệt.
Ngoài ra, nhiều ngân hàng khác cũng ghi nhận xu hướng giảm như VietBank (-32,9%), BacABank (-12,2%) và Saigonbank (-10,2%). TPBank gần như đi ngang với mức giảm 0,1%, phản ánh giai đoạn tăng trưởng đã chững lại sau thời gian dài mở rộng nhanh.
Ở chiều ngược lại, một số ngân hàng quy mô nhỏ lại ghi nhận mức tăng trưởng đột biến như ABBank tăng 268,7%, PGBank tăng 187,3%, BVBank tăng 168,8%, tuy nhiên phần lớn đến từ nền so sánh thấp hoặc yếu tố bất thường của cùng kỳ.
Tổng thể, bức tranh quý I/2026 cho thấy ngành ngân hàng đang bước vào giai đoạn biến động mạnh về chất lượng lợi nhuận. Trong bối cảnh mặt bằng lãi suất khó giảm sâu, cạnh tranh huy động vốn vẫn lớn và chất lượng tài sản chưa đồng đều giữa các ngân hàng, xu hướng phân hóa lợi nhuận được dự báo sẽ tiếp tục kéo dài.
Nhóm ngân hàng lớn với nền tảng vốn mạnh, quản trị rủi ro tốt và cơ cấu thu nhập đa dạng vẫn duy trì được tăng trưởng ổn định, trong khi phần còn lại của hệ thống sẽ tiếp tục đối mặt với áp lực cải thiện hiệu quả hoạt động trong các quý tiếp theo.
