Mẹ nói mua bán, con gái khẳng định được tặng
Theo Bản án số 42/2026/DS-PT ngày 23/3/2026 của Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại Đà Nẵng, cụ bà U. và chồng (đã mất năm 2020) sở hữu một căn nhà và một thửa đất tại tỉnh Khánh Hòa. Hai người có 6 người con, trong đó bà P. sinh sống tại Hoa Kỳ.
Năm 2016 và 2019, bà P. về Việt Nam, thỏa thuận “mua” hai bất động sản của cha mẹ và hứa sẽ thanh toán sau khi trở lại Hoa Kỳ. Tuy nhiên, các giao dịch này lại được lập thành hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất, có công chứng.
Đáng chú ý là, theo nội dung được trình bày, bà P. chưa trả bất cứ khoản tiền nào như đã hứa mà đất đã đứng tên bà P. Cho nên, cụ Ư khởi kiện con gái ra tòa.
Cụ U. cho rằng khi ký kết, hai cụ không được đọc lại nội dung hợp đồng, không giữ bản hợp đồng và không biết đó là hợp đồng tặng cho. Sau khi chồng qua đời, gia đình mới phát hiện toàn bộ tài sản đã được sang tên cho bà P. Cho rằng bị lừa dối, cụ U. khởi kiện yêu cầu tuyên vô hiệu hai hợp đồng, hủy các giấy tờ sang tên và buộc trả lại nhà, đất.
Ngược lại, bà P. khẳng định cha mẹ tự nguyện tặng cho, không kèm điều kiện. Các hợp đồng được công chứng hợp pháp và sau đó bà đã tiếp nhận, quản lý tài sản. Một thửa đất đã được xây nhà và giao cho người thân sử dụng, còn căn nhà còn lại vẫn do cha mẹ sinh sống đến khi qua đời.
Một số người con khác trong gia đình cũng cho rằng thực chất đây là giao dịch mua bán khoảng 7 tỷ đồng nhưng được lập thành tặng cho để tránh nghĩa vụ thuế. Các bên còn cung cấp đoạn ghi âm trao đổi với công chứng viên.
Tuy nhiên, tại phiên tòa sơ thẩm, công chứng viên không tham gia đối chất; cơ quan công chứng và cơ quan quản lý đất đai cũng không xác nhận có sai phạm. Sau khi xem xét, TAND tỉnh Khánh Hòa nhận định không đủ căn cứ chứng minh hợp đồng tặng cho vô hiệu, các giao dịch được lập đúng hình thức, có công chứng và đã hoàn tất đăng ký biến động. Tòa sơ thẩm vì vậy bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện.
Người mẹ qua đời, con gái út kháng cáo vẫn không đòi được nhà đất
Sau phiên tòa sơ thẩm, cụ U. qua đời. Bà M. - con gái út - tiếp tục tham gia tố tụng với tư cách người kế thừa quyền, nghĩa vụ và kháng cáo toàn bộ bản án.
Tại phiên tòa phúc thẩm, bà M. cho rằng các hợp đồng tặng cho chỉ là hình thức che giấu giao dịch mua bán, đồng thời nghi ngờ tính hợp pháp của chữ ký và thủ tục công chứng.
Tuy nhiên, Hội đồng xét xử nhận định các bên kháng cáo không cung cấp được chứng cứ chứng minh có thỏa thuận mua bán hay hợp đồng giả tạo. Những lời khai về giá trị chuyển nhượng chỉ mang tính suy đoán.
Hồ sơ công chứng thể hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định. Kết luận giám định cũng xác định chữ ký của chồng cụ U. trong hồ sơ là thật, bác bỏ nghi vấn giả mạo. Các tài liệu y tế không trùng thời điểm ký hợp đồng nên không chứng minh được việc hai cụ không thể trực tiếp đến phòng công chứng.
Tòa cũng xác định bà P. vẫn có quốc tịch Việt Nam, đủ điều kiện nhận tặng cho tài sản. Sau khi nhận tài sản, bà đã thực hiện đầy đủ thủ tục sang tên và được cấp giấy chứng nhận hợp pháp.
Từ đó, Tòa phúc thẩm kết luận các hợp đồng tặng cho là hợp pháp, việc sang tên đúng quy định và không có cơ sở chấp nhận kháng cáo. Bản án sơ thẩm được giữ nguyên, đồng nghĩa phía gia đình không đòi lại được nhà, đất đã chuyển giao.
