Một ngôi làng nông thôn bình dị ở Hàn Quốc đang thu hút sự chú ý khi mỗi tháng thu về gần 10 triệu won (khoảng 178 triệu đồng) chỉ nhờ điện mặt trời. Nhưng điều khiến mô hình này gây chú ý không phải là con số doanh thu, mà là cách cả cộng đồng quyết định sử dụng nguồn tiền ấy và những gì nó đang làm thay đổi từ bên trong.
Tại Guyang-ri, một làng nông thôn cách thủ đô Seoul khoảng 90 phút di chuyển về phía Đông Nam, hệ thống điện mặt trời công suất khoảng 1 MW được lắp đặt trên các khu đất chung.
Không phải là dự án của doanh nghiệp lớn hay nhà đầu tư bên ngoài, đây là mô hình do chính người dân địa phương tham gia và hưởng lợi. Sau khi đi vào vận hành, hệ thống mang lại nguồn thu ổn định hàng tháng.
Con số này không quá lớn ở quy mô quốc gia nhưng đủ để tạo ra khác biệt rõ rệt với một làng quê. Điều bất ngờ nằm ở quyết định của người dân: họ không chia tiền cho từng hộ gia đình.
Thay vào đó, toàn bộ lợi nhuận được đưa vào quỹ chung của làng. Từ nguồn quỹ này, Guyang-ri bắt đầu tài trợ những thứ tưởng chừng rất nhỏ nhưng lại mang ý nghĩa lớn như bữa trưa miễn phí, xe buýt cho người cao tuổi, các chương trình sinh hoạt cộng đồng và cả những khoản hỗ trợ cho những người gặp khó khăn.
Một ngôi làng từng thiếu thốn dịch vụ cơ bản, nay dần trở thành một cộng đồng có tổ chức, có nguồn lực và gắn kết hơn.
Khi năng lượng trở thành ‘phúc lợi xã hội’
Mô hình của Guyang-ri cho thấy một cách tiếp cận hoàn toàn khác: năng lượng không chỉ là điện để tiêu thụ mà có thể trở thành nguồn tài chính cho phúc lợi xã hội.
Ở nhiều quốc gia, phát triển năng lượng tái tạo thường gắn với doanh nghiệp lớn, với các dự án quy mô hàng trăm triệu USD. Nhưng tại đây, điện mặt trời lại được “bản địa hóa”, trở thành tài sản của cộng đồng, phục vụ trực tiếp cho cộng đồng.
Chính điều này tạo ra sự khác biệt cốt lõi. Người dân không còn nhìn các dự án năng lượng như thứ gì đó xa vời hay áp đặt từ bên ngoài. Họ thấy rõ lợi ích, cảm nhận được tác động hàng ngày, vì thế sẵn sàng tham gia, ủng hộ.
Ở một xã hội đang già hóa nhanh như Hàn Quốc, nơi nhiều vùng nông thôn đối mặt với tình trạng suy giảm dân số và thiếu dịch vụ, mô hình này mang ý nghĩa vượt xa lĩnh vực năng lượng.
Nó giúp cải thiện đời sống cộng đồng, đây là điều mà các chính sách trợ cấp truyền thống khó có thể làm được.
Từ một ngôi làng đến một tầm nhìn
Không phải ngẫu nhiên mà chính phủ Hàn Quốc đặc biệt chú ý đến Guyang-ri. Từ một mô hình thử nghiệm, làng điện mặt trời đang được coi là “hạt nhân” cho chiến lược chuyển đổi năng lượng ở cấp quốc gia.
Trong bối cảnh Hàn Quốc nhập khẩu hơn 90% năng lượng, bất kỳ biến động nào trên thị trường quốc tế đều có thể tạo ra cú sốc lớn. Căng thẳng tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến Iran - nơi gắn với tuyến vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz, khiến vấn đề này trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.
Chính vì vậy, Seoul đang thúc đẩy mạnh việc nhân rộng các mô hình như Guyang-ri. Số lượng “làng điện mặt trời” dự kiến sẽ tăng từ khoảng 150 hiện nay lên 700 trong năm 2026 và xa hơn là 2.500 làng vào năm 2030.
Điểm đáng chú ý là chiến lược này không chỉ nhằm tăng sản lượng điện sạch. Nó còn hướng tới việc tái cấu trúc nông thôn, tạo ra các nguồn thu mới và giảm phụ thuộc vào ngân sách nhà nước.
Trong quá khứ, các làng quê Hàn Quốc thường phụ thuộc vào nông nghiệp hoặc trợ cấp từ chính phủ. Nhưng với mô hình điện mặt trời, một yếu tố tự nhiên như ánh nắng lần đầu tiên được chuyển hóa thành dòng tiền ổn định.
Để các mô hình như Guyang-ri có thể nhân rộng, chính phủ Hàn Quốc đã triển khai hàng loạt chính sách hỗ trợ. Trong năm nay, khoảng 500 tỷ won (khoảng 8.900 tỷ đồng) được phân bổ cho chuyển đổi năng lượng, cùng với 400 tỷ won (khoảng 7.100 tỷ đồng) cho vay ưu đãi nhằm thúc đẩy các dự án điện mặt trời ở nông thôn.
Tổng mức hỗ trợ cho năng lượng tái tạo đã vượt 1.100 tỷ won (khoảng 19.800 tỷ đồng), mức cao nhất từ trước đến nay. Những con số này cho thấy một thực tế: phía sau những ngôi làng nhỏ là một chiến lược lớn, với sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ nhà nước.
Mục tiêu không dừng lại ở vài dự án thành công. Hàn Quốc đặt tham vọng đạt khoảng 20% điện năng từ nguồn tái tạo vào năm 2030, tiến tới loại bỏ điện than trước năm 2040 và xây dựng hệ thống điện sạch khoảng 100 GW.
Theo The Guardian
