Theo thông tin từ Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, hiện vật ngai vua triều Nguyễn hiện được lưu giữ, bảo quản tại kho cổ vật của đơn vị để chờ phương án phục chế chính thức. Đại diện lãnh đạo Bảo tàng cho biết, công tác phục chế chưa thể triển khai do vẫn còn vướng quy trình theo quy định mới của pháp luật về di sản văn hóa.
Chiếc ngai vua nguyên bản đặt tại điện Thái Hòa trước thời điểm bị xâm hại.
Lãnh đạo Bảo tàng lý giải, trước đây, hệ thống văn bản hướng dẫn bảo quản, phục chế di vật, cổ vật đã có, nhưng đối với bảo vật quốc gia - cấp độ cao nhất, đến cuối năm 2025 mới có Nghị định 308/2025/NĐ-CP quy định chi tiết. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng, nhưng việc áp dụng thực tế cần phải xây dựng hồ sơ khoa học đầy đủ, thẩm định phương án và lựa chọn đơn vị thực hiện phù hợp.
Theo Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, đến nay các thủ tục cơ bản gần như đã hoàn tất, đã lấy ý kiến Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và tiếp thu để trình UBND TP. Huế. Tuy nhiên, hiện vẫn thiếu hồ sơ năng lực đơn vị thi công cũng như danh sách nghệ nhân tham gia phục chế. Sắp tới, các đơn vị chức năng sẽ tổ chức họp, đánh giá tình trạng hiện vật để đề xuất phương án cụ thể.
Những mảnh gãy từ phần tay của chiếc ngai vua bị xâm hại.
Lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao TP. Huế nhận định, đây là trường hợp đặc biệt, chưa có tiền lệ. Theo ông Phan Thanh Hải - Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao thành phố, ngai vua triều Nguyễn có thể là bảo vật quốc gia đầu tiên tại địa phương bị xâm hại phải phục chế, nên mọi quy trình phải nghiên cứu kỹ, thận trọng và thường xuyên trao đổi với Cục Di sản văn hóa để đảm bảo đúng quy định.
Theo Luật Di sản văn hóa năm 2024 và các nghị định hướng dẫn, việc phục chế bảo vật quốc gia phải trải qua quy trình chặt chẽ, gồm lập hồ sơ khoa học chi tiết, xây dựng kế hoạch phục chế, xin ý kiến Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, sau đó trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Toàn bộ quá trình phục chế cũng phải được ghi chép, chụp ảnh, quay phim để lưu trữ lâu dài.
Phiên bản phục dựng ngai vua được đặt tại điện Thái Hòa hiện nay để phục vụ du khách trong thời gian chờ phục chế chiếc ngai nguyên bản.
Ông Phan Thanh Hải còn cho biết, mục tiêu đặt ra là phục hồi nguyên trạng hiện vật tại thời điểm được công nhận bảo vật quốc gia, dựa trên hồ sơ khoa học và tư liệu lưu trữ trước đây để đảm bảo tính chính xác cao nhất.
Trước đó, trưa 24/5/2025, một du khách mua vé vào tham quan Đại Nội Huế, sau đó xâm nhập khu vực điện Thái Hòa, leo qua hàng rào bảo vệ và ngồi lên ngai vua. Người này đã bẻ phần tựa tay bên trái khiến hiện vật gãy thành nhiều mảnh. Sau sự cố, các mảnh vỡ được thu hồi và bàn giao cho bảo tàng phục vụ công tác phục chế.
Sau vụ việc, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã điều chỉnh phương án tham quan điện Thái Hòa, tăng cường bảo vệ hiện vật và trưng bày phiên bản phục dựng ngai vua tỉ lệ 1:1 để phục vụ du khách trong thời gian chờ phục chế.
Ngai vua triều Nguyễn được công nhận là Bảo vật quốc gia vào năm 2015, là biểu tượng quyền lực tối cao của vương triều cuối cùng trong lịch sử phong kiến Việt Nam.
