Các bộ trưởng ngoại giao NATO đang nhóm họp tại TP Helsingborg - Thụy Điển trong 2 ngày 21 và 22-5. Đây được xem là bước chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh thường niên của liên minh quân sự này, dự kiến diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 7-2026.
Cuộc họp diễn ra trong bối cảnh kế hoạch cắt giảm quân số Mỹ tại châu Âu cùng lập trường thường xuyên thay đổi của Tổng thống Donald Trump đối với NATO đang làm dấy lên lo ngại, nhất là khi thế giới vẫn đang vật lộn với những tác động từ cuộc xung đột Trung Đông và giá năng lượng leo thang.
Tại cuộc họp, các bộ trưởng ngoại giao NATO tập trung bàn thảo kế hoạch của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm rút lại các cam kết bảo đảm cho cấu trúc an ninh châu Âu, kể cả trong thời chiến. Cuộc họp còn thảo luận về cách NATO tăng cường sản xuất quốc phòng giữa lúc cuộc xung đột Trung Đông đang làm cạn kiệt kho dự trữ các loại vũ khí tiên tiến do Mỹ sản xuất.
Theo trang Euronews, các chi tiết cụ thể về những năng lực và sự hỗ trợ nào của Mỹ sẽ bị cắt giảm dự kiến được công bố trong ngày 22-5. Thông báo này chủ yếu liên quan các năng lực quân sự mà Mỹ cung cấp cho NATO, chưa làm thay đổi ngay số lượng binh sĩ Mỹ đồn trú tại châu Âu. Tuy nhiên, điều này có thể thay đổi trong tương lai. Các nguồn tin tại NATO xác nhận kế hoạch "sẽ làm thay đổi mức độ đóng góp của Mỹ cho NATO trong trường hợp xảy ra khủng hoảng hoặc xung đột".
Lực lượng Mỹ tham gia cuộc tập trận gần Engelsberg - Đức hồi tháng 9-2025Ảnh: Lục quân Mỹ
Trước thềm hội nghị, Cố vấn Quân sự cấp cao của NATO Martin O'Donnell cho biết Mỹ sẽ giảm bớt hỗ trợ ở những lĩnh vực mà các nước châu Âu đã tự tăng cường năng lực quân sự và chi tiêu quốc phòng thời gian qua. Bên cạnh đó, ông O'Donnell khẳng định Washington vẫn duy trì cam kết với NATO và sự hiện diện quân sự mạnh mẽ tại châu Âu.
Mỹ hiện có khoảng 76.000 binh sĩ đồn trú trên khắp lãnh thổ NATO - cao nhất kể từ thời chiến tranh lạnh. Tổng Thư ký NATO Mark Rutte đã tìm cách xoa dịu nỗi lo của châu Âu về việc Mỹ sắp rút bớt quân tại lục địa này. Theo ông, việc thu hẹp sự hiện diện quân sự của Mỹ ở châu Âu sẽ không ảnh hưởng đến các kế hoạch phòng thủ của NATO.
Ông Rutte đưa ra phát biểu trên sau khi Tổng thống Donald Trump gần đây tuyên bố sẽ rút ngay 5.000 binh sĩ Mỹ khỏi Đức để đáp trả chỉ trích của Thủ tướng Đức Friedrich Merz về chiến dịch quân sự ở Iran. Ngoài ra, kế hoạch triển khai 4.000 binh sĩ Mỹ đến Ba Lan cũng bị tổng thống Mỹ hủy bỏ bất ngờ. Tuy nhiên, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nhấn mạnh kế hoạch này chỉ hoãn lại chứ không phải bị hủy bỏ, theo đài DW.
Tham dự hội nghị ngày 22-5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio dự kiến nhắc lại những yêu cầu trước đây của Washington về việc tăng chi tiêu quốc phòng và chia sẻ nhiều hơn gánh nặng trong liên minh NATO.
Ngoài ra, theo Bộ Ngoại giao Mỹ, ông Rubio sẽ tập trung vào các vấn đề về Bắc Cực, đồng thời gặp gỡ các thành viên NATO tại khu vực này để thảo luận về những lợi ích kinh tế, an ninh chung cũng như việc tăng cường hiện diện quân sự của liên minh tại đó.
Iran tăng cường quản lý eo biển Hormuz
Cơ quan Quản lý eo biển Vịnh Ba Tư (PGSA, vừa được Iran thành lập) đã xác định phạm vi khu vực giám sát quản lý tại eo biển Hormuz, đồng thời đưa ra yêu cầu cấp phép đối với các tàu thuyền đi qua tuyến hàng hải này.
PGSA cho biết khu vực giám sát nằm giữa hai đường ranh giới. Ở phía Đông là đường nối giữa Kuh Mobarak - Iran và phía Nam Fujairah - Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Ở phía Tây là đường nối giữa mũi đảo Qeshm - Iran và TP Umm Al Quwain - UAE.
Theo tờ Times of Oman ngày 21-5, PGSA cho biết các tần số liên lạc trong phạm vi trên phục vụ hoạt động qua lại eo biển Hormuz phải được phối hợp với Cơ quan Quản lý tuyến hàng hải Vịnh Ba Tư và cần có giấy phép do cơ quan này cấp.
Iran đầu tuần này thông báo thành lập PGSA nhằm điều hành và giám sát các hoạt động liên quan đến eo biển Hormuz - tuyến hàng hải mang ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng. Theo quy định mới, mọi tàu thuyền muốn đi qua Hormuz sẽ nhận được thông báo chính thức qua email của PGSA, trong đó nêu rõ các quy định và hướng dẫn cần tuân thủ khi lưu thông qua khu vực này. Tàu thuyền buộc phải chấp hành các chỉ thị được ban hành theo cơ chế mới, phải xin giấy phép quá cảnh trước khi đi vào eo biển Hormuz.
Diễn biến trên xảy ra trong bối cảnh đàm phán hòa bình Mỹ - Iran còn bế tắc khi không bên nào chịu nhượng bộ. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei hôm 20-5 cho biết các cuộc trao đổi thông điệp giữa nước này và Mỹ vẫn đang tiếp diễn thông qua vai trò trung gian của Pakistan, đồng thời Tehran đang xem xét những quan điểm mới nhất từ phía Washington.
Theo ông Baghaei, chuyến thăm Tehran hôm 20-5 của Bộ trưởng Nội vụ Pakistan Mohsin Naqvi nhằm hỗ trợ tiến trình chuyển tải thông điệp và làm rõ các đề xuất dự thảo mà hai bên đã trao đổi trước đó. Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump nhận định các cuộc đàm phán đang ở "ranh giới mong manh" giữa việc đạt được một thỏa thuận và khả năng Mỹ nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran.
Hoàng Phương
