Mộ cổ bát giác ở TP.HCM, dấu tích gia tộc giàu thứ 3 Sài

Mộ cổ bát giác ở TP.HCM, dấu tích gia tộc giàu thứ 3 Sài Gòn xưa

Giữa TP.HCM vẫn tồn tại ngôi mộ cổ bát giác gần 100 năm tuổi của hậu duệ đại gia giàu thứ 3 Sài Gòn xưa và kiến trúc đá cẩm thạch Pháp độc đáo.

Phóng viên Báo Thanh Niên tìm đến khu mộ cổ bát giác gần 100 năm tuổi nằm trên đường Thoại Ngọc Hầu (quận Tân Phú cũ, TP.HCM) - nơi lưu giữ dấu tích hậu duệ của gia tộc từng thuộc hàng "tứ phú hào" trứ danh đất Sài Gòn xưa và người sáng lập hãng nước mắm Liên Thành danh tiếng.

Gia tộc giàu thứ 3 Sài Gòn xưa và mối liên hệ với nước mắm Liên Thành

Khu mộ cổ là nơi an nghỉ của ông Nguyễn Quý Anh và bà Lý Thu Liên. Bà Lý Thu Liên là hậu duệ đời thứ 3 của ông Lý Tường Quan (còn gọi là Bá hộ Xường) - cái tên từng xuất hiện trong câu nói quen thuộc: "Nhất Sỹ, nhì Phương, tam Xường, tứ Định", xếp ông vào hàng người giàu thứ 3 Sài Gòn xưa.

Mộ cổ bát giác ở TP.HCM, dấu tích gia tộc giàu thứ 3 Sài Gòn xưa- Ảnh 1. — Toàn cảnh mộ cổ bát giác gần 100 năm tuổi nằm giữa lòng TP.HCM hiện đại

Sách Gia phả họ Lý ở 2 huyện Bình Dương Tân Long - Phủ Tân Bình (sau là Sài Gòn - Chợ Lớn và nay là TP.HCM) của Trung tâm Nghiên cứu và thực hành gia phả (thuộc Hội Khoa học Lịch sử TP.HCM) hoàn thành năm 2011 có ghi:

Ông Lý Thanh Vân con trưởng của Bá hộ Xường, lúc trẻ là học sinh trường bổn quốc, khi trưởng thành giữ chức thông sự trong chính quyền. Con gái ông là bà Lý Thu Liên, giáo sư của trường Áo Tím xưa (nay là trường Nguyễn Thị Minh Khai, ở phường Xuân Hòa, TP.HCM) kết hôn với ông Nguyễn Quý Anh.

Mộ cổ bát giác ở TP.HCM, dấu tích gia tộc giàu thứ 3 Sài Gòn xưa- Ảnh 2. — Công trình mộ cổ bát giác tồn tại gần một thế kỷ, trở thành chứng tích của thời gian tại TP.HCM

Ông Nguyễn Quý Anh (1883 - 1938), sinh tại Phan Thiết, là con của nhà yêu nước Nguyễn Thông.

Không chỉ là một trí thức, ông Nguyễn Quý Anh còn là nhà cải cách Duy Tân tiêu biểu, là một trong 6 thành viên sáng lập Dục Thanh học hiệu (ở Phan Thiết, Lâm Đồng) và tham gia lãnh đạo Liên Thành thư xã, Liên Thành thương quán (nước mắm Liên Thành) đầu thế kỷ 20.

Mộ cổ bát giác ở TP.HCM, dấu tích gia tộc giàu thứ 3 Sài Gòn xưa- Ảnh 3. — Tấm bia khắc chữ cuộc đời ông Lý Quý Anh được đặt trong mộ cổ

Đáng chú ý, cách mộ cổ hình bát giác này khoảng 30 mét là khu mộ của Bá hộ Xường và vợ là bà Nguyễn Thị Lâu được xây dựng từ năm 1896 (ở đường Phú Thọ Hòa, quận Tân Phú cũ); và đã được công nhận là di tích cấp thành phố.

Mộ cổ bát giác ở TP.HCM, dấu tích gia tộc giàu thứ 3 Sài Gòn xưa- Ảnh 4.

Mộ cổ bát giác ở TP.HCM, dấu tích gia tộc giàu thứ 3 Sài Gòn xưa- Ảnh 5.

Mộ cổ bát giác ở TP.HCM, dấu tích gia tộc giàu thứ 3 Sài Gòn xưa- Ảnh 6.

Mộ cổ bát giác ở TP.HCM, dấu tích gia tộc giàu thứ 3 Sài Gòn xưa- Ảnh 7.

Khu mộ cổ là nơi an nghỉ của hậu duệ gia tộc Bá hộ Xường - một trong "tứ phú hào" Sài Gòn xưa và ông Lý Quý Anh

ẢNH: HÀ THƯƠNG

Mộ cổ bát giác gần 100 năm bằng đá cẩm thạch Pháp giữa TP.HCM

Không chỉ di tích gần 100 năm, khu mộ của ông Nguyễn Quý Anh và bà Lý Thu Liên còn gây ấn tượng bởi kiến trúc độc đáo. Theo tài liệu, công trình được xây dựng bằng đá cẩm thạch nhập từ Pháp và đã được UBND TP.HCM xếp hạng di tích cấp thành phố năm 2011.

Điểm nhấn đặc biệt của công trình là nhà mồ hình bát giác cao, với các chi tiết hoa văn được chạm khắc tinh xảo.

Bên trong là khu song táng rộng khoảng 50 m2, sử dụng đá cẩm thạch Pháp, kết hợp hài hòa giữa kiến trúc Đông - Tây.

Mộ cổ bát giác ở TP.HCM, dấu tích gia tộc giàu thứ 3 Sài Gòn xưa- Ảnh 8. — Kiến trúc mộ được xây dựng bằng đá cẩm thạch nhập từ Pháp, tạo nên vẻ đẹp bền vững

Hai ngôi mộ được xây cách nhau gần 1 mét: mộ ông Nguyễn Quý Anh nằm bên phải (xây năm 1938); mộ bà Lý Thu Liên ở bên trái (xây năm 1954). Trên nắp mộ là những hoa văn hình tròn được chạm khắc tỉ mỉ, thể hiện sự chăm chút trong từng chi tiết.

Phía sau khu mộ là bàn hương án bằng đá mài, nơi đặt lư hương, bình hoa và bài vị thờ bà họ Lý. Bài vị khắc rõ thông tin từ năm sinh đến ngày mất tại Chợ Lớn.

Trên vách tường phía sau còn có tấm bia đá cẩm thạch lớn ghi lại thân thế và công đức của người đã khuất, như một cách lưu giữ ký ức qua thời gian.

Mộ cổ bát giác ở TP.HCM, dấu tích gia tộc giàu thứ 3 Sài Gòn xưa- Ảnh 9. — Khu mộ cổ đã được công nhận là di tích cấp thành phố từ năm 2011

Ông Lâm Huỳnh (64 tuổi) trực tiếp trông coi mộ cổ cũng là người mở cửa cho phóng viên Báo Thanh Niên vào tìm hiểu cho biết, khuôn viên khu mộ rộng khoảng 1.000 m2. Gia đình ông đã gìn giữ nơi này qua nhiều thế hệ và vẫn mở cửa cho khách đến tham quan, viếng thăm khi có nhu cầu.

Mộ cổ bát giác ở TP.HCM, dấu tích gia tộc giàu thứ 3 Sài Gòn xưa- Ảnh 10. — Tổng chi họ Lý, lập ngày 6.3.1941 để phân chia gia tài, có công chứng

Giữa nhịp sống hiện đại của TP.HCM, mộ cổ hình bát giác vẫn lặng lẽ tồn tại như chứng tích của thời gian. Không chỉ mang giá trị kiến trúc độc đáo, nơi đây còn gợi nhắc về một gia tộc từng giàu có và có ảnh hưởng bậc nhất Sài Gòn xưa, trở thành điểm đến với những người yêu lịch sử và văn hóa đô thị.

Bá hộ Xường là ai?

Bá hộ Xường tên thật là Lý Tường Quan, sinh năm 1842, hiệu là Phước Trai. Ông đứng thứ 3 trong "tứ đại phú hộ" Sài Gòn xưa. Ông giàu lên nhờ kinh doanh lúa gạo và cá tôm ở vùng Chợ Lớn.

Không chỉ là doanh nhân, ông còn là học giả để lại nhiều tác phẩm giáo dục như Ấu học thi diễn nghĩa, Thiên tự văn diễn nghĩa…

Mộ bát giác có ý nghĩa gì?

Trong phong thủy cổ, hình bát giác (8 cạnh) tượng trưng cho bát quái, giúp xua đuổi tà khí và bảo vệ sự yên bình cho người đã khuất.

//Chèn ads giữa bài (runinit = window.runinit || []).push(function () { //Nếu k chạy ads thì return if (typeof _chkPrLink != 'undefined' && _chkPrLink) return; var mutexAds = '<zone id="l2srqb41"></zone>'; var content = $('[data-role="content"]'); if (content.length > 0) { var childNodes = content[0].childNodes; for (i = 0; i < childNodes.length; i++) { var childNode = childNodes[i]; var isPhotoOrVideo = false; if (childNode.nodeName.toLowerCase() == 'div') { // kiem tra xem co la anh khong? var type = $(childNode).attr('class') + ''; if (type.indexOf('VCSortableInPreviewMode') >= 0) { isPhotoOrVideo = true; } } try { if ((i >= childNodes.length / 2 - 1) && (i < childNodes.length / 2) && !isPhotoOrVideo) { if (i <= childNodes.length - 3) { childNode.after(htmlToElement(mutexAds)); arfAsync.push("l2srqb41"); } break; } } catch (e) { } } } }); function htmlToElement(html) { var template = document.createElement('template'); template.innerHTML = html; return template.content.firstChild; }

if (window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden)) { if (!laNuocNgoai) { (function (w, q) { w[q] = w[q] || []; w[q].push(["_mgc.load"]); })(window, "_mgq"); } } (function() { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (typeof window.laNuocNgoai === 'undefined' || !window.laNuocNgoai) return; // chỉ chạy khi laNuocNgoai true var containerSelector = 'div.detail-cmain'; var root = document.querySelector(containerSelector); if (!root) return; // Thu thập figure + p (p không nằm trong figure) var figures = Array.from(root.querySelectorAll('figure')); var paragraphs = Array.from(root.querySelectorAll('p')).filter(function(p){ return !p.closest('figure'); }); var elements = figures.concat(paragraphs); // NodeList vốn đã theo DOM order => không cần sort if (!elements.length) return; var target = elements[Math.floor(elements.length / 2)]; // giữa bài if (!target || !target.parentNode) return; var newDiv = document.createElement('div'); newDiv.id = 'taboola-mid-article-widget'; target.parentNode.insertBefore(newDiv, target.nextSibling); window._taboola = window._taboola || []; window._taboola.push({ mode: 'thumbnails-4x1', container: 'taboola-mid-article-widget', placement: 'Mid Article Widget', target_type: 'mix' }); })();