Kế hoạch thay đổi quy định ngân hàng của Cơ quan Dịch vụ Tài chính Indonesia (OJK) nhằm thúc đẩy dòng vốn tín dụng vào các chương trình ưu tiên của chính phủ đang làm dấy lên làn sóng lo ngại trong giới ngân hàng tư nhân. Nhiều tổ chức tài chính lo sợ họ sẽ bị ép buộc phải cấp vốn cho các dự án không có lãi.
Theo các quan chức OJK, cơ quan này sẽ sớm sửa đổi quy định về kế hoạch kinh doanh của ngân hàng - một cơ chế bắt buộc các tổ chức tín dụng hoạt động tại Indonesia phải trình nộp danh mục phân bổ tín dụng hàng năm.
Đáng chú ý, những thay đổi đề xuất sẽ buộc các ngân hàng phải dành một tỷ lệ phần trăm tín dụng (chưa công bố cụ thể) cho “Asta Cita” - tập hợp các chương trình nghị sự ưu tiên của Tổng thống Prabowo Subianto. Các chương trình này bao gồm: cung cấp bữa ăn miễn phí cho khoảng 80 triệu trẻ em, xây dựng 3 triệu căn nhà ở xã hội giá rẻ, phát triển 80.000 hợp tác xã làng xã và hỗ trợ các ngành công nghiệp chế biến tài nguyên nội địa.
Từ gánh nặng của ngân hàng quốc doanh đến áp lực lên khối tư nhân
Cho đến nay, chính phủ Indonesia chủ yếu dựa vào các ngân hàng vốn nhà nước để tài trợ cho các siêu dự án này. Điều đó dẫn đến sự mở rộng tín dụng tăng vọt và mức tăng trưởng lợi nhuận hai chữ số của khối quốc doanh trong quý I, bỏ xa các ngân hàng tư nhân lớn. Tuy nhiên, giới phân tích đã đưa ra lời cảnh báo nghiêm trọng về rủi ro suy giảm chất lượng tài sản và nợ xấu từ các khoản vay này.
Giờ đây, sự thay đổi quy định của OJK đồng nghĩa với việc các ngân hàng tư nhân cũng sẽ bị “gọi tên”. OJK cho biết các điều sửa đổi có thể có hiệu lực ngay trong quý III năm nay.
Phản ứng trước thông tin này, giới tài chính tỏ ra vô cùng bất an. Ông Myrdal Gunarto, chuyên gia kinh tế thị trường toàn cầu tại Maybank Indonesia, thừa nhận: “Đang có sự lo ngại lớn rằng chính phủ sẽ ép các ngân hàng phải rót vốn vào các chương trình như bữa ăn miễn phí hay hợp tác xã”. Dù vậy, ông Gunarto vẫn kỳ vọng chính phủ sẽ linh hoạt để các ngân hàng được chọn danh mục đầu tư phù hợp với chuyên môn chuyên biệt của họ.
Ngược lại, nhiều nhà tài phiệt khác lại có cái nhìn bi quan hơn khi cho rằng động thái này sẽ tước đi quyền tự quyết của ngân hàng và đe dọa hệ thống tài chính. Một nhà tài trợ giấu tên chia sẻ thẳng thắn với Nikkei Asia : “Bạn có thể được quyền lựa chọn giữa các dự án ưu tiên của chính phủ, nhưng nếu 90% các lựa chọn đó đều là tín dụng chất lượng kém, thì đó đâu còn là lựa chọn?”. Một cựu quan chức OJK cũng đồng tình: “Chính phủ có thể nói đây chỉ là biện pháp thuyết phục mang tính đạo đức (moral suasion), nhưng thực tế rất khó để nói 'Không'”.
Áp lực ngân sách và bóng ma rủi ro hệ thống
Ông Bhima Yudhistira Adhinegara, Giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Luật pháp (CELIOS), nhận định kế hoạch của OJK có liên quan trực tiếp đến tình hình tài khóa đang ngày càng thắt chặt của chính phủ.
Ông cảnh báo về một rủi ro hệ thống có thể xảy ra: “Nếu việc cho vay các dự án của chính phủ trở thành nghĩa vụ và hàng loạt dự án thất bại, hậu quả sẽ đổ ập xuống và bị nuốt chửng bởi toàn bộ hệ thống tài chính”.
Chính quyền của Tổng thống Prabowo hiện đang theo đuổi các chính sách phúc lợi mở rộng và tăng cường chi tiêu quân sự. Thách thức càng chồng chất khi Jakarta vẫn kiên quyết trợ giá xăng dầu bán lẻ bất chấp giá dầu thế giới tăng vọt do xung đột Trung Đông leo thang sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran hồi cuối tháng 2, kéo theo việc đóng cửa Eo biển Hormuz. Trước đó vào tháng 1, Citigroup đã dự báo thâm hụt ngân sách của Indonesia có thể phình to lên mức 3,5% GDP vào năm 2026, vượt quá giới hạn pháp lý 3%.
Sự xói mòn tính độc lập tài chính
Đề xuất của OJK xuất hiện giữa bối cảnh chính phủ đang tìm cách gia tăng tầm ảnh hưởng lên các tổ chức tài chính độc lập. Vào tháng 1, một người cháu trai của Tổng thống đã được bổ nhiệm làm Phó Thống đốc Ngân hàng Trung ương Indonesia (BI). Đến cuối tháng 4, BI tiếp tục thông báo hạ tỷ lệ dự trữ bắt buộc và hoàn lãi suất cho các ngân hàng đẩy mạnh cho vay vào các lĩnh vực mục tiêu của chính phủ.
“Tôi nghĩ Ngân hàng Trung ương và OJK cần phải độc lập hơn với chính phủ”, cựu quan chức OJK nhấn mạnh. “Trước đây, chúng tôi điều chỉnh chính sách để phù hợp với mục tiêu của chính phủ, nhưng điều đó không có nghĩa là bạn phải thay đổi toàn bộ các quy định pháp lý chỉ để phục vụ cho các chương trình nghị sự”.
Theo: Nikkei
