Nước vối từ lâu đã trở thành thức uống quen thuộc trong nhiều gia đình Việt. Ở thành phố, chỉ cần 5.000 -10.000 đồng, bạn có thể mua được 1 bó lá vối hãm cho cả nhà uống thay nước lọc hết ngày. Ở vùng quê, cây này được nhiều gia đình trồng nên rất dễ mua, thậm chí xin được.
Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam cho biết, cây vối có tên khoa học Syzygium nervosum (đồng danh Cleistocalyx operculatus), là loài cây quen thuộc ở nhiều vùng quê Việt Nam. Lá vối và nụ vối từ lâu đã được người dân dùng nấu nước uống hằng ngày, đặc biệt sau bữa ăn.
Trong kinh nghiệm dân gian, nước vối được xem là thức uống mát, lành, dễ chịu. Người Việt thường dùng nước vối để hỗ trợ tiêu hóa, giảm cảm giác đầy bụng, khó tiêu, nhất là sau những bữa ăn nhiều đạm hoặc dầu mỡ.
Ngoài ra, nước vối còn giúp thanh nhiệt, giải khát hiệu quả trong những ngày nắng nóng, mang lại cảm giác nhẹ người, dễ chịu. Ở nhiều gia đình, thói quen uống nước vối thay nước lọc đặc biệt sử dụng sau bữa ăn đã trở nên phổ biến.
“Dưới góc độ khoa học, lá và nụ vối chứa nhiều hợp chất có lợi như polyphenol, flavonoid, tanin và một lượng tinh dầu nhẹ. Nghiên cứu cho thấy các hoạt chất này có khả năng kháng khuẩn đối với một số vi khuẩn đường ruột, đồng thời có tác dụng chống oxy hóa, bảo vệ tế bào khỏi tổn thương. Tanin trong lá vối còn làm săn niêm mạc ruột, hỗ trợ cải thiện tình trạng tiêu chảy nhẹ. Những đặc điểm này giải thích vì sao nước vối có thể giúp tiêu hóa tốt hơn và giảm rối loạn tiêu hóa nhẹ", Tiến sĩ Phương nói.
Một số nghiên cứu bước đầu ghi nhận nước vối có thể hỗ trợ giảm đường huyết và cải thiện chuyển hóa lipid ở mức độ nhất định. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với người mắc tiểu đường.
Theo đó, việc sử dụng nước vối đúng cách kết hợp với chế độ dinh dưỡng hợp lý, tuân thủ các chỉ định của bác sĩ có thể góp phần ổn định đường huyết, hạn chế tăng đường sau ăn và hỗ trợ quá trình chuyển hóa chất béo.
Tuy nhiên, chuyên gia nhấn mạnh, nước vối không phải là thuốc điều trị mà chỉ nên xem như một thức uống hỗ trợ trong chế độ sinh hoạt lành mạnh, kết hợp với ăn uống khoa học và tuân thủ điều trị y tế.
Về cách sử dụng, người dùng có thể nấu nước từ lá vối tươi hoặc khô để uống hằng ngày. Nụ vối khô thường được hãm như trà, có mùi thơm dễ chịu và được nhiều người ưa chuộng. Mỗi ngày, bạn có thể uống từ 1-2 ấm, dùng thay nước lọc ở mức vừa phải.
Ngoài ra, dân gian còn có cách ủ lá vối theo phương pháp truyền thống nhằm tăng hương vị. Lá vối tươi sau khi rửa sạch, để ráo sẽ được ủ trong chum sành, phủ rơm rạ hoặc lá chuối khô. Sau vài ngày, khi lá chuyển sang màu nâu đen sẽ đem phơi khô và bảo quản dùng dần. Quá trình ủ lên men tự nhiên này giúp giảm vị chát và tăng mùi thơm đặc trưng.
Tiến sĩ Phương cũng nhấn mạnh dù có nhiều lợi ích, nước vối cũng cần được sử dụng đúng cách. Cụ thể:
- Người dân không nên uống quá đặc hoặc quá nhiều trong ngày.
- Những người có tỳ vị hư hàn, hay lạnh bụng nên dùng ở mức vừa phải.
- Đặc biệt, không nên uống nước vối khi bụng đói vì có thể gây cồn ruột, khó chịu.
