Dù cơm trắng thường bị xem là nguyên nhân làm tăng đường huyết, thực tế tại Nhật Bản - nơi cơm là thực phẩm chính trong hầu hết các bữa ăn, tỷ lệ mắc tiểu đường lại từng duy trì ở mức thấp so với nhiều quốc gia khác. Điều này cho thấy vấn đề không nằm đơn thuần ở việc “ăn cơm”, mà ở cách ăn và lối sống đi kèm.
Theo bác sĩ Ngô Kỳ Dĩnh (Trung Quốc), người Nhật không phải không mắc tiểu đường. Trong những năm gần đây, cùng với xu hướng “Tây hóa” chế độ ăn, tỷ lệ bệnh tại Nhật cũng có dấu hiệu gia tăng. Tuy nhiên, nếu nhìn trong bối cảnh toàn cầu, mức độ vẫn thấp hơn đáng kể.
Người Nhật ăn nhiều cơm trắng, nhưng cách ăn khoa học giúp họ đẩy lùi nguy cơ tiểu đường
Khác biệt cốt lõi nằm ở cấu trúc bữa ăn: Người Nhật chủ yếu ăn cơm trắng đơn thuần, ít khi trộn thêm dầu mỡ hay nước sốt đậm đặc. Ngược lại, ở nhiều nơi khác, cơm thường đi kèm các món chiên, kho nhiều mỡ hoặc nước sốt, khiến tổng lượng calo tăng cao. Chính phần chất béo và gia vị bổ sung này mới là yếu tố góp phần gây dư thừa năng lượng - một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tiểu đường type 2.
Bên cạnh đó, thói quen sinh hoạt cũng đóng vai trò quan trọng. Người Nhật có xu hướng duy trì mức độ vận động cao trong đời sống hàng ngày, đặc biệt là đi bộ. Việc di chuyển bằng phương tiện công cộng kết hợp đi bộ giúp cơ thể tiêu hao năng lượng liên tục, hỗ trợ ổn định đường huyết và cải thiện hoạt động của cơ bắp.
Theo phân tích chuyên môn, tiểu đường type 2 thường liên quan đến tình trạng dư thừa năng lượng kéo dài, dẫn đến tích tụ mỡ, đặc biệt là vùng bụng. Khi chất béo và đường kết hợp trong khẩu phần ăn, nguy cơ rối loạn chuyển hóa sẽ tăng lên. Trong bối cảnh đó, cơm trắng – vốn là carbohydrate tương đối “thuần”, dễ bị hiểu nhầm là nguyên nhân chính, trong khi yếu tố quyết định lại nằm ở tổng thể chế độ ăn và lối sống.
Ảnh minh hoạ
4 nguyên tắc giúp phòng ngừa và kiểm soát tiểu đường
Trong bối cảnh tỷ lệ mắc tiểu đường ngày càng gia tăng và có xu hướng trẻ hóa, việc kiểm soát sớm trở nên đặc biệt quan trọng. Bác sĩ Ngô Kỳ Dĩnh cho rằng, để hạn chế nguy cơ mắc bệnh hoặc kiểm soát đường huyết hiệu quả, cần tập trung vào bốn yếu tố cốt lõi.
Thứ nhất là chế độ ăn uống hợp lý. Nguyên tắc chung là giảm đường, hạn chế dầu mỡ, tăng cường chất xơ và kiểm soát lượng tinh bột tinh chế. Việc ăn uống cân bằng giúp giảm gánh nặng chuyển hóa cho cơ thể.
Thứ hai là duy trì vận động đều đặn. Mỗi tuần nên có ít nhất 150 phút hoạt động thể chất ở mức trung bình. Đây là yếu tố quan trọng giúp cải thiện độ nhạy insulin và kiểm soát cân nặng.
Thứ ba là theo dõi sức khỏe định kỳ. Kiểm tra đường huyết thường xuyên giúp phát hiện sớm bất thường và có biện pháp can thiệp kịp thời, hạn chế biến chứng.
Thứ tư là quản lý cân nặng và mỡ cơ thể. Việc giảm cân, đặc biệt là giảm mỡ nội tạng, có thể cải thiện đáng kể tình trạng kháng insulin và thậm chí hỗ trợ đảo ngược giai đoạn sớm của bệnh.
Nhật Bản là quốc gia có tỷ lệ tuổi thọ cao bậc nhất thế giới
Ngoài ra, một thói quen đơn giản nhưng hiệu quả được nhấn mạnh là không ngồi yên sau khi ăn. Việc đi bộ nhẹ, vận động tại chỗ hoặc tập luyện nhẹ nhàng sau bữa ăn giúp cơ thể sử dụng glucose hiệu quả hơn, từ đó ổn định đường huyết.
Nhìn chung, tiểu đường không phải là hệ quả của một loại thực phẩm đơn lẻ, mà là kết quả của tổng hòa chế độ ăn và lối sống. Câu chuyện của người Nhật cho thấy, ngay cả khi tiêu thụ nhiều cơm trắng, việc duy trì thói quen ăn uống lành mạnh và vận động đều đặn vẫn có thể giúp kiểm soát tốt nguy cơ bệnh tật.
