Ông Văn khởi phát triệu chứng cách đây một năm với tình trạng khó leo cầu thang, không giơ được tay cao dù không đau khớp. Sau đó, yếu cơ tứ chi tăng dần, sinh hoạt và đi lại khó khăn. Khi nhập viện, người bệnh yếu cơ gốc chi, không tự đứng dậy, giảm sức cơ đùi và khó thở khi gắng sức. Xét nghiệm máu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho thấy chỉ số men cơ CK cao hơn 7.000 U/L, gấp hơn 35 lần bình thường. Người bệnh dương tính với kháng thể đặc hiệu Anti-SRP, được chỉ định sinh thiết cơ đùi.
PGS.TS.BS Đặng Hồng Hoa, Trưởng khoa Cơ Xương Khớp, chẩn đoán ông Văn mắc bệnh viêm cơ hoại tử qua trung gian miễn dịch (IMNM). Đây là một thể bệnh viêm cơ tự miễn chưa có thuốc đặc trị, được điều trị ban đầu với thuốc kháng viêm, ức chế miễn dịch. PGS Hoa đánh giá bệnh ông Văn tiến triển nhanh, tiên lượng nặng, có thể mất khả năng vận động chỉ sau vài tuần đến vài tháng. Hệ miễn dịch có thể tấn công cơ hoành, cơ liên sườn gây liệt hô hấp, cơ hầu họng gây khó nuốt và cơ tim dẫn đến suy tim.
Bệnh nhân được điều trị bằng thuốc chống viêm, điều hòa miễn dịch tác dụng chậm nhưng chỉ đáp ứng giai đoạn đầu, sau kháng trị. Các bác sĩ hội chẩn toàn viện quyết định đổi phác đồ, sử dụng thuốc sinh học Rituximab cho người bệnh.
PGS Hoa giải thích thuốc sinh học Rituximab nhắm đích tế bào B để giảm sản sinh kháng thể đặc hiệu anti-SRP, ngừng quá trình hoại tử cơ. Thuốc tác động chọn lọc, nhắm thẳng vào cơ chế gây bệnh viêm cơ hoại tử qua trung gian miễn dịch. Tuy nhiên, thuốc cũng có thể tăng nguy cơ nhiễm khuẩn cơ hội và bùng phát các bệnh tiềm ẩn do tác dụng ức chế miễn dịch mạnh.
Do đó, trước điều trị, ông Văn được sàng lọc rất kỹ, tầm soát lao tiềm ẩn, viêm gan virus B,C, xét nghiệm máu, nước tiểu, chức năng phổi, gan, thận... Sau truyền thuốc, người bệnh tiếp tục được theo dõi chặt chẽ nhằm xử trí ngay các bệnh nhiễm trùng cơ hội nếu có bùng phát, chỉ xuất viện khi ổn định.
Ông Văn tiếp tục dùng thuốc kháng viêm tại nhà. Nhờ hiệu quả của thuốc sinh học, người bệnh có thể giảm dần liều corticoid, từ đó giảm các tác dụng phụ như hội chứng Cushing, nguy cơ loãng xương, suy tuyến thượng thận, tăng huyết áp...
Sau ba tháng, ông Văn tái khám, chỉ số men cơ CK giảm về gần ngưỡng bình thường, 200 U/L, không còn khó thở, cải thiện vận động tứ chi, sức cơ khỏe hơn đáng kể.
Người nhà động viên ông Văn điều trị. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
PGS Hoa lưu ý bệnh viêm cơ tự miễn thường diễn biến âm thầm, dễ nhầm với bệnh cơ xương khớp ở người lớn tuổi, với các dấu hiệu sớm như khó leo cầu thang, khó bước lên bậc cao, khó giơ tay, nâng đồ vật, chải tóc hoặc đứng dậy từ tư thế ngồi. Bệnh có thể liên quan sử dụng statin kéo dài và đôi khi đi kèm ung thư ác tính. Người bệnh cần khám sớm để chẩn đoán và điều trị
Hiện, có các thuốc sinh học ứng dụng kháng thể đơn dòng, tác động vào cơ chế bệnh sinh, giúp kiểm soát bệnh cơ xương khớp tự miễn, kể cả trường hợp kháng trị. Người bệnh được khám, điều trị tại cơ sở y tế theo phác đồ cá thể hóa không tự ý ngưng hoặc giảm liều thuốc tránh bệnh tái phát hoặc nặng hơn.
*Tên bệnh nhân đã được thay đổi
