Tính toán sai lầm của Đức
Khi Tổng thống Trump tung ra hàng loạt bài đăng trên mạng xã hội chỉ trích Đức vào tuần qua, bao gồm cả lời đe dọa rút một phần quân đội Mỹ khỏi quốc gia này, dường như các nhà lãnh đạo Đức không tin rằng ông Trump đang nghiêm túc, New York Times (NYT) nhận định.
Theo NYT, điều đó có lẽ là một tính toán sai lầm, một trong số những sai lầm mà các nhà lãnh đạo Đức đã mắc phải trong suốt cuộc xung đột Iran.
Hôm 1/5, các quan chức Lầu Năm Góc cho biết họ dự kiến sẽ tái bố trí 5.000 binh sĩ từ Đức về Mỹ và đến các nơi khác trên thế giới trong vòng một năm tới.
Trong tuyên bố sau đó 1 ngày, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius nhận xét về động thái này là "đã được dự báo trước" dù về tổng thể, lập trường của ông vẫn không hề lay chuyển.
"Sự hiện diện của quân đội Mỹ tại châu Âu, và đặc biệt là tại Đức, là vì lợi ích của chúng tôi và cũng vì lợi ích của Mỹ", ông Pistorius nói. Ông cũng nhấn mạnh rằng châu Âu phải tiếp tục chịu trách nhiệm nhiều hơn về an ninh của chính mình.
Phía Mỹ đã nói rõ một cách kín đáo rằng động thái này nhằm trừng phạt Đức vì đã không hỗ trợ nhiều hơn trong cuộc xung đột Iran như ông Trump yêu cầu, và vì đã chỉ trích chiến lược của ông Trump từ các cấp cao nhất.
Theo NYT, trước khi thông báo đó được đưa ra, dường như quan điểm chung trong giới chính trị Đức là: ông Trump rất có thể chỉ đang "tung hỏa mù".
Ông Trump từng cố gắng nhưng thất bại trong việc rút một phần trong số 35.000 quân Mỹ khỏi Đức vào cuối nhiệm kỳ đầu tiên. Để điều chuyển lực lượng quân đội khỏi châu Âu vào lúc này, ông sẽ cần sự phê chuẩn của Quốc hội.
Vào tháng 3, khi tới thăm Mỹ, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết Tổng thống Trump đã loại bỏ mọi đe dọa về khả năng cắt giảm quân số khỏi bàn nghị sự.
"Tổng thống Trump đã đảm bảo với tôi không chỉ hôm nay mà một lần nữa rằng, Mỹ sẽ duy trì hiện diện quân sự tại Đức", ông nói với các phóng viên trong một cuộc họp báo ngay sau khi gặp ông Trump.
Các nhà lãnh đạo Đức cũng tự tin rằng chính quyền Trump cần sự hiện diện quân sự tại Đức.
Không giống như một số đồng minh châu Âu khác, Đức đã cho phép Mỹ hỗ trợ phát động các cuộc tấn công vào Iran từ các căn cứ bên trong biên giới Đức. Đức cũng tiếp tục cho phép những người Mỹ bị thương được điều trị tại một bệnh viện lớn của Mỹ trên lãnh thổ Đức, nơi đã tiếp nhận những binh sĩ Mỹ bị thương trong các cuộc chiến, bao gồm cả ở Afghanistan và Iraq, trong nhiều thập kỷ qua.
Diễn tập tại một căn cứ quân sự Mỹ ở Hohenfels, Đức. Ảnh: Sean Gallup/Getty Images
Căng thẳng gia tăng
Sự thờ ơ lặng lẽ của Đức trước khả năng rút quân đã được phản ánh một lần nữa vào tuần vừa rồi.
Ông Merz không đưa ra lời xin lỗi công khai hay rút lại những bình luận có vẻ bộc phát, những lời chỉ trích chiến lược của ông Trump bằng những ngôn từ gay gắt. Ông đã nói rằng Mỹ "không có chiến lược" để kết thúc cuộc chiến và các nhà đàm phán của Iran đã khiến toàn thể quốc gia Mỹ "bẽ mặt".
Hôm 30/4, ông Merz, người đã nỗ lực xây dựng mối quan hệ thân thiết với ông Trump trong năm qua, phát biểu trước các binh sĩ Đức tại thành phố Munster rằng: "Chúng ta duy trì liên lạc chặt chẽ và tin cậy với các đối tác, bao gồm và đặc biệt là với Washington".
Ông nhấn mạnh mối quan hệ với Washington là sự tôn trọng lẫn nhau và chia sẻ công bằng gánh nặng an ninh. "Mối quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương này đặc biệt quan trọng đối với chúng ta và đối với cá nhân tôi", ông nói.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz tại căn cứ quân sự ở Munster. Ảnh: Markus Schreiber
Phó Thủ tướng Đức Lars Klingbeil đã khiến căng thẳng gia tăng thêm sau đó 1 ngày.
Trong bài phát biểu nhân ngày Quốc tế Lao động, ông Klingbeil đã bảo vệ ông Merz trước những lời công kích của Tổng thống Mỹ.
"Chúng tôi thực sự không cần bất kỳ lời khuyên nào từ ông Donald Trump vào lúc này", ông Klingbeil nói. "Ông ấy nên nhìn vào đống hỗn độn mà mình đã tạo ra" với cuộc xung đột, ông nói thêm.
Không tìm được tiếng nói chung
Ông Trump đã liên tục khiến các nhà lãnh đạo Đức ngạc nhiên bằng cách hành xử trong cuộc xung đột. Sau khi ông Merz gặp Tổng thống Mỹ vào tháng 3, một số quan chức ra về với niềm tin rằng xung đột sẽ không kéo dài vì ông Trump đã bày tỏ lo ngại về những tác động kinh tế do giá năng lượng tăng vọt.
Ngược lại, ông Trump vẫn tiếp tục các cuộc tấn công ngay cả sau khi giá xăng và khí đốt tự nhiên tăng mạnh do Iran đóng cửa eo biển Hormuz.
Các quan chức Đức cũng tin rằng họ đã tìm thấy một hình thức thỏa hiệp với nhà lãnh đạo Mỹ khi ông yêu cầu châu Âu gửi khí tài quân sự để bảo vệ eo biển và giúp hoạt động vận tải biển an toàn trở lại.
Ông Merz đã nhiều lần tuyên bố rằng Đức sẽ tham gia nỗ lực an ninh đó, bao gồm cả việc gửi tàu quét mìn, nhưng chỉ với 2 điều kiện: Đức muốn một lệnh ngừng bắn vĩnh viễn, thay vì lệnh ngừng bắn tạm thời như hiện nay. Và để tuân thủ Hiến pháp Đức, họ muốn nỗ lực này phải có sự đồng thuận của một tổ chức quốc tế, như Liên Hợp Quốc hoặc Liên minh Châu Âu.
Nhưng điều đó dường như là chưa đủ đối với ông Trump.
