GS. Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường - nhận định, lâu nay nhà ở tại Việt Nam đã không đơn thuần chỉ để ở mà trở thành công cụ để đầu cơ, kinh doanh và tích sản. Hệ quả của việc này là đẩy giá nhà hiện nay liên tục tăng cao và vượt khả năng chi trả của người dân. Đại đa số người dân gần như không có cơ hội để mua nhà.
Trước thực trạng này, GS. Đặng Hùng Võ nhận định, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chiều 19/5, tại buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ về thực hiện Chỉ thị 34 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới là rất kịp thời và đúng đắn.
Bảo vệ quyền lợi người dân có nhu cầu ở thực
“Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ đạo chính sách nhà ở trong giai đoạn mới phải được thiết kế ở tầm tư duy mới, tầm nhìn mới, bảo đảm mọi người dân đều có chỗ ở, tinh thần nhà là để ở chứ không phải để kinh doanh, để tích sản. Đây là việc cần thiết, phải được hiện thực hóa ngay, làm đúng để hướng đến bảo vệ quyền lợi của đại đa số người dân có nhu cầu ở thực”, GS. Đặng Hùng Võ nói.
Nhà ở xã hội đang được phát triển mạnh để phục vụ người có thu nhập trung bình và thu nhập thấp. (Ảnh minh họa: Phạm Duy).
Đại biểu Quốc hội Trần Văn Lâm (tỉnh Bắc Ninh) cũng cho rằng trong bối cảnh thị trường bất động sản hiện nay, người mua để ở thì ít do giá nhà quá cao, người mua kinh doanh thì nhiều.
Không ít trường hợp nhà ở đã trở thành công cụ, phương tiện mua đi bán lại trên thị trường để thu lợi chứ không phục vụ nhu cầu nhà ở thực . Nguy hiểm hơn nữa là loại hình nhà ở xã hội cũng bị cuốn vào xu thế này, làm ảnh hưởng đến quyền lợi của những người khó khăn, người có thu nhập thấp - thay vì được hưởng chính sách của Nhà nước lại phải chịu tác động của hoạt động đầu cơ.
“Chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là rất chính xác, quyết liệt. Vấn đề còn lại là ở các cơ quan chức năng, phải thực hiện rất kịp thời, sát sao”, ông Lâm nói.
Đại biểu Lâm cũng cho rằng nên tách bạch giữa chính sách nhà ở xã hội và chính sách thương mại: “ Đã là nhà ở xã hội thì không nên thị trường hóa hoặc thương mại hóa. Điều này để tránh tình trạng đầu cơ, biến nhà ở xã hội thành nhà ở thương mại sau một thời gian mua đi bán lại ”.
Cũng theo ông Lâm, để chính sách nhà ở xã hội đi vào thực chất, Nhà nước cần quản lý từ chính sách đầu vào đối với các doanh nghiệp đầu tư, trong đó có chính sách về đất đai, vay tín dụng, từ đó khống chế giá bán đầu ra của nhà ở xã hội.
“Có thể sau khi giao cho doanh nghiệp đầu tư xây dựng, Nhà nước sẽ quản lý, phân phối đầu ra, không để ai có cơ hội trục lợi. Có vậy, chính sách nhà ở xã hội mới đi vào thực chất, không bị lạm dụng và tránh đầu cơ, chồng chéo”, đại biểu Lâm đề xuất.
Đã là nhà ở xã hội thì không nên thị trường hóa hoặc thương mại hóa. Điều này để tránh tình trạng đầu cơ, biến nhà ở xã hội thành nhà ở thương mại sau một thời gian mua đi bán lại
Đại biểu Quốc hội Trần Văn Lâm (tỉnh Bắc Ninh)
Tăng xây nhà cho người lao động
Để bảo đảm mọi người dân đều có chỗ ở như chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, GS. Đặng Hùng Võ cho rằng, trước hết cần phải hạn chế các dự án cao cấp như: Biệt thự, căn hộ hạng sang, nhà phố liền kề bằng cách không phê duyệt nhiều dự án thuộc những phân khúc này; đánh thuế cao vào các sản phẩm cao cấp. Cùng với đó là khuyến khích phát triển các dự án nhà ở giá rẻ, nhà ở giá phù hợp, phục vụ cho đại đa số người dân lao động. Có cơ chế về đất giá rẻ, ưu đãi thuế cho chủ đầu tư, giảm các thủ tục phê duyệt khi thực hiện dự án này...
Theo ông Võ, cơ quan chức năng cần thúc đẩy việc giảm giá nhà bằng cách áp dụng công nghệ mới để xây dựng, kiểm soát tốt giá các loại vật liệu xây dựng, các chi phí đầu vào...; Nhà nước cần phải kiểm soát chặt về giá bán ngoài thị trường, đặc biệt phải đưa ra được mức giá trần để từ đó các dự án không được tùy ý “hét giá”.
"Trước đây, trong khi thị trường giá nhà dao động từ 30 - 60 triệu đồng/m² thì cũng có những doanh nghiệp có thể làm nhà với giá 11 triệu đồng/m² và vẫn có lãi. Vì vậy, nếu Nhà nước kiểm soát được tốt vấn đề về giá thì giá nhà sẽ hạ và người dân dễ dàng hơn trong việc mua nhà", ông Võ nhấn mạnh.
Cũng theo GS. Đặng Hùng Võ, đã có nhiều cuộc họp về vấn đề này, Bộ Xây dựng cũng có dự thảo để tăng cung cho nhà ở thương mại giá rẻ, nhà giá phù hợp, việc xây dựng nhà ở giá rẻ, giá phù hợp phải có Nghị Quyết, Luật Nhà ở cũng cần nêu rõ nhà ở là để ở, nhằm hiện thực hóa chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thành chính sách cụ thể.
Trong khi đó, TS. Trần Xuân Lượng - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đánh giá, để ngăn chặn tình trạng đầu cơ và giúp người dân tiếp cận được nhà ở, giải pháp cấp bách là dừng áp dụng bảng giá đất mới khi chưa có dữ liệu thực, kiểm soát đấu giá bằng khung giá trần - sàn, áp thuế lũy tiến với đất bỏ hoang để chặn đầu cơ.
Về lâu dài, phải xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, minh bạch hóa giá giao dịch, ràng buộc trách nhiệm quản lý, hoàn thiện chính sách thuế tài sản và thuế chống đầu cơ.
