Không biết chồng lập di chúc cho con toàn bộ đất
Theo trình bày của bà T. (ngụ tỉnh Tây Ninh), bà kết hôn với ông L. và có với nhau 7 người con chung, trong đó có một người con đã định cư ở nước ngoài.
Trong quá trình chung sống, hai người tạo lập được 6 thửa đất tại tỉnh Tây Ninh, gồm các loại đất ở, đất nuôi trồng thủy sản, đất lúa và đất trồng cây hằng năm với tổng diện tích hơn 14.000m2. Toàn bộ giấy chứng nhận của những thửa đất này đều do ông L. đứng tên.
Năm 2018, ông L. lập di chúc viết tay, được chứng thực tại UBND xã với nội dung phân chia toàn bộ quyền sử dụng đất cho các con. Di chúc chỉ có chữ ký của ông L., không có ý kiến hay sự đồng thuận của bà T.
Theo bà T., bà không hề biết việc lập di chúc này cho đến sau khi chồng qua đời vào năm 2023. Sau khi ông L. mất, con trai là ông D. trực tiếp quản lý một số thửa đất theo nội dung di chúc.
Cho rằng việc chồng tự ý định đoạt toàn bộ tài sản chung đã xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình, bà T. khởi kiện. Bà yêu cầu Tòa án tuyên hủy di chúc nêu trên, đồng thời đề nghị chia đôi 6 thửa đất được tạo lập chung trong thời kỳ hôn nhân với ông L.
Ở chiều ngược lại, ông D. cho rằng các thửa đất là tài sản riêng do ông bà nội cho tặng lại nên ông L. có toàn quyền định đoạt.
Ông D. cũng trình bày bản thân là người trực tiếp chăm sóc, phụng dưỡng cha khi còn sống. Trong khi đó, mẹ của ông, tức bà T., đã sống ly thân với cha từ nhiều năm trước. Do đó, ông đề nghị tiếp tục thực hiện việc phân chia tài sản theo di chúc.
Những người con còn lại cơ bản thống nhất với yêu cầu của bà T., cho rằng họ không được biết về bản di chúc khi ông L. còn sống. Một người con đã có văn bản từ chối nhận di sản thừa kế.
Đại diện UBND xã nơi chứng thực di chúc cho biết khi tiếp nhận yêu cầu, công chức tư pháp đã giải thích quyền tài sản trong hôn nhân. Tuy nhiên, ông L. vẫn đề nghị chứng thực với lý do vợ chồng mâu thuẫn, ly thân nhiều năm.
Các bên đạt thoả thuận, di chúc bị tuyên vô hiệu
TAND tỉnh Tây Ninh xác định vụ việc là tranh chấp “chia tài sản chung và yêu cầu tuyên vô hiệu di chúc”. Do trong vụ án có người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đang cư trú ở nước ngoài nên thẩm quyền giải quyết thuộc TAND tỉnh Tây Ninh.
Trong quá trình giải quyết vụ án, bà T. đã tự nguyện rút yêu cầu chia thừa kế đối với phần di sản do ông L. để lại. Hội đồng xét xử nhận thấy việc rút yêu cầu này hoàn toàn tự nguyện, phù hợp quy định pháp luật nên chấp nhận đình chỉ xét xử đối với phần yêu cầu đó.
Tại phiên tòa sơ thẩm, các đương sự đã tự nguyện thỏa thuận được toàn bộ nội dung tranh chấp. Theo đó, các bên thống nhất tuyên bố bản di chúc do ông L. lập vào năm 2018 và được chứng thực tại UBND xã là vô hiệu. Đồng thời, ông D. đồng ý để bà T. quản lý, sử dụng toàn bộ các thửa đất và tài sản gắn liền với đất do ông L. đứng tên trước đây.
Đổi lại, bà T. có nghĩa vụ thanh toán cho ông D. tổng số tiền 1,8 tỷ đồng, gồm giá trị một phần căn nhà và diện tích đất mà người con trai này đang quản lý.
Hội đồng xét xử nhận định việc thỏa thuận giữa các đương sự là hoàn toàn tự nguyện, không vi phạm điều cấm của pháp luật và không trái đạo đức xã hội nên đã quyết định công nhận sự thỏa thuận này.
