Theo hướng dẫn của Cục Thuế, nghĩa vụ thuế không được xác định dựa trên việc tiền có "chạy" qua tài khoản hay không, mà phụ thuộc vào bản chất của khoản tiền đó có phải là thu nhập chịu thuế theo Luật Thuế thu nhập cá nhân hay không. Nói cách khác, không phải cứ có tiền vào tài khoản là phát sinh nghĩa vụ nộp thuế.
Trước hết, các khoản thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh khi chuyển vào tài khoản cá nhân thuộc diện phải kê khai và nộp thuế theo quy định. Tuy nhiên, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở xuống thì không phải nộp thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng. Dịp cuối năm, nhiều khoản thanh toán dồn về cùng lúc có thể khiến doanh thu tăng cao đột biến, vì vậy người kinh doanh cần rà soát tổng doanh thu cả năm để xác định chính xác nghĩa vụ thuế của mình.
Đối với tiền lương, tiền công và thưởng Tết nhóm thu nhập phổ biến nhất vào thời điểm cuối năm đây là các khoản chịu thuế thu nhập cá nhân. Các khoản thưởng, phụ cấp mang tính chất tiền lương khi được chuyển vào tài khoản vẫn phải tính thuế theo quy định. Tuy nhiên, nếu thuế đã được khấu trừ đầy đủ tại thời điểm chi trả thì sẽ không bị tính thuế trùng lặp khi tiền được chuyển về tài khoản. Riêng các khoản trợ cấp, phụ cấp không mang tính chất tiền lương theo quy định của pháp luật sẽ không tính vào thu nhập chịu thuế.
Bên cạnh đó, thu nhập từ đầu tư vốn như lãi cho vay, cổ tức, lợi tức góp vốn khi chuyển vào tài khoản cá nhân cũng thuộc diện chịu thuế. Riêng lãi từ trái phiếu Chính phủ được miễn thuế thu nhập cá nhân. Cuối năm, nhiều người nhận cổ tức cùng thời điểm nhận thưởng Tết nên cần phân biệt rõ từng nguồn thu để kê khai chính xác.
Các khoản tiền từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng chứng khoán, chuyển nhượng phần vốn góp khi thanh toán qua tài khoản cá nhân cũng là căn cứ xác định nghĩa vụ thuế. Tương tự, thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản, bao gồm quyền sử dụng đất, nhà ở và tài sản gắn liền với đất, dù được thanh toán một lần hay nhiều lần qua tài khoản, đều phải kê khai và nộp thuế theo quy định hiện hành.
Ngoài ra, tiền trúng thưởng từ xổ số, khuyến mại, trò chơi có thưởng hoặc các cuộc thi có thưởng nếu vượt ngưỡng chịu thuế cũng phải kê khai, nộp thuế. Các khoản thu từ bản quyền, chuyển giao công nghệ hoặc nhượng quyền thương mại khi chuyển vào tài khoản cá nhân cũng thuộc diện chịu thuế.
Cơ quan thuế nhấn mạnh, các khoản chuyển tiền mang tính chất dân sự như cho, tặng, hỗ trợ người thân, vay mượn hoặc hoàn trả tiền vay không được xem là thu nhập chịu thuế. Do đó, việc tiền vào tài khoản không đồng nghĩa với việc phát sinh nghĩa vụ thuế.
Trước bối cảnh dòng tiền tăng mạnh dịp cuối năm, người dân được khuyến nghị cần phân biệt rõ bản chất từng khoản thu nhập để chủ động kê khai, thực hiện đúng nghĩa vụ thuế, tránh hiểu sai chính sách và không cần thiết phải hoang mang khi tài khoản có nhiều giao dịch.
