Tối 1/3 (tức 13 tháng Giêng Âm lịch), tại làng La Phù, xã An Khánh, huyện Hoài Đức, Hà Nội, lễ hội rước “ông lợn” truyền thống diễn ra trong không khí trang nghiêm nhưng không kém phần sôi động, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương.
Đây là nghi lễ quan trọng nhằm tưởng nhớ công ơn Thành hoàng làng – Đức Tam Lang Đại Vương, vị tướng thời Hùng Vương thứ 18 được nhân dân tôn kính, thờ phụng từ nhiều đời nay
Rất đông người dân đến tham gia lễ hội
Ngay từ đầu giờ chiều, các xóm trong làng đã tất bật hoàn tất khâu chuẩn bị. Mỗi xóm chỉ chọn một “ông lợn” duy nhất để tham gia lễ rước
Theo chia sẻ của cụ Đỗ Huy Trường (66 tuổi), lợn được chọn phải là lợn đực và đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe: tai to hình lá mít, mông nở, lưng thẳng, thân trắng hồng tự nhiên, tuyệt đối không có đốm đen hay vết xám.
Đúng 18h, các đoàn rước bắt đầu xuất phát về đình làng trong tiếng trống chiêng rộn rã. Mỗi đoàn gồm kiệu “ông lợn”, kiệu mâm xôi và bàn lộc, đi đầu là đội nhạc lễ, tạo nên không khí tưng bừng khắp các ngả đường
Nghi lễ rước được cử hành long trọng
Do trọng lượng lớn, mỗi kiệu cần hàng chục thanh niên phối hợp nhịp nhàng để khiêng. Hai bên đường, người dân đứng chật kín theo dõi và cổ vũ
Không chỉ khắt khe ở khâu tuyển chọn, quy trình chăm sóc “ông lợn” cũng đặc biệt hơn thông thường. Lợn được nuôi dưỡng suốt cả năm trong điều kiện sạch sẽ, ăn trứng, cháo gạo nếp và rau củ tươi. Hằng ngày được tắm rửa, mắc màn chống muỗi, lắp quạt làm mát khi trời nóng; mùa đông tắm nước ấm, nếu rét đậm còn phải đốt lò than sưởi.
Đến ngày hội, “ông lợn” phải đạt trọng lượng khoảng 250–270 kg mới được coi là đạt yêu cầu
Sau khi làm sạch, các “ông lợn” được trang trí công phu. Điểm đặc trưng nhất là công đoạn phủ mỡ chài lên thân. Lớp mỡ được bóc tách khéo léo, giữ nguyên vẹn rồi phủ đều như một tấm áo choàng óng ánh, tạo nên hình ảnh độc đáo của lễ hội làng La Phù.
Khoảng 21h, toàn bộ 17 “ông lợn” của 10 xóm lần lượt được rước vào đình làm lễ tế
Trong đó, 6 con được đánh giá đẹp nhất được đưa vào cung chính để thực hiện nghi thức trọng thể, các con còn lại tế ở gian ngoài theo đúng trình tự
Nghi lễ kéo dài đến khoảng 1–2h sáng hôm sau, thể hiện lòng thành kính của người dân đối với Thành hoàng làng.
Sau khi hoàn tất phần lễ, sáng 14 tháng Giêng Âm lịch, 17 “ông lợn” được rước về các thôn, xóm để chia lộc cho người dân
Lễ hội không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng mà còn là dịp để cộng đồng gắn kết, gìn giữ và phát huy nét văn hóa truyền thống đặc sắc của vùng quê Bắc Bộ mỗi dịp đầu xuân.
