Lâm nặng 65 kg, BMI ở mức bình thường, song luôn lo lắng về ngoại hình cảm thấy "mình chưa đủ gầy". Từ đầu năm ngoái, Lâm bắt đầu ăn ít, bỏ bữa, tập luyện một giờ mỗi ngày, đến cuối năm giảm được 30 kg song kiệt sức, lo âu kéo dài, giảm tập trung. Khi đến Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy kiểm tra, Lâm suy kiệt nặng, BMI chỉ 13,7 (mức trung bình 18,5 - 22.9), giảm tế bào máu song men gan tăng.
ThS.BS Nguyễn Hương Quỳnh, phòng khám Tâm lý - sức khỏe tâm thần, chẩn đoán Lâm mắc chứng rối loạn chán ăn tâm thần. Đây là rối loạn tâm thần đặc trưng bởi nỗi sợ tăng cân khiến người bệnh hạn chế ăn uống nghiêm trọng dù cơ thể thiếu hụt năng lượng.
Bác sĩ Quỳnh tư vấn cho người bệnh. Ảnh: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy
Theo bác sĩ Quỳnh, rối loạn chán ăn tâm thần (Anorexia nervosa) là một trong những rối loạn ăn uống nguy hiểm, tỷ lệ tử vong cao trong nhóm bệnh tâm thần. Bệnh thường gặp ở tuổi vị thành niên nữ, song những năm gần đây có xu hướng phổ biến ở nam giới do áp lực ngoại hình và hình thể. Người bệnh thường có tâm lý nhịn ăn uống kéo dài, sợ tăng cân cực đoan và nhận thức sai lệch về hình ảnh cơ thể. Dù rất gầy, họ vẫn cho rằng cơ thể mình chưa đủ chuẩn.
Rối loạn chán ăn tâm thần xảy ra do nhiều yếu tố. Về sinh học, tình trạng mất cân bằng chất dẫn truyền thần kinh ảnh hưởng đến cảm giác đói - no và cảm xúc. Về tâm lý, người bệnh thường cầu toàn, tự đặt tiêu chuẩn cao, dễ bị tác động bởi đánh giá bên ngoài. Yếu tố xã hội với các chuẩn mực ngoại hình phi thực tế, cũng làm tăng nguy cơ. Rối loạn chán ăn tâm thần khiến cơ thể thiếu năng lượng kéo dài, các cơ quan buộc phải giảm hoạt động để duy trì sự sống. Điều này làm giảm sản xuất tế bào máu, rối loạn chức năng gan, ảnh hưởng não bộ, suy nghĩ tiêu cực khiến tình trạng ám ảnh cân nặng gia tăng.
Bác sĩ xây dựng chế độ dinh dưỡng cho Lâm tăng dần theo lộ trình, đảm bảo an toàn và tránh hội chứng nuôi ăn lại (một loạt các rối loạn chuyển hóa xảy ra ở những người nhịn đói lâu ngày, người bị suy dinh dưỡng kéo dài được nuôi dưỡng trở lại). Song song, người bệnh dùng thuốc giúp cải thiện giấc ngủ, giảm lo âu, ổn định tâm trạng. Khi giấc ngủ được phục hồi, khả năng điều hòa cảm xúc, nhận thức cũng cải thiện.
Thông qua các buổi trị liệu, Lâm được học cách nhận diện suy nghĩ sai lệch. "Không ép bệnh nhân ăn mà giúp họ hiểu và vượt qua nỗi sợ ăn uống", bác sĩ Quỳnh nói, thêm rằng khi nhận thức thay đổi, hành vi sẽ thay đổi theo.
Sau hai tháng điều trị, Lâm tăng 10 kg, BMI đạt 17,91. Chỉ số máu và men gan trở về bình thường. Tinh thần cải thiện rõ rệt, người bệnh giao tiếp nhiều hơn, giảm lo âu, không còn ám ảnh với việc ăn uống.
Bác sĩ Quỳnh khuyến cáo phụ huynh cần theo dõi sát những thay đổi về ăn uống, cân nặng, tâm lý của trẻ vị thành niên. Những dấu hiệu như sụt cân nhanh, ám ảnh ngoại hình, rối loạn giấc ngủ, thu mình hay lo âu kéo dài cần được chú ý. Phát hiện sớm góp phần tăng khả năng điều trị khỏi, giảm nguy cơ biến chứng.
| Độc giả gửi câu hỏi về bệnh thần kinh tại đây để bác sĩ giải đáp |
