Hãng tin CNBC cho hay trong khi các "ông lớn" như Amazon Web Services (AWS), Google Cloud hay Microsoft Azure vẫn đang thống trị bầu trời điện toán thì một làn sóng mới mang tên "thị trường ngách điện toán đám mây” (neocloud) đang trỗi dậy mạnh mẽ, hứa hẹn thay đổi cuộc chơi AI toàn cầu. Tuy nhiên, đằng sau sức nóng của các mã cổ phiếu này là một canh bạc đầy rủi ro.
Thị trường ngách
Khác biệt hoàn toàn với mô hình siêu máy tính đa mục tiêu của các Hyperscalers, các neocloud tập trung xây dựng cơ sở hạ tầng điện toán dành riêng cho AI. Những cái tên như CoreWeave, Lambda Labs hay Nebius đang nỗ lực tự tạo ra thị trường ngách cho riêng mình.
Lợi thế lớn nhất của họ chính là khả năng tiếp cận nhanh chóng các loại GPU hàng đầu và khả năng cung ứng dung lượng lớn trong bối cảnh tình trạng khan hiếm chip vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Trong một ghi chú gửi nhà đầu tư vào ngày 16/4, các chuyên gia phân tích tại Wolfe Research nhận định rằng mặc dù phần lớn hoạt động của neocloud hiện diễn ra ngoài thị trường vốn đại chúng, nhưng các nhà đầu tư cá nhân cần đặc biệt chú ý đến không gian này. Khi mắt xích chính của việc phát triển và kiếm tiền từ AI đang chuyển dịch, các neocloud trở nên ngày càng quan trọng.
Sự biến động của nhóm cổ phiếu này có thể khiến bất kỳ nhà đầu tư nào cũng phải chóng mặt. Lấy CoreWeave làm ví dụ: mã này đã tăng tới 42% chỉ trong tháng 4, sau khi liên tục sụt giảm trong tháng 2 và tháng 3. Thậm chí, cổ phiếu này từng trải qua giai đoạn lao dốc 45% vào tháng 11 năm ngoái trước khi bật tăng 30% ngay trong tháng 1 năm sau.
Dù biến động mạnh, tiềm năng tăng trưởng vẫn được các định chế tài chính đánh giá cao. CoreWeave ra mắt trên Nasdaq năm 2025 với mức giá 40 USD/cổ phiếu và chốt phiên thứ Sáu vừa qua ở mức 110,14 USD.
Nghiên cứu của Wolfe Research thậm chí còn dự báo mã này sẽ chạm mốc 150 USD trong năm nay và có thể lên tới 222 USD. Tương tự, Nebius cũng được Citi đặt mức giá mục tiêu một năm là 169 USD, tương đương mức tăng trưởng kỳ vọng khoảng 15% so với giá đóng cửa hiện tại là 147,16 USD.
Tuy nhiên, "gót chân Achilles" của các neocloud nằm ở núi nợ khổng lồ. Để gia tăng năng lực tính toán, họ đã phát hành lượng nợ lớn. CoreWeave hiện có tỷ lệ tổng nợ trên EBITDA lũy kế là 8,87, với tổng nợ ước tính khoảng 20 tỷ đến 30 tỷ USD. Trong khi đó, Nebius cũng vừa phát hành 4,34 tỷ USD nợ vào giữa tháng 3 để tài trợ cho việc xây dựng các trung tâm dữ liệu, khiến cổ phiếu bốc hơi 20% giá trị ngay sau đó.
Các neocloud đang đặt cược rằng bằng cách giới hạn bản thân trong các tác vụ chuyên biệt cho AI, họ có thể cung cấp dịch vụ với mức giá rẻ hơn chỉ bằng 1/4 so với các ông lớn như Microsoft hay Amazon. Thế nhưng, giới chuyên gia lại tỏ ra hoài nghi về tốc độ bùng nổ của thị trường này.
Ông David Linthicum, cựu Giám đốc Chiến lược Đám mây tại Deloitte, thẳng thắn chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn rằng ông nghĩ các nhà cung cấp neocloud đang hơi ảo tưởng về tốc độ cất cánh của thị trường.
Theo ông, thay vì bùng nổ trong 1-2 năm tới như họ kỳ vọng, đây sẽ là một cuộc chiến kéo dài từ 5 đến 10 năm, tương tự như quá trình phát triển của điện toán đám mây trước đây. Mối lo ngại lớn nhất là các chủ nợ sẽ đòi tiền trước khi các công ty này kịp chạm ngưỡng có lợi nhuận, dẫn đến việc họ phải bán mình với giá rẻ cho chính những gã khổng lồ như Amazon.
Thêm vào đó, báo cáo từ McKinsey năm ngoái cũng cảnh báo rằng mô hình kinh tế "Bare-metal-as-a-service" (BMaaS) của các neocloud rất mong manh. Dù ban đầu chúng xuất hiện như một giải pháp tạm thời để giải quyết tình trạng thiếu hụt GPU, nhưng tính bền vững về mặt tài chính vẫn là một dấu hỏi lớn.
Rủi ro lớn nhất mà các neocloud và toàn bộ ngành công nghệ đang đối mặt là kịch bản AI thất bại trong việc tạo ra chỗ đứng thương mại thực sự. Nếu nhu cầu chững lại trước khi các khoản đầu tư vốn (capex) kịp tạo ra lợi nhuận để trả nợ, thảm họa là điều khó tránh khỏi.
Dẫu vậy, những tín hiệu từ thị trường thực tế vẫn mang lại hy vọng. Jed Dougherty, Phó Chủ tịch cấp cao về AI và nền tảng tại Dataiku, khẳng định đây không phải là một vòng lặp khép kín hay sự giả tạo. Các doanh nghiệp thực sự cần những con chip đắt đỏ này để thay đổi quy trình vận hành.
Minh chứng điển hình là SoftBank, tập đoàn đa quốc gia của Nhật Bản, đã sử dụng các tác nhân (agents) của Dataiku để tối ưu hóa quy trình bán hàng, giúp tiết kiệm tới 250.000 giờ làm việc mỗi năm.
Như vậy, neocloud đang đứng trước một ngã ba đường. Một bên là triển vọng trở thành những trụ cột mới của kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, một bên là nguy cơ bị "nuốt chửng" bởi nợ nần và sự cạnh tranh khốc liệt.
*Nguồn: CNBC, BI
