Đột quỵ là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam ở cả nam và nữ. Nam giới là người chịu nhiều áp lực cuộc sống, thường xuyên sử dụng rượu bia và thuốc lá, có tỷ lệ mắc cao hơn nữ.
TS.BS Đào Việt Phương, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai), nói: "Đột quỵ khiến nhiều cuộc đời có thể bị rẽ sang hướng tàn phế hoặc tử vong chỉ trong tích tắc". Do đó, bác sĩ khuyên khi thấy người có dấu hiệu bất thường, hãy kiểm tra nhanh trong 30 giây bằng các câu hỏi ngắn.
Cụ thể, cần hỏi tên để kiểm tra khả năng nói. Yêu cầu bệnh nhân giơ hai tay và nhấc chân để kiểm tra vận động xem có yếu liệt hay không. Hỏi và quan sát nụ cười xem có méo miệng. Đặc biệt, cần hỏi thời điểm khởi phát triệu chứng bởi đây là yếu tố quyết định việc có thể sử dụng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp lấy huyết khối hay không.
Một bệnh nhân nằm điều trị tại Trung tâm đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh:Nguyễn Chinh
Bác sĩ Phương cho hay quy tắc F.A.S.T (méo miệng, yếu tay, khó nói, gọi cấp cứu ngay) đã trở nên quen thuộc khi kiểm tra đột quỵ. Tuy nhiên thực tế vẫn có những trường hợp "F.A.S.T âm tính" - bề ngoài có vẻ bình thường nhưng não bộ thực chất đang "kêu cứu".
Một số dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý như nhìn mờ hoặc mất thị lực một bên mắt. Nhiều người nhầm là bệnh mắt, đến khi phát hiện đột quỵ thì đã quá "giờ vàng". Bệnh nhân cũng có thể chóng mặt dữ dội, cảm giác mất thăng bằng, đi đứng loạng choạng, khác với chóng mặt thông thường. Đặc biệt, bệnh nhân có thể đau đầu "sét đánh", cơn đau dữ dội, đột ngột, là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.
Trong tình huống khẩn cấp, nhiều người áp dụng các biện pháp thiếu căn cứ, vô tình làm tình trạng nặng hơn. Bác sĩ khuyến cáo khi phát hiện người có dấu hiệu đột quỵ, tuyệt đối không trích máu đầu ngón tay, không cho uống nước chanh hoặc bất kỳ thứ gì qua đường miệng, không tự ý dùng thuốc. Người bị đột quỵ rất dễ sặc, việc cho uống thuốc lúc này có thể gây suy hô hấp cấp.
Ngoài ra, không nên mất thời gian đo huyết áp rồi chờ ổn định. Tế bào não tổn thương từng phút, không chờ đợi, cần gọi cấp cứu 115 đưa bệnh nhân đến viện sớm nhất có thể.
Phòng ngừa đột quỵ bắt đầu từ những thay đổi nhỏ, giảm rượu bia, bỏ thuốc lá, kiểm soát huyết áp và tuân thủ điều trị theo chỉ định.
