Mỹ kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz từ nhiều năm
Theo Forbes, sau các cuộc đàm phán thất bại cuối tuần qua tại Islamabad, xung đột Iran lại bùng phát. Và cùng với đó, những nỗ lực của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm gây sức ép lên Iran cũng được đẩy mạnh. Những chính sách của Iran ở eo biển Hormuz đã khiến Tổng thống Trump tuyên bố quân đội Mỹ sẽ thực thi lệnh phong tỏa toàn diện tuyến đường thủy này.
Trên thực tế, chiến lược này hoàn toàn không phải là tự phát.
Mười lăm năm trước, trong một chuyến thăm nghiên cứu tới Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) ở Tampa, Florida, Phó Chủ tịch cấp cao của Hội đồng Chính sách Đối ngoại Mỹ Ilan Berman đã có một cuộc trao đổi thẳng thắn với một quan chức quân sự cấp cao (nay đã nghỉ hưu) rất quan tâm đến vấn đề Iran.
Mỹ có kế hoạch phong tỏa Hormuz từ nhiều năm trước. Ảnh: Forbes
Ngay từ khi đó, vũ khí năng lượng của Iran đã là một mối lo ngại lớn trong tư duy chiến lược của Mỹ. Kịch bản tồi tệ nhất của CENTCOM, theo vị quan chức đã nghỉ hưu, không phải là việc đóng cửa hoàn toàn eo biển mà là việc “thu hẹp” nó một cách có chủ đích.
Thông qua các chiến thuật như rải thủy lôi, tập trận hải quân và quấy rối các tàu thuyền đi qua, Tehran có thể hạn chế dòng chảy dầu mỏ qua eo biển đủ để gây ra sự tăng vọt giá dầu toàn cầu mà không cần phải đưa ra cho Washington một lý do xung đột rõ ràng .
Tuy nhiên, kế hoạch đáp trả cũng rất đáng chú ý. Nếu Iran can thiệp vào eo biển một cách đáng kể, vị quan chức này nói, tuyến đường thủy này sẽ “vẫn bị đóng cửa – bởi Mỹ”. Phản ứng như vậy sẽ đạt được hai mục tiêu quan trọng: Chặn nguồn ngoại tệ quan trọng nhất của Iran, và nó sẽ nhanh chóng biến mọi quốc gia phụ thuộc vào dầu mỏ vùng Vịnh thành bên có lợi ích trong việc kiềm chế Iran.
Như vậy, Mỹ có khả năng biến lợi thế địa lý lớn nhất của Iran thành một điểm yếu nguy hiểm. Và đó chính xác là những gì đang xảy ra hiện nay, như CENTCOM đã chính thức xác nhận vào Chủ nhật 12/4.
Mỹ cảnh báo Iran
Iran bước vào cuộc xung đột hiện tại với nền kinh tế đã bên bờ vực sụp đổ. Lạm phát ở mức cực kỳ cao, ước tính chính thức lên tới gần 70% , và vẫn đang tăng tốc vào đêm trước xung đột. Đồng tiền quốc gia của Iran đã trải qua đợt mất giá lịch sử – và khi đó có xu hướng vượt quá 1,5 triệu rial đổi lấy 1 đô la Mỹ. Các dự báo kinh tế cho thấy tăng trưởng kinh tế yếu hoặc âm, trong khi sức mua của người dân Iran bình thường giảm mạnh do tình trạng thiếu hàng hóa và giá cả leo thang.
Tất cả những điều này xảy ra trước xung đột. Chiến dịch quân sự chung của Mỹ và Israel bắt đầu vào ngày 28/2 đã khiến triển vọng kinh tế của Iran trở nên bấp bênh hơn nhiều. Ước tính sơ bộ hiện cho thấy thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng dân sự và trọng yếu của đất nước – bao gồm các nhà máy, nhà máy điện và các điểm giao thông quan trọng – vào khoảng 145 tỷ đô la.
Những đòn quân sự này đã tước đi phần lớn khả năng phục hồi kinh tế còn lại của Iran. Chúng cũng khiến Iran dễ bị tổn thương trước chính loại áp lực mà việc cắt đứt xuất khẩu năng lượng có thể gây ra.
Hình thức cụ thể của lệnh phong tỏa do Mỹ áp đặt vẫn chưa rõ ràng. Tổng thống Trump đã bày tỏ hy vọng rằng các quốc gia khác sẽ chung tay giúp cô lập Iran. Nhưng cho đến nay, các đối tác quốc tế của Mỹ dường như không mấy mặn mà với việc này. Tuy nhiên, ngay cả khi họ không làm vậy, các chuyên gia quân sự khẳng định rằng Mỹ có đủ hỏa lực và lực lượng hải quân để tự mình thực hiện điều đó – ít nhất là trong một thời gian.
Bằng cách phong tỏa eo biển, Washington đã thực chất học theo chính chiến thuật của Iran và biến chính điểm nghẽn mà Tehran tìm cách khai thác thành vũ khí. Điều này cũng buộc các nhà lãnh đạo còn lại của Iran phải lựa chọn: nhượng bộ thực sự về chương trình hạt nhân và hành vi trong khu vực, hoặc bị bóp nghẹt kinh tế.
Mới nhất, theo CNN, Mỹ tiếp tục cảnh báo Iran phải đạt được thỏa thuận nếu không giao tranh sẽ tiếp tục.
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho biết việc phong tỏa các cảng của Iran sẽ tiếp tục, đồng thời nói thêm rằng Mỹ sẽ tấn công cơ sở hạ tầng và năng lượng nếu Tehran "có những lựa chọn sai lầm".
